ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵੱਡੇ ਵਰਤ 'ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ' ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਗਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੁਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਰਾਗੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਤਾਂ ਆਗਮਿਕ ਰੀਤਾਂ, ਨਾ ਪੁਰਾਣਾਂ, ਨਾ ਯਜਨਾਂ, ਨਾ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਵਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅਨੇਕ ਵਰਤ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਮਨ ਦੀ ਥਿਰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਉਸਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਾਂਖਿਆ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੋਮ ਜਾਂ ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਘਾਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਤੁਰੰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਲੀ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਤਿੰਨ ਲੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਗੁਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬਾਹੁਵੀਰਯ ਦੇ ਅੱਠ ਘਾਤ, ਭੀ ਭਰਗੂ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਾਯੁਧ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਭੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਣ-ਘਾਤ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਨਮੁਚੀ ਵਾਲਾ ਘਾਤ ਵੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪਾਲਣਾ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗੋਮਤੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਂ ਗੋਮਤੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੇ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪੂਰਨ ਪਾਲਣਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਆਖਿਰ ਹੈ ਕੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?" ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮਾਧਵ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਹਾਨਵੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ pavitar ishnan ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਹਾਨਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਪਾਪ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤ ਆਦਿ, ਮੇਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਬੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਗਰੁੜ-ਧਵਜਾ ਧਾਰੀ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ?' ਮਾਧਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਧੀ, ਨਾ ਰੋ। ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਾਮੋਵਟ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਅੱਗੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨ੍ਹਾ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ। ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਖੁਦ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਘੋਰਨ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਥਾਨ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਜਹਾਨਵੀ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤ, ਮਦਿਰਾ ਪਾਨ, ਗਾਉਂ ਦਾ ਘਾਤ, ਚੰਡਾਲ ਦਾ ਘਾਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮੰਨਣੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਣਮੱਤਤਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਨਿਸ਼ਿਧ ਆਹਾਰ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ, ਹੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।' ਜਹਾਨਵੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ; ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਇੱਥੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਦਭੁਤ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।