ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਸਤਸੰਗ ਵਿਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇਹ ਸਚਾਈ ਉਜਾਗਰ ਹੋਈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਾਇਆ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਣ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਧੋ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੰਖ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲ ਦੁਰਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਉਮਰਾਂ ਜਿਤਨੇ ਕਾਲ ਲਈ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੰਨਿਆਸੀ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਠ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਪੂਰਵਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸੰਖਿਆ ਜਾਂ ਯੋਗ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਲੱਖਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸਤਕਾਰੀ ਦਾ ਫਲ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੇ ਪੂਜਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਸ਼ਨਵ ਵਜੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬਾਰਾਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੂਜਾ ਫਲ ਅਣਮਾਪ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਅਠ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤਕ ਵੱਸੇ, ਉਹ ਫਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਨਵ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਇਹ ਫਲ ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਗਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਸ਼ਵ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਪੱਥਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਪੂਰਵਜ ਇੱਕ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਹੀ ਭੋਗ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੋ-ਪੰਚਗਵਿਆ ਭੋਗਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਾਨ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਲੱਖਾਂ ਕਰਮਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਗੂ ਹੋ ਕੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਫਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਅਣਮਾਪ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੱਥਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜਾਂ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰਮ ਕੀਤਾ; ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੰਗਾ-ਸਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ। ਗੁਹਾ, ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੱਥਰ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ, ਜੋ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੌ ਪ੍ਰਸਤ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪਾਣੀ, ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਦਰਬਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ) ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨਤਰ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਚਕ੍ਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਸ਼ਵ ਵਿਚ ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤ, ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: "ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਥਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।" ਉੱਥੇ ਹੀ, ਰਥ-ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਉੱਤੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਚਕ੍ਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਦਿਸੇ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਦੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ; ਜੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਰਾਖ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਬੜਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਨਿਰੁੱਧ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪੀਲਾ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ; ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਦਾ, ਨਾਭੀ-ਚਕ੍ਰ ਉੱਤੇ ਉਭਰਾ, ਲੰਬੀ ਲਕੀਰ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਾਖ ਹਨ। ਜੇ ਚਿਹਰਾ ਉਪਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਪੱਥਰ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦਾ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਹੈ; ਗੋਲ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਰਾਖ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਦਾ, ਪੱਥਰ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਕ੍ਰ ਹੈ; ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਲਕੀਰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਚੌੜੇ ਚਕ੍ਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਧਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਰਾਹ ਲਿੰਗ ਨੋਕਦਾਰ ਰੂਪ ਦਾ, ਅਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੋਟਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਨੀਲ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਮਤਸਯ ਪੱਥਰ ਲੰਬੜਾ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪੀਲਾ, ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਭੋਗ-ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੂਰਮ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਉਭਰਾ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਹਰਾ ਰੰਗ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਨੀਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਇਹ ਧਰਮ ਕਥਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।