ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਤਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਥਣੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਮਲਦੁਆਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਈ। ਉਹ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੋਤਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੋਤਾ, ਧਾਣਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ। ਗਿੱਧ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਗਿੱਧ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘਾੜਾ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਾ। ਉਥੇ ਦੋਵੇਂ—ਤੋਤਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧ—ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਲੈ ਗਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਯਮ ਨੇ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨਫ਼ਰਤਯੋਗ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਣ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਯਮ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਣ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸਨ। ਇਸ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਯਮ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲਾਇਕ ਨਿੰਦਾ ਹਨ; ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਨਚਾਹੇ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਸੀ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਨਿਰਲੇਪ, ਸ਼ਾਂਤ, ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ—even ਜੇਕਰ ਉਹ ਹੋਰ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ, ਜੋ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲ ਜਾਓ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵਵੀ ਵਾਹਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇੱਥੇ, ਗੀਤਾ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਇਹ ਚੌਂਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪਦਾਂ ਵਾਲਾ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਉਣਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਿਲਾ ਭਵਾਨੀ ਨੂੰ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਬਤਾਵਾਂਗਾ; ਹੱਸਦੀ ਰਹੁਣ ਵਾਲੀਏ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਗੀਤਾ ਦੇ ਚੌਦਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ।" ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵਾਣੀ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਪਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਪਰਾਂ ਦੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਂਗਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਡਦੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹਰ ਥਾਂ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੌਰ੍ਯਵਰਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟੇ ਤੁੜ ਦਿੱਤੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਿੰਹਲ ਦੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੰਹਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਕ੍ਰਮਵੇਤਾਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਲਾ-ਕੌਸ਼ਲਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਮ ਤੋਹਫ਼ੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭੇਜੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਸ਼ੌਰ੍ਯਵਰਮਾ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵਿਕ੍ਰਮਵੇਤਾਲਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ—ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਵਿਕ੍ਰਮਵੇਤਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ੌਰ੍ਯਵਰਮਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਚਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਭੇਜੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਪਲਕੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਚਾਵਰ ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਢੋਲ-ਨਗਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਖੇਡ ਖੇਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋ ਕੁੱਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਖਰਗੋਸ਼ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਚ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਲਈ। ਪਲਕੀਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਕੁੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਅਣਭੁੱਲਣਯੋਗ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਪਏ। ਖਰਗੋਸ਼ ਥੱਕ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਪਰ, ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਖਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ। ਫਿਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠ ਕੇ, ਖਰਗੋਸ਼ ਭੱਜ ਪਿਆ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਝੱਗ ਵਾਲੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਛਲਾਂਗਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ—"ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੱਤ ਗਏ!"—ਕੁੱਤਾ ਡਰ ਕੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਲਹੂ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਖਰਗੋਸ਼ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਖਾਲੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਜਮੀਨ ਨੂੰ ਘੁੰਘਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਡਰ ਵਿਚ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੇਵਲ ਇਕ ਹੱਥ ਦੂਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਗੀਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਚੜ੍ਹਾਅ-ਉਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ, ਵੈਰ ਤੇ ਮਾਫੀ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਰੰਗ ਇਕਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।