ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਦੱਖਣਾਯਨ ਜਾਂ ਉੱਤਰਾਯਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਨ ਉਸ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤਮ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਸ਼ੁਚਿਤਾ, ਕਰਮਕਾਂਡ ਆਦਿ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੇ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਇਹ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਵੇ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਰੱਖੇ। ਇਹ ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗੂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ। ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਈਏ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਕੇ।" ਉਹ ਸਹਸਰਸ਼ੀਰਸ਼, ਮੰਡਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਦਕ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੰਝ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਗੁਰੂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਹ ਪਦਮਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨੇ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੀ ਚੰਦਨ ਲਾ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਤ ਦੀਆਂ ਕਰਤੱਬਾਂ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਦੰਦਕਟੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੰਦਕਟੀ ਚੱਬ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਰਿਆ, ਝੀਲ ਜਾਂ ਘਰ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੰਦਕਟੀ ਚੱਬਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। "ਆਪੋਹਿਸ਼ਠ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੰਦਕਟੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕਰਕੇ, "ਦੇਵਤਾ ਦੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹੋਏ, "ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। "ਇਰਾਵਤੀ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, "ਬ੍ਰਹਮੋਦਨ" ਮੰਤ੍ਰ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ। ਚੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੰਦਕਟੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਡਿੱਗੀ। ਜੇਕਰ ਦੰਦਕਟੀ ਅੱਗੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦੰਦਕਟੀ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਜੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੋਵੇ। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉੱਚਤਮ ਗੁਰੂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ, ਸੋਲਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਨੌ ਨਾਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਅੱਠ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੇ ਕੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਗੁਰੂ ਨੌ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੰਗਦਾਰ ਚੂਰਨ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਇੰਦਰਾਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਗ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਮ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਧਨਾਦਾ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਘੜਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕੜਛੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚਮਚ, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਪਾਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਪੱਟਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਰਵੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਿਗਵੇਦ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯਜੁਰਵੇਦ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਥਰਵਵੇਦ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਆਦਿ ਵੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬਲ, ਦੱਖਣੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ, ਉੱਤਰੀ ਉੱਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਾਮਦੇਵ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਦਿਓਜਾਤ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਘੋਰਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੰਡਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਕਰ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਘੜੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘੜਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਨ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਪੱਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਘੜੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ; ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ; ਅਤੇ ਜੋ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀਬੱਧ ਰਸਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਚਾਹਤੀਆਂ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।