ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਤਦਾ ਦੇਵਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਮਮਾਯਂ ਤੁ ਪਿਤਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਜ੍ਜਾਤੋ ਮਮ ਗृਹੇ ਪਸ਼ੁਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ: 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।'
ਇਯਂ ਤੁ ਜਨਨੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਮ ਚੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦੈਵਯੋਗਾਚ੍ਛੁਨੀ ਜਾਤਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
'ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕੁੱਤੀ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।'
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਸੌ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨੈਵ ਨਿਦ੍ਰਾਮਵਾਪ ਸਃ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਿਂਤਾਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਤ ਭਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਹ ਰਾਤ ਭਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਾਨਾਧਰ੍ਮਪਰੋऽਹਂ ਚ ਮਮੈਵਂ ਚ ਕਥਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਿਚਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਪੁਨਃ
'ਮੈਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ऋषੀਣਾਂ ਪੁਰਤੋ ਗਤਃ । ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਯ ਸੁਸ੍ਵਾਗਤਂ ਕृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਸਾਫ਼ ਹੋਈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਵਾਗਮਨਕਾਰਣਮ੍ । ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਣਾਮਮਕਰੋਤ੍ਤਦਾ
'ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣਾ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਾ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਪਿਤਰਸ੍ਤृਪ੍ਤਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਤ੍ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।'
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਚ ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਭੋਜਿਤਾਃ । ਕੁਟੁਂਬਿਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੋਜਨਂ ਕਾਰਿਤਂ ਤਥਾ
'ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਸੀ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਵਾਏ। ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ।'
ਭੋਜਨਾਨਂਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸ਼ੁਨੀ ਤਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਹ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਗृਹੇ ਹ੍ਯੇਕੋ ਬਲੀਵਰ੍ਦਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ, ਕੁੱਤੀ ਨੇ ਉਥੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਦ ਹੈ।'
ਤਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਯਦ੍ਦਿਵਜ ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ । ਗृਹੇਸ੍ਥਿਤਂ ਦੁਗ੍ਧਭਾਂਡਮਹਿਨਾ ਦੂषਿਤਂ ਮਯਾ
'ਪਤੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਘਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।'
ਦृष੍ਟਂ ਮੇ ਮਹਤੀ ਚਿਂਤਾ ਤਦਾ ਜਾਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਨੇਨ ਪਯਸਾ ਚੈਵ ਪਕ੍ਵਮਨ੍ਨਂ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍
'ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਬਣੇ—'
ਤਦਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇ ਭੋਜਨਾਤ੍ਤਤਃ । ਏਵਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਪੀਤਂ ਤਦਾ ਮਯਾ
'ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਆਪ ਪੀ ਲਿਆ।'
ਤਦਾ ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਵਧ੍ਵਾ ਵੈ ਤਯਾ ਮੇ ਤਾਡਨਂ ਕृਤਮ੍ । ਚਰਾਮਿ ਤੇਨ ਸਂਭਗ੍ਨਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
'ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਤਸ੍ਯਾ ਦੁਃਖਂ ਤੁ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵृषਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ੁਨੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ੁਨਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਬਲਦ ਨੇ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣੋ ਕੁੱਤੀ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਸ੍ਯਾਹਂ ਤੁ ਪਿਤਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਵੈ ਸ਼ੁਨਿ । ਅਦ੍ਯ ਵੈ ਭੋਜਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਤੁ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
'ਕੁੱਤੀ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।'
ਨ ਤृਣਂ ਨੋਦਕਂ ਚੈਵ ਮਮਾਗ੍ਰੇ ਸਂਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ । ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਜਾਤਂ ਬਹੁਤਰਂ ਤਦਾ
'ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਘਾਹ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ।'
ਏਤਤ੍ਕਥਾਨਕਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਿਦ੍ਰਾਮਵਾਪ ਨ । ਮਮ ਚਿਂਤਾ ਤੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਾਤਾ ਵੈ ऋषਿਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ੀਲੋऽਹਂ ਕੁਸ਼ਲੋ ਵੇਦਕਰ੍ਮਣਿ । ਅਨਯੋਸ਼੍ਚ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚਿਂਤਯਨ੍ । ਆਗਤਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਮਮਕष੍ਟਂ ਨਿਵਾਰਯ
ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ऋषਿਰੁਵਾਚ- ਉਗ੍ਰਜਨ੍ਮਨ੍ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਅਯਂ ਵੈ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਕੁਂਡਨੇ ਨਗਰੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਉਗ੍ਰਜਨਮ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੁਣ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੰਡਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਮਾਸੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਚੈਵ ਪਂਚਮੀ ਯਾ ਸਮਾਗਤਾ । ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਤੇਨ ਨਾਜ੍ਞਾਤਂ ਪਿਤੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕਾਰਣਾਤ੍
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਆਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮੇਣ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕ੍ਸ਼ਯਹੇਤੁ ਤਦਾਨਘ । ਤਯਾ ਚੈਵ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਭੋਜਨਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਤਿ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਚ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਪਾਪਿष੍ਠੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਚਾਂਡਾਲੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਾਤਿਨੀ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਅਤੇ ਮੰਦ-ਮਨੁੱਖ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਚੰਡਾਲਣ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।
ਤृਤੀਯੇ ਰਜਕੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹਨਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਸਾ ਜਾਤਾ ਸ਼ੁਨੀ ਸ੍ਵਗृਹਚਾਰਿਣੀ । ਬਲੀਵਰ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਜਾਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਹ ਧੋਬਣੀ ਬਣੀ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਕੁੱਤੀ ਬਣੀ। ਅਤੇ ਇਹ ਵਧੀਆ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਬਣਿਆ, ਉਸ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਉਗ੍ਰਜਨ੍ਮੋਵਾਚ- ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਯਜ੍ਞਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਾਮਮਸੁਵ੍ਰਤ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਯੇਨ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਭਵੇਨ੍ਮਮ
ਉਗ੍ਰਜਨਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੁਵਰਤ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਯਜ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ऋषਿਰੁਵਾਚ- ਮਾਸੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਜਾਯਤੇ ऋषਿਪਂਚਮੀ । ਰਜਸਾ ਵਿਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਕਰਣਾਦ੍ਯਤਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਪੰਜਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪ੍ਰਦਾਤ੍ਰੀ ਚ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਿਨੀ । ਨਦ੍ਯਾ ਕੂਪੇ ਤਡਾਗੇ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਵਰਤ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਦਰਿਆ, ਕੂਏ, ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ,
ਗੋਮਯਂ ਮਂਡਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੁਂਭਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਾਤ੍ਰਮृषਿਧਾਨ੍ਯੇਨ ਪੂਰਿਤਮ੍ 6.77.
ਗੋ-ਮਯ ਨਾਲ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਧਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤਰ ਰੱਖੋ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਸਹਿਰਣ੍ਯਂ ਫਲਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ऋषਯਃ ਸਪ੍ਤ ਸੁਖਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਯਕਾਃ
ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਨੇਊ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਫਲ ਰੱਖੋ। ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਆਵਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੂਜਨੀਯਾ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਿਤੈਃ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਮृषਿਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ऋषਿਧਾਨ੍ਯਂ ਤੁ ਭੋਜਨਮ੍
ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਧਾਣਿਆਂ ਦਾ ਨੈਵੇਦਿਆ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਓ।
ਏਕਭਕ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮृषੀਣਾਮਰ੍ਚਨਂ ਤਦਾ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਇੱਕ ਹੀ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।