ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਾ, ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ, ਉੱਤਮ ਪਿੰਜਰਾ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਧ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਭਾਵਕਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨਾਮਕ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਅੰਬਰਾਂ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਰੇਸ਼ਮੀਆਂ, ਗਿਣਤੀ ਰਹਿਤ ਪਹਾੜਾਂ ਹਨ। ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਕਰ ਭੂਮੀ 'ਮਲੇਛ' ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਹੈ। ਕਮਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਦੈਤ', 'ਅਸੁਰ' ਅਤੇ 'ਨਾਗ' ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਵਾਸ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਸਾਤਲ ਨਾਮਕ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਧਰਤੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ 'ਪੁਸ਼ਕਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਉਚਾਰਿਆ। ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜਨ-ਵੇਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਗਮਗਾਹਟ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਰਤਨ ਰਚਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਤਪस्या ਤੋਂ ਮਧੂ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂ-ਅਸੁਰ ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਟਭ ਨਾਮਕ ਦੂਜਾ ਅਸੁਰ ਵੀ ਜੰਮਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਅਸੁਰ ਬਣੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਦਿਵਯ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸਫੈਦ ਦੰਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਸਟਡ ਹੇਲਮੈਟ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਕੜੇ ਅਤੇ ਕੰਗਣ, ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਮੜੀ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ। ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਜਿਉਂਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ, ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਕੜੇ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਅਤੇ ਹਿਲ-ਚਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਚਰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਧੂ-ਸlayer ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਗਏ, ਜਦ ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੇ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਚਮਕਦਾਰ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ, ਮਨ-ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸੁਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਦੁਸ਼ਟ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਾਂ ਜੰਗਲੀ, ਕਹਿੰਦੇ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ, ਸਫੈਦ ਪੱਗ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ?" "ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਬੈਠਾ, ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਆ, ਯੁੱਧ ਕਰੀਏ—ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦਿੰ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ!" "ਸਾਨੂੰ, ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ?" "ਕੌਣ ਰਚੀਤਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਤੇਰਾ ਰੱਖਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ?" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਭੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ।" "ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜੰਮਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਰਚੀਤਾ ਜਾਣੋ।" ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਕਹਿੰਦੇ: "ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ।" "ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ, ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਰਜਸ-ਤਮਸ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਵਾਲੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕਰਮ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਜੇਯ ਹਾਂ; ਸੰਸਾਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਤੀ ਦੁਰਜੈ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਧਨ, ਸੁਖ, ਯਜਨ, ਸਾਰੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਾਂ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਸਤ, ਭਾਗ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ;" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਹਾਰ ਗਏ ਸੀ।" "ਧਰਮਕ ਗੁਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਤਵ ਹੈ।" "ਜੋ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦਾ ਰਚੀਤਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਤਵਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।" "ਉਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੁਹਾਡੀ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ, ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ—" "ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਖਿੱਚੇ ਗਏ।" "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ, ਮੋਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ; ਫਿਰ, ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕੋਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ।" "ਦੋਵੇਂ, ਨਮ ਸਕਦੇ, ਪਦਮਨਾਭ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ: 'ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਹੋ।'" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਮੂਲ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਆਦਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਭੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ; ਤੁਸੀਂ ਅਭੂਲ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋ—ਨਮਸਕਾਰ, ਯੁੱਧ-ਵਿਜੇਤਾ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ? ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਮਧੁਕੈਟਭ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਾਨੂੰ ਮੌਤ ਦਿਓ; ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾ-ਤਪਸਵੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।