କରୋମି କାଲଯୋଗେନ ତତ୍ତୁ କାର୍ଯଂ ଵ୍ରତେନ ମେ। ନିସ୍ସୃତା ସହସା ଵାଣୀ ଵକ୍ତ୍ରମେଵାଭିସଂସ୍ଥିତା
ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ସମୟରେ ଏହି କାମ କରେଁ; କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ମୋ ମୁଁହରୁ ଏକ କଥା ବେରିଗଲା ଏବଂ ମୁଁହେ ରୁହିଗଲା।
ଯେନେଦଂ ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ପୂର୍ଵଂ ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ ଚ ଶ୍ରୁତମ୍। ବଂଧଂ ଵୈ ଦନୁମୁଖ୍ଯସ୍ଯ କୃତଂ କୋପେନ ପଶ୍ଯ ମେ
ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମନେ ଆସିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେଖିନଥିଲି, ଶୁଣିନଥିଲି—ଦେଖ, କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲି।
କଶ୍ଯପାଯ ପୁରା ଦତ୍ତଂ ଧନଂ ଲାଵଣ୍ଯମେଵ ଚ। କିମଯଂ ଵିଗତୋତ୍ସାହୋ ଵାଯଵୋଥ ସମାକୁଲାଃ
କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଧନ ଓ ଲାଳିତ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଏହି ବାୟୁ କି ଶକ୍ତି ହରାଇଦେଇଛି, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବାୟୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି?
ଭ୍ରମତୀଵ ହି ମେ ଦୃଷ୍ଟିର୍ମୈତଦ୍ରୂପଂ ପ୍ରଚିଂତିତମ୍। ଆଵିଷ୍ଟା କିମହଂ ଵଚ୍ମି କେନାପ୍ଯସଦୃଶଂ ଵଚଃ
ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ମନେ ହୁଏ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି, ଯାହା ମନେ ଆସିଥିଲା ତାହା ଆକାର ନେଇଛି; ମୁଁ କ'ଣ କହିବି, କିଏ ଜଣେ ଅନୁଚିତ କଥା ମୋ ମୁଁହରୁ କହାଯାଇଛି।
ଵିକଲ୍ପଵଶମାପନ୍ନାଽଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ହୃଦିମମର୍ଶ ସା। ଦଧାର ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯମୀଶ୍ଵରମ୍
ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ି, ସେ ଅନ୍ତରେ ଅନ୍ତର୍ବେଦନା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଧାରଣ କଲେ।
ତତଃ ସମଭଵତ୍ତସ୍ଯାଂ ଵାମନୋ ଭୂତଵାମନଃ। ଜାତେନ ଯେନ ଚକ୍ଷୂଂଷି ଦାନଵାନାଂ ହୃତାନି ଵୈ
ତାପରେ, ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ବାମନ, ଅଦ୍ଭୁତ ବାମନ ଅବତାର; ଯାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧାରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଜାତମାତ୍ରେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ଦେଵଦେଵେ ଜନାର୍ଦନେ। ନଦ୍ଯଃ ସ୍ଵଚ୍ଛାଂବୁଵାହିନ୍ଯୋ ଵଵୌ ଗଂଧଵହୋଽନିଲଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ନଦୀମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ବହାଇଲେ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହିଲା।
କଶ୍ଯପୋପି ସୁଖଂ ଲେଭେ ତେନ ପୁତ୍ରେଣ ଭାସ୍ଵତା। ସର୍ଵେଷାଂ ମାନସୋତ୍ସାହସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଂତରଵାସିନାମ୍
କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ପାଇଲେ; ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ସଂଜାତମାତ୍ରେ ତୁ ତତୋ ଜନାଧିପଜନାର୍ଦନେ। ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଦୁଂଦୁଭଯୋ ଵିନେଦୁସ୍ତୈଶ୍ଚ ତାଡିତାଃ
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ଡମ୍ବ ମାରିଲେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା।
ଅତିପ୍ରହର୍ଷାତ୍ତୁ ଜଗତ୍ତ୍ରଯସ୍ଯ ମୋହଶ୍ଚ ଦୁଃଖାନି ଚ ନାଶମୀଯୁଃ। ଜଗୋ ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵଗଣୋତିମାତ୍ରଂ ଭାଵସ୍ଵରୈର୍ଭର୍ତୃଵିମିଶ୍ରିତାଶ୍ଚ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରୁ ତିନି ଲୋକର ମୋହ ଓ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହେଲା; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଦେବତାମାନେ ସହ ମିଶିଲେ।
ସୁରାଙ୍ଗନାଶ୍ଚାପି ଚ ଭାଵଯୁକ୍ତା ନୃତ୍ଯଂତି ତତ୍ରାପ୍ସରସାଂ ସମୂହାଃ। ତଥୈଵ ଵିଦ୍ଯାଧରସିଦ୍ଧସଂଘା ଵିମାନଯାନୈର୍ମୁଦିତା ଭ୍ରମଂତି
ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତାଳେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମୂହ ସହ; ଏହିପରି ଭାବେ ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଉଡ଼ନ୍ତା ରଥରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵଦଂତି ସତ୍ଯାନୃତକାର୍ଯନିର୍ଣଯଂ ତଥାଭିରଂଗଂ ପ୍ରତିଦର୍ଶଯଂତି। ଗାଯଂତି ଗେଯଂ ଵିନିଵୃତ୍ତରାଗା ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଦୁଃଖସୁଖପ୍ରଭୂତାଃ
ସେମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ମିଥ୍ୟା ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରି, ନିଜ ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇଲେ; ରାଗ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସୁର ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖରେ ଭାସିଗଲେ।
ନୃତ୍ଯଂତି ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗଗତାଶ୍ଚ ତେ ତୁ ଧର୍ମାର୍ଜିତଂ ସ୍ଵର୍ଗମିତୋ ଵ୍ରଜଂତି। ଇତି ଵିଗତଵିଷାଦେ ନିର୍ମଲେ ଜୀଵଲୋକେ ତିମିରନିକରମୁକ୍ତା ନିର୍ଵୃତିଂ ପ୍ରାପ୍ତୁକାମାଃ
ଯେମାନେ ଧର୍ମରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଥିଲେ ସେମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଏଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଃଖ ହୀନ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜୀବଲୋକରେ, ଅନ୍ଧକାରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜର ଶାନ୍ତି ପାଇବାକୁ ଆଶା କଲେ।
ତତ୍ରୋଚୁଃ କେଚିଦୁର୍ଵ୍ଯାଂ ଜଯଜଯ ଭଗଵନ୍ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ କେଚିତ୍। ତ୍ଵେଵଂ ପ୍ରୋକ୍ତପ୍ରଣାଦୈରଵିରଲ ମନସଶ୍ଚାନୁଵାଦୈସ୍ତଥାନ୍ଯୈଃ। ଧ୍ଯାଯଂତେନ୍ଯେ ନିଗୂଢଂ ଜନନଭଯ ଜରାମୃତ୍ଯୁଵିଚ୍ଛେଦହେତୋ-। ରିତ୍ଯେଵଂ କୃତ୍ସ୍ନମାସୀଜ୍ଜଗଦିଦମଖିଲଂ ସର୍ଵତଃ ସଂପୃହୃଷ୍ଟମ୍
ସେଠାରେ କିଛି ଜଣେ ଆକାଶରେ 'ଜୟ ହେଉ, ଭଗବାନ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଅନ୍ୟେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ଏଭଳି ଅବିରତ ଧ୍ୱନି ଓ ହୃଦୟର ଗୁଞ୍ଜନ ସହିତ, କିଛି ଲୋକ ଗୁପ୍ତରେ ଜନ୍ମ, ଭୟ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାଶକାରଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ପରମାସାଦ୍ଯ ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ବ୍ରହ୍ମାହ ଜଗତଃ କୃତେ। ଜାତୋଯଂ ଭଵତାମର୍ଥେ ଵାମନୋ ଯଦପୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହିଲେ: 'ଏହି ବାମନ, ଯଦିଓ ସ୍ୱାମୀ, ତଥାପି ତୁମ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।'
ଏଷ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଏଷ ଏଵ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଏଷ ଵେଦାଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚୈଷ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର; ଏହିଁ ବେଦ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ଯାପ୍ତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଂଗମମ୍। ଏକଃ ସ ତୁ ପୃଥ୍କ୍ତ୍ଵେନ ସ୍ଵଯଂଭୂରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଚଳାଚଳ—କୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି; ସେ ଏକ, କିନ୍ତୁ ନାନା ରୂପେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯଥାର୍ଥଵର୍ଣକେ ସ୍ଥାନେ ଵିଚିତ୍ରଃ ସ୍ଫାଟିକୋ ମଣିଃ। ତତୋ ଗୁଣଵଶାତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ଵଯଂଭୋରନୁଵର୍ତ୍ତନମ୍
ଯେପରି ଏକ ରଙ୍ଗିନ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ମଣି ନିଜ ଚାରିପାଖର ରଙ୍ଗ ଧରେ, ସେପରି ସ୍ୱୟଂଭୂ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।
ଯଥା ହି ଗାର୍ହପତ୍ଯୋଗ୍ନିରନ୍ଯସଂଜ୍ଞାଂ ପୁନର୍ଵ୍ରଜେତ୍। ଲଭେତ ସଂଜ୍ଞାଂ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମାଦିଷୁ ତଥା ହ୍ଯସୌ
ଯେପରି ଗୃହସ୍ଥ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ୟ ନାମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ନିଜ ପ୍ରାଚୀନ ନାମକୁ ପାଇଁଥାଏ, ସେପରି ଭଗବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ନାମକୁ ପୁନି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵଥା ଵାମନୋ ଦେଵୋ ଦେଵକାର୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି। ଏଵଂ ଚିଂତଯତାଂ ତେଷାଂ ଭାଵିତାନାଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାମନ ଦେବ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବେ ବୋଲି, ସେହି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଭକ୍ତମାନେ ଏହିପରି ଭାବିଥିଲେ।
ଜଗାମ ଶକ୍ରସହିତୋ ବାଷ୍କଲେଶ୍ଚ ନିଵେଶନମ୍। ଦୂରାଦେଵ ଚ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୀଂ ତସ୍ଯ ସମାଵୃତାମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସେ ବାଷ୍କଳଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ। ଦୂରରୁ ଏହି ସହରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘେରି ରହିଥିଲା।
ପାଂଡୁରୈଃ ଖଗମାଗମ୍ଯୈଃ ସର୍ଵରତ୍ନୋପଶୋଭିତୈଃ। ଶୋଭିତାଂ ଭଵନୈର୍ମୁଖ୍ଯୈସ୍ସୁଵିଭକ୍ତମହାପଥୈଃ
ଉଡ଼ିବା ଯୋଗ୍ୟ ଫିକା ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ମୁଖ୍ୟ ମହଳ ଓ ଭଲ ଭାଗ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସହରଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ନିତ୍ଯପ୍ରଭିନ୍ନୈର୍ମାତଂଗୈରଂଜନାଚଲସନ୍ନିଭୈଃ। ଦେଵନାଗକୁଲୋତ୍ପନ୍ନୈଃ ଶତସଂଖ୍ଯୈର୍ଵିରାଜିତାମ୍
ସେଠାରେ ସଦା ମଦ ଭରିଥିବା, ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ ପରି କଳା ଦେବ ହାତୀମାନେ, ଶତଶଃ ସଂଖ୍ୟାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନିର୍ମାଂସଗାତ୍ରୈସ୍ତୁରଗୈରଲ୍ପକର୍ଣୈର୍ମନୋଜଵୈଃ। ଦୀର୍ଘଗ୍ରୀଵାକ୍ଷିକୂଟୈଶ୍ଚ ମନୋଜ୍ଞୈରୁପଶୋଭିତାମ୍
ଅତି କମ ମାଂସ ଥିବା ଦେହ, ଛୋଟ କାନ, ମନ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଗତି, ଲମ୍ବା ଗଳା ଓ ଉଚ୍ଚ କପାଳ ଥିବା ଆକର୍ଷଣୀୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହରକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ପଦ୍ମଗର୍ଭସୁଵର୍ଣାଭାଃ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭାନନାଃ। ସଂଲ୍ଲାପୋଲ୍ଲାପକୁଶଲାସ୍ତତ୍ର ଵେଶ୍ଯାଃ ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ବେଶ୍ୟା, ପଦ୍ମ ମନ୍ଦାର ପରି ସୁନା ରଙ୍ଗର, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ, ହସି-ମଜାକରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ।
ନ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନ ସା ଵିଦ୍ଯା ନ ତଚ୍ଛିଲ୍ପଂ ନ ସା କଲା। ବାଷ୍କଲେର୍ନ ପୁରେଽସ୍ଯାଥ ନିଵାସଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛତି
ବାଷ୍କଳଙ୍କ ସହରରେ ଏମିତି କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, କଳା କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପ ନାହିଁ ଯାହା ଏଠି ବାସ କରୁନାହିଁ।
ଉଦ୍ଯାନଶତସଂବାଧଂ ସମାଜୋତ୍ସଵମାଲିନି। ଅନ୍ଵିତେ ଦନୁମୁଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈରଂତକଵର୍ଜିତୈଃ
ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଉଦ୍ୟାନ, ଉତ୍ସବ ଓ ସମାବେଶର ମାଳା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ଦାନବମାନେ, କେବଳ ତାଙ୍କ ଶେଷ ନାହିଁ, ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଂଗାନାଂ ଶବ୍ଦୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ନାଦିତେ। ସଦା ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଦନୁଜା ବହୁରତ୍ନୋପଶୋଭିତାଃ
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବୀଣା, ବାଁଶୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ବହୁ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
କ୍ରୀଡମାନାଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯଂତେ ମେରାଵିଵ ଯଥାମରାଃ। ବ୍ରହ୍ମଘୋଷୋ ମହାଂସ୍ତତ୍ର ଦନୁଵୃଦ୍ଧୈରୁଦୀରିତଃ
ସେମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଖେଳନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ବୃଦ୍ଧ ଦାନବମାନେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ।
ସାଜ୍ଯଧୂମେନ ଚାଗ୍ନୀନାଂ ଵାଯୁନା ନଷ୍ଟକିଲ୍ବିଷେ। ସୁଗଂଧଧୂପଵିକ୍ଷେପ ସୁରଭୀକୃତମାରୁତେ
ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦୂର, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପର ଚିତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା ପବନ ମଧୁର ହୋଇଯାଇଥିଲା।