ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁੱਖ, ਜੜੀਆਂ ਅਤੇ ਘਾਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੌਂਸਲਾ ਅਫਜ਼ਾਈ ਕਰਦਿਆਂ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ, ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵੋ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਪਾਪ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ; ਪਰ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਜੋ ਕੋਈ ਔਰਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਵਾਰੀ ਸਮੇਂ ਸੰਭੋਗ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਔਰਤ ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ‘ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਤੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ‘ਤੇ ਆਏ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਆਈ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲੱਗੀ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਲਓ।” ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ; ਪਰ, ਸਾਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਉਪਾਅ ਵੀ ਦੱਸੋ।” ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋ; ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦਇਆ ਦੇ ਸਕੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕੇ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਮਤਿ-ਹੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਫ, ਪਿਸਾਬ ਜਾਂ ਮਲ ਛੱਡੇਗਾ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਥੇ ਰਹੇਗਾ, ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅਸ਼ਵ-ਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਤਮ, ਵਾਰਤ੍ਰਘਨੀ ਤੀਰਥ ‘ਤੇ, ਹੇ ਪਰਵਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵਾਰਤ੍ਰਘਨੀ ਮਹਾਤਮ’ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਰਤ੍ਰਘਨੀ ਨਦੀ, ਸੰਧਿ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ, ਭਦਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਭਦਰਾ ਜਾਂ ਸੁਭਦਰਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਲਕshmi ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਉੱਤਰੀ ਤਟ ‘ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ— ਵਰਾਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਾ ਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਾ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਯਜਨ-ਵਰਾਹਾ ਨੇ, ਦਾਨਵਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਕਰ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਖੇਡਿਆ, ਫਿਰ ਕਾਦੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਪਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਯਜਨ-ਵਰਾਹਾ ਕਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਾਦੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ।” ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਰਾਹਾ ਹਰੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਸਨ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਰਵਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਸੂਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਕਾਦੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ; ਉਥੇ, ਵੱਡਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਵਰਾਹਾ ਨਾਮ ਦਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਉਨ੍ਹਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵਰਾਹਾ-ਤੀਰਥ’ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਰਤ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਤਮ-ਚੰਦਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਅਬਿਨਾਸੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮ ਅਤੇ ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪੀ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਨਰਸਿੰਹਾ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹ ਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਪਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਨੇਕਾਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁਕਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਰਸਿੰਹਾ ਨਾਮਕ ਉੱਚਾ ਆਸਥਾਨ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ‘ਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਨਰਸਿੰਹਾ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਗੀ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆਰਾ ਬਣਿਆ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ?” ਨਰਸਿੰਹਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਭਗਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਹਤਰਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।