ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ—ਕਪੜੇ, ਪਾਨ, ਦੀਵੇ, ਫੁੱਲ, ਕਪੂਰ, ਕੇਸਰ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਲਦ ਤੋਹਫਿਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਧਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਗਲੇ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਹلوانਾਂ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਆਦਰ ਦਿੰਦਾ। ਬਲਦ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ, ਰਾਜੇ, ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਖੁਦ ਇੱਕ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਟਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਦਾ। ਉਹ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਗਾਂ, ਭੈਂਸਾਂ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਛੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਥੰਮ ਜਾਂ ਦਰੱਖਤ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ ਜਾਂ ਕਾਸ਼ ਘਾਹ ਦੀ ਦੈਵੀ ਰੱਸੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਈ ਲਟਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬਾਂਧਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਗਾਂ, ਬਲਦ, ਭੈਂਸਾਂ ਅਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੈੰਸੀਆਂ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯਮਤ ਹਵਨ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਾਂਧਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਗਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲਦ ਆਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੇ, ਯੁਵਰਾਜ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸਭ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਬਣਾਕੇ, ਸਿੱਧਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਲੌਕੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਧੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰਾ, ਉੱਚਾ ਮਕੁਟ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁੰਡਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ, ਘਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਵਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਮਲ, ਜਲਕੁੰਭੀਆਂ, ਫੁੱਲ, ਕਲਹਾਰ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਭੋਜਨ, ਗੁੜ ਵਾਲੇ ਦੂਧ-ਚਾਵਲ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ, ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਵਿਅੰਜਨ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: "ਹੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਵਿੱਖਲੇ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਇਹ ਪੂਜਾ ਤੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗ ਕੇ, ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬਲੀ ਲਈ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅੱਗ ਕੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਕਰਮ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹਰ ਦਾਨ, ਚਾਹੇ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡਾ, ਅਟੱਲ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੁੰਨ, ਜੇਕਰ ਮੰਤ੍ਰ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਬਲੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਕੌਮੁਦੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਚਲ ਪਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ, ਲੋੜੀਦਾ, ਧਨ, ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਨਾਮ 'ਕੁਸ਼ਾ' ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਤੱਤ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੁਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਆਪਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੌਮੁਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਹੇ ਸ਼ਣਮੁਖ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਨੂੰ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪਾਪ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਕੌਮੁਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨਵ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਦਾਹਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖੁਰਾਕ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕੌਮੁਦੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਹਾਲ ਆਵੇ। ਹੇ ਸ਼ਣਮੁਖ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਾਲਤ—ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ—ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦਾ ਸਾਲ ਵੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰੋਵੇ, ਸਾਲ ਦੁੱਖ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਏ, ਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਖਾਏ, ਸਾਲ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇ, ਸਾਲ ਵੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੌਮੁਦੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੱਥਿ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਦੀਵੇਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਭਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸਕੰਦਾ, ਇਹ ਤਿੱਥੀਆਂ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਮੀਂਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮੰਗਲ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਭਾਦੋਂ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੀ ਆਸੂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਦੋਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਆਸੂ ਵਿੱਚ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਮ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।