ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଗତାଃ ସର୍ଵେ ବୃହସ୍ପତିପୁରୋଗମାଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସରସି ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ସ୍ଵର୍ଣପଂକଜକାନନମ୍
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ବାହାରିଗଲେ । ବିସ୍ତୃତ ହ୍ରଦରେ ସୁବৰ্ণ ପଦ୍ମର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଦେଵରାଜାନଂ ପ୍ରବୋଧୋ ଯେନ ଜାଯତେ । ତତୋ ଗୁରୋଃ ପ୍ରବୋଧେନ ନିର୍ଗତଃ ପଦ୍ମକୁଡ୍ମଲାତ୍
ସେମାନେ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯାହାର ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ସେ ଉଠିବେ । ତାପରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଜାଗ୍ରତ କରିବାରେ, ସେ ପଦ୍ମ କୁଢ଼ିଆରୁ ବାହାରିଗଲେ ।
ଦୀନାନନୋ ଵିରୂପସ୍ତୁ ଵ୍ରୀଡାକୁଂଚିତଲୋଚନଃ । ଜଗ୍ରାହ ଚରଣାଵିଂଦ୍ରୋ ଗୁରୋସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରଜନ୍ମନଃ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦୁଃଖିତ, ଦେହ ଅପରିଚିତ, ଲଜ୍ଜାରେ ଚକ୍ଷୁ ନମ୍ର । ଇନ୍ଦ୍ର ଗୁରୁ ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କର ପାଦ ଧରିଲେ ।
ତ୍ରାହି ମାଂ ନିଷ୍କୃତିଂ ବ୍ରୂହି ପାପସ୍ଯାସ୍ଯ ବୃହସ୍ପତେ । ଦେଵରାଜଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗୌ ଵିପ୍ରୋ ବୃହସ୍ପତିଃ
'ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଏହି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କହ, ବୃହସ୍ପତି!' ଦେବରାଜଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବୃହସ୍ପତି ମହାର୍ଷି କହିଲେ ।
ଶୃଣୁ ଦେଵେଂଦ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହମୁପାଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ପାତକାତ୍
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପ ନଶ କରିବା ଉପାୟ କହେଉଛି, ମାତ୍ର ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ମୁଚ୍ଯସେ ଦେଵରାଜତ୍ଵଂ ତତ୍ର ଯାମଃ ସହୈଵ ତେ । ଅଥ ପୁରୋଧସା ସାର୍ଧମାଗତ୍ଯ ବଲମର୍ଦନଃ
ହେ ଦେବରାଜ, ଏହିପରି କରିଲେ ତୁମର ଦୁଷ୍କୃତି ମୁକ୍ତି ହେବ, ଚଳ, ଆମେ ସମେତ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଯିବା। ତାପରେ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ବଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଭଗବାନ ଆସିଲେ।
ସସ୍ନୌ ସିତାସିତେ ତୀର୍ଥେ ସଦ୍ଯୋ ମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯଘୈସ୍ତତଃ । ଅଥ ଦେଵଗୁରୁସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତୁ ଵରଂ ଦଦୌ
ସେ ଧଳା ଓ କଳା ତୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ପ୍ରଯାଗସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ କ୍ଷୀଣଂ ପାପଂ ତ୍ଵଯାନଘ । କ୍ଷୀଣପାପସ୍ଯ ତେ ଶକ୍ର ମତ୍ପ୍ରସାଦେନ ସତ୍ଵରମ୍
ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋ ଦୟାରେ, ହେ ଶକ୍ର, ତୁମର ପାପ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେଲା—
ସହସ୍ରମେତଦ୍ଯୋନୀନାଂ ସହସ୍ରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦୃଶାଂ ତଵ । ତଦୈଵ ଦ୍ଵିଜଵାକ୍ଯେନ ଶୁଶୁଭେ ଚ ଶଚୀପତିଃ
ଏବେ ତୁମେ ହଜାର ଯୋନି ଓ ହଜାର ଆଖି ପାଇବ। ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଶଚୀଙ୍କ ପତି ଆଲୋକିତ ହେଲେ।
ଲୋଚନାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ପଂକଜୈରିଵ ମାନସମ୍ । ଅଥ ଵୃଂଦାରକୈଃ ସର୍ଵୈରୃଷିଭିଶ୍ଚାଭିପୂଜିତଃ
ହଜାର ଆଖି ସହିତ, ତାଙ୍କର ମନ ଜଣେ ମାନସ ସରୋବରରେ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥିବା ପରି ହେଲା। ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେବକ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଗଂଧର୍ଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଗତଃ ଶକ୍ରୋଽମରାଵତୀମ୍ । ଇତ୍ଥଂ ସଦ୍ଯୋ ଵିପାପୋଽଭୂତ୍ପ୍ରଯାଗେ ପାକଶାସନଃ
ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ଶକ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ଗଲେ। ଏଭଳିପରି, ପ୍ରୟାଗରେ ପାକକୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଦେବତା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଯାହି ତ୍ଵମପି କଲ୍ଯାଣି ପ୍ରଯାଗଂ ଦେଵସେଵିତମ୍ । ସଦ୍ଯଃ ପାପଵିନାଶାଯ ତଥା ସ୍ଵର୍ଗତଯେ ଦୃଢମ୍
ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୁଭେ, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିଥିବା ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାଅ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସେତିହାସଂ ସମଂଗଲମ୍ । ତଦୈଵ ସଂଭ୍ରମାପନ୍ନା ନତ୍ଵା ପାଦୌ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ତୁ
ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ବଂଧୁଜନଂ ସର୍ଵଂ ଦାସଦାସୀଗୃହଂ ତଥା । ସକଲାନ୍ଵିଷଯାନ୍ରକ୍ଷୋ ଵିଷଗ୍ରାସାନିଵ ସ୍ଫୁଟମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଦାସ-ଦାସୀଙ୍କ ଘରକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସକୁ ବିଷ ପରି ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଵପୁଶ୍ଚ କ୍ଷଣଵିଧ୍ଵଂସି ପଶ୍ଯଂତୀ ନିର୍ଗତା ହ୍ଯହମ୍ । ନରକାର୍ଣଵସଂପାତ ଦାରୁଣାଂତର ଵହ୍ନିନା
ମୁଁ ଦେଖୁଥିଲି, ମୋ ଶରୀର କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହେଉଛି, ଏବଂ ମୁଁ ନରକ ସାଗରର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ ବାହାରିଗଲି।
ହୃଦଯେ କୁଣପଵ୍ଯାଘ୍ର ତଦା ତତ୍ତପ୍ଯମାନଯା । ମଯା ଗତ୍ଵା କୃତଂ ସ୍ନାନଂ ମାଘେ ମାସି ସିତାସିତେ
ମୋ ହୃଦୟରେ ମୃତଦେହର ବାଘ ପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଥିଲା। ମୁଁ ମାଘ ମାସରେ ଧଳା ଓ କଳା ତୀରେ ସ୍ନାନ କଲି।
ତସ୍ଯ ସ୍ନାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ଵୃଦ୍ଧନିଶାଚର । ତ୍ର୍ଯହାତ୍ପାପକ୍ଷଯୋ ଜାତଃ ସପ୍ତଵିଂଶତିଭିର୍ଦିନୈଃ
ହେ ବୃଦ୍ଧ ରାତିର ଚରଣାଳୁ, ସେହି ସ୍ନାନର ମହିମା ଶୁଣ। ତିନି ଦିନରେ ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା; ସତାଇ ଦିନରେ—
ଶେଷୈର୍ମେ ଯଦଭୂତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତେନ ଦେଵତ୍ଵମାଗତା । ରମମାଣା ତୁ କୈଲାସେ ଗିରିଜାଯାଃ ପ୍ରିଯା ସଖୀ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଯେତେକି ପୁଣ୍ୟ ଥିଲା, ତାହାରେ ମୁଁ ଦେବତା ହେଲି। ମୁଁ କୈଳାସରେ ଗିରିଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲି।
ଜାତିସ୍ମରା ତଥା ଜାତା ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ । ସ୍ମୃତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମାଘେ ମାଘେ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ପ୍ରୟାଗର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲି। ପ୍ରୟାଗର ମହିମା ସ୍ମରଣ କରି, ପ୍ରତି ମାଘ ମାସରେ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଏ।
ଇତି ରାକ୍ଷସ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଵିସ୍ମିତଚେତସା । ତନ୍ମଯା କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଚରିତଂ ପ୍ରୀତଯେ ତଵ
ହେ ରାକ୍ଷସ, ତୁମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ଯେଉଁପରି ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ କହିଦେଲି।
ମତ୍ପ୍ରୀତଯେ ଚରିତ୍ରଂ ସ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ମମ ରାକ୍ଷସ । କର୍ମଣା କେନଜାତୋଽସି ଵିରୂପୋଽତିଭଯଂକରଃ
ଏବେ, ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ତୁମ ନିଜ କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ରାକ୍ଷସ। କେଉଁ କର୍ମରେ ତୁମେ ଏପରି ବିକୃତ ଓ ଭୟଙ୍କର ହେଲ?
ଶ୍ମଶ୍ରୁଲୋ ଦୀର୍ଘଦଂଷ୍ଟ୍ରଂଶ୍ଚ କ୍ରଵ୍ଯାଦୋ ଗିରିଗହ୍ଵରେ । ରାକ୍ଷସ ଉଵାଚ। ଇଷ୍ଟଂ ଦଦାତି ଗୃହ୍ଣାତି ଗୁହ୍ଯଂ ଵଦତି ପୃଚ୍ଛତି
ଦାଢ଼ି, ଲମ୍ବା ଦାଂତ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଦେଉଛି, ନେଉଛି, ଗୁପ୍ତ କଥା କହୁଛି, ପଚାରୁଛି—
ପ୍ରୀତ୍ଯା ହି ସଜ୍ଜନୋ ଭଦ୍ରେ ତଚ୍ଚ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯି ସ୍ଥିତମ୍ । ତ୍ଵଯା ସଂଭାଵିତୋ ନୂନଂ ମନ୍ଯେଽହଂ ଵାମଲୋଚନେ
ଭଲମନ୍ୟ ଲୋକେ ତୁମକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା ତୁମରେ ରହିଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରମଣୀ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଭାଵିନୀ ନିଷ୍କୃତିଃ ସଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯାସ୍ଯ କ୍ରୂରକର୍ମଣଃ । ଅତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଭଦ୍ରେ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ସ୍ଵଯଂକୃତମ୍
ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଏହି କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟର ଉପାୟ ତୁରନ୍ତ କରିପାରିବ। ତେଣୁ, ଭଲମନ୍ୟେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜେ କରିଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମ କହିଦେଉଛି।
ନିଵେଦ୍ଯ ସଜ୍ଜନେ ଦୁଃଖଂ ତତଃ ସର୍ଵସୁଖୀ ଭଵେତ୍ । ଶୃଣୁ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯହଂ କାଶ୍ଯାଂ ବହ୍ଵୃଚୋ ଵେଦପାରଗଃ
ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଭଲମନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ କାଶୀର ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବହ୍ରୁଚ ବେଦର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା।
ଜାତଃ ପୁରା ଦ୍ଵିଜଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁଲେ ମହତି ନିର୍ମଲେ । ରାଜ୍ଞାଂ ଦୁଷ୍କୃତିନାଂ ଭୀରୁ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଚ ତଥା ଵିଶାମ୍
ପୁରୁଣା କଥା, ମୁଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଏକ ପବିତ୍ର ବଢ଼ିଆ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି। ଭୟଭିତେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା, ଶୂଦ୍ର ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଥିଲି।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ କୃତୋ ଘୋରୋ ମଯା ଦୁଷ୍ଟପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ବହୁଧା ବହୁଧା ଵାରଂ ନିଷିଦ୍ଧଃ କୁତ୍ସିତୋ ବହୁ
ବାରାଣସୀରେ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି, ଏହା ଭୟଙ୍କର କାମ। ଅନେକ ଥର ବିମୁଖ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଏହି ଦାନ ନେଇଥିଲି, ଅନେକ ଲୋକ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିଥିଲେ।
ଚାଂଡାଲସ୍ଯାପି ନ ତ୍ଯକ୍ତୋ ମଯା ଦୁଷ୍ଟପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ପାତକଂ ତତ୍ର ମମାଭୂନ୍ମୂଢଚେତସଃ । ତନ୍ନାସ୍ତି ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ମଯା ଯତ୍ର ନ ଯତ୍କୃତମ୍
ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ଦିଆ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିନଥିଲି। ଏଠାରେ ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ଥିଲା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କାମ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲି। ଏମିତି କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାହିଁ, ଯାହା ମୁଁ କରିନଥିଲି।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦୋଷଃ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଵରଵର୍ଣିନି । ଅଵିମୁକ୍ତେଽଣୁମାତ୍ରଂ ଯତ୍ତଦଘଂ ମେରୁତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ନ ଧର୍ମସ୍ତୁ ମଯା କଶ୍ଚିତ୍ସଂଚିତସ୍ତତ୍ର ଜନ୍ମନି
ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଉ ଏକ ଦୋଷ ଶୁଣ। ଅବିମୁକ୍ତରେ ଅତି ଛୋଟ ପାପ ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ହୁଏ। ସେ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରିନଥିଲି।
ତତୋ ବହୁତିଥେ କାଲେ ମୃତସ୍ତତ୍ରୈଵ ଶୋଭନେ । ଅଵିମୁକ୍ତପ୍ରଭାଵେଣ ନ ଚାହଂ ନରକଂ ଗତଃ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲି, ସୁନ୍ଦରି। ଅବିମୁକ୍ତର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲିନି।