ਇੱਕ ਵਾਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਦਮ ਰਖੇ।" ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਭੀਸ਼ਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਯਜ्ञ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਪੱਥਰੀਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਾ ਸਵਰਗ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਰ ਲਿਆ; ਉਥੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਬਾਸਕਲੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਨੇ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ: "ਇਹ ਬਾਸਕਲੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਜੈਯ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ— ਭੀਸ਼ਮ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਰਮ ਪਿਤਾ, ਸੀ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਵਾਸ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੱਤ-ਵਿਪੱਤੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸਾਡੇ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ?" "ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਬਾਸਕਲੀ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਸਮੇਤ। ਜਲਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਪਿਤਾ; ਸੋਚੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ।" ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਖਣ ਸਮੇਂ, ਵਿਦੀਕ, ਸਮਾਰਤ ਆਦਿ ਸਭ ਰੀਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਵਾਰਥੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਦਾ ਨਿਰਸਵਾਰਥੀ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਉਪਕਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਤੋਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਰਲੱਜ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਰਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਵਾਪਸੀ ਕਰਕੇ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲਾਭ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖਦਾਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਡੂਬਣ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਏ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਵੇਖ ਕੇ: ਪਾਠ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੀਤਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਹ ਬਚੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਈ; ਅਸੀਂ ਥਕ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਸਕਲੀ, ਵਰਦਾਨ ਪਾ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਜੈਯ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਾਰ-ਭੁਜਾ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਛੱਡੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ; ਹੋਰ ਕਿਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਮੇਰੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੀ; ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ—" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਕੇ।" ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਜੈਯ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣਾ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਮੈਂ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਾਂਗਾ; ਇਹ ਇੰਦ੍ਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਾਸਕਲਾ ਦੀ ਅਵਾਸ 'ਤੇ ਜਾਵੇ।" "ਉਥੇ, ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਬਾਸਕਲੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਜਮੀਨ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਾਮਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਜੋਂ।" "ਇਹ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ; ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ। "ਉਸ ਦਾਨਵ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹੋ ਤੇ ਜਤਨ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਓ।" "ਉਸ ਮੰਦ ਬਾਸਕਲੀ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੂਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ ਲਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੰਦ੍ਰ, ਤੁਰੰਤ ਜਾਓ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ਕੁਣ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸ਼ਕੁਣ ਹੋਇਆ: ਮਾਲਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹਵਾ ਵਹੀ।