ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਂ ਚ ਤੁਲਸੀਮृਤ੍ਤਿਕਾ ਦ੍ਵਾਰਕੋਦ੍ਭਵਾ । ਯਸ੍ਯ ਦੇਹੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਤਰੀ ਦਾ ਫਲ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਦੁਵਾਰਕਾ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਵਿਮਿਸ਼੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਤੁਲਸੀਦਲਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ । ਜਲੈਃ ਸ੍ਨਾਤਿ ਨਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਨਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਪਤ੍ਰੈਃ ਫਲੈਰਪਿ । ਸੁਵਰ੍ਣਪੁष੍ਪੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਰ੍ਚਨਸ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਫਲਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਮੁਨਯੋ ਦੇਵਾ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਂਤ੍ਯਰ੍ਕੇ ਤੁਲਾਸ਼੍ਰਿਤੇ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਯਜਨ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਧਾਤ੍ਰੀਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ । ਲੁਨਾਤਿ ਸ ਨਰੋ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਿਰਯਾਨਤਿਗਰ੍ਹਿਤਾਨ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਹੋਈ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇऽਨ੍ਨਂ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਯਃ । ਅਨ੍ਨਸਂਸਰ੍ਗਜਂ ਪਾਪਮਾਵਰ੍षਂ ਤਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਾਤਰੀ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾਲ ਭਰ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਤ੍ਰੀਮੂਲੇ ਤੁ ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇऽਰ੍ਚਯਤੇ ਨਰਃ । ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਮੂਲ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀਤੁਲਸ੍ਯੋਰ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਪਿਦੇਵਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਨ ਸਮਰ੍ਥੋ ਭਵੇਦ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਯਥਾ ਦੇਵਸ੍ਯਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ
ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤ੍ਰੀ ਤੁਲਸ੍ਯੁਦ੍ਭਵਕਾਰਣਂ ਚ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਵਯਤੇ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਵਿਧੂਤਪਾਪ੍ਮਾ ਸਹ ਪੂਰ੍ਵਜੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯਗ੍ਰ੍ਯਵਿਮਾਨਸਂਸ੍ਥਃ
ਜੋ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਵਰਗ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਤ੍ਯਭਾਮਾਸਂਵਾਦੇ ਧਾਤ੍ਰੀਤੁਲਸ੍ਯੋਰ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂਨਾਮ ਪਂਚਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਪृਥੁਰੁਵਾਚ। ਕृष੍ਣਵੇਣ੍ਯਾਤਟਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣੁਗਣੈਃ ਪੁਰਾ । ਵਣਿਕ੍ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਕਲਹਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਕਥਿਤਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਪ੍ਰਥੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਵਣਿਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕਲਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਭਾਵੋऽਯਂ ਤਯੋਰ੍ਨਦ੍ਯੋਃ ਕਿਂਵਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਵਾ । ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਵਿਸ੍ਮਯੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨ੍ਮਮ
ਕੀ ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਕृष੍ਣਾ ਕृष੍ਣਤਨੁਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵੇਣ੍ਯਾ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਤ੍ਸਂਗਮਪ੍ਰਭਾਵਂ ਤੁ ਨਾਲਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਲਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਵੈਣੀ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ਯਾਂਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਨੋਰ੍ਦੇਵਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਨੂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸਹ੍ਯਾਦ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਯਜਨਾਯੋਦ੍ਯਤੋऽਭਵਤ੍ । ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਸਂਭਾਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਦੇਵਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ
ਸਹਿਆਦ੍ਰੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਜਾ ਲਈਆਂ।
ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਰਿਹਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਤਦ੍ਗਿਰੇਃ ਸ਼ਿਖਰਂ ਯਯੌ । ਭृਗ੍ਵਾਦਯੋ ਮੁਨਿਗਣਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੈਵਤੇ
ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਗਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਾਨਾਯ ਸਮਾਜਂ ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰਿਰੇ । ਅਥ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਂ ਸ੍ਵਰਾਂ ਪਤ੍ਨੀਂ ਵਿष੍ਣੁਰਾਹ੍ਵਯਤ ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਉਥੇ, ਦীক্ষਾ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਸਭ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਸਵਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਸਾਸ਼ਨੈਰਾਯਯੌ ਤਾਵਦ੍ਭृਗੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਮੁਵਾਚ ਹ । ਭृਗੁਰੁਵਾਚ। ਵਿष੍ਣੋ ਸ੍ਵਰਾ ਤ੍ਵਯਾਹੂਤਾ ਆਯਾਤਿ ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਵਰਾ
ਜਦ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸਵਾ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬੁਲਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ।'
ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਾਤਿਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚਾਯਂ ਕਾਰ੍ਯੋ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਿਃ ਕਥਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ। ਨਾਯਾਤਿ ਚੇਤ੍ਸ੍ਵਰਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
'ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦীক্ষਾ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ?' ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਸਵਾ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਗਾਯਤਰੀ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।'
ਏषਾਪਿ ਨ ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਏਵਮੇਵ ਹਿ ਰੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਮੋਦਤ
'ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੇਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦਰ ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਭृਗੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਦਾ । ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਭਾਗੇ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਿਮਥਾਕਰੋਤ੍
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਾਯਤਰੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਯਾਵਦ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਵਿਧਿਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਧੇਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵਿਧਾਨਤਃ । ਤਾਵਦਭ੍ਯਾਯਯੌ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰਾ ਯਜ੍ਞਸ੍ਥਲੇ ਨृਪ
ਜਦ ਉਹ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਵਾ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ । ਸਪਤ੍ਨੀਰ੍षਾਪਰਾ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਸ੍ਵਰਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ, ਗਾਯਤਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖ ਕੇ, ਸਵਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਹਪਤਨੀ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸ੍ਵਰੋਵਾਚ। ਅਪੂਜ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੂਜ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਃ । ਤ੍ਰੀਣਿ ਤਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਮਰਣਂ ਭਯਮ੍
ਸਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਿੱਥੇ ਅਪੂਜਿਆ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਉਣਗੀਆਂ: ਅਕਾਲ, ਮੌਤ ਤੇ ਡਰ।'
ਮਮਾਸਨੇ ਕਨਿष੍ਠੇਯਂ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇ ਜਡੀਭੂਤਾ ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਭਵਿष੍ਯਥ
'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੂਰਖ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੋਗੇ।'
ਇਦਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਭਾਗੇ ਹ੍ਯੁਪਵਿष੍ਟਾ ਮਦਾਸਨੇ । ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕੈਃ ਸਦਾऽਦृਸ਼੍ਯਾ ਤਨੁਰ੍ਵਹਤੁ ਨਿਮ੍ਨਗਾ
'ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੇਰੇ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹੇ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇ।'
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਤਤਸ੍ਤਚ੍ਛਾਪਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਕਂਪਿਤਾ ਤਦਾ । ਸਮੁਤ੍ਥਾਯਾਸ਼ਪਦ੍ਦੇਵੈਰ੍ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਾਪਿ ਤਾਂ ਸ੍ਵਰਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਾਯਤਰੀ ਕੰਬ ਗਈ; ਉਠ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਵ ਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਮਾਪ੍ਯੇष ਤਥਾ ਖਲੁ । ਵृਥਾਸ਼ਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂ ਭਵ ਤ੍ਵਮਪਿ ਨਿਮ੍ਨਗਾ
'ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਵੀ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਵੀ ਦਰਿਆ ਬਣ ਜਾ।'
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਤਤੋ ਹਾਹਾਕृਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਿਵਵਿष੍ਣੁਮੁਖਾਃ ਸੁਰਾਃ । ਤਦਾ ਲੋਕਤ੍ਰਯਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖ ਪਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਬਾਹੀ ਹੋਣੀ ਸੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਸ਼ਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾਧੁਨਾ । ਯਦਿ ਸਰ੍ਵੇ ਜਡੀਭੂਤਾ ਭਵਿष੍ਯਾਮੋऽਤ੍ਰ ਨਿਮ੍ਨਗਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਹੁਣ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਮੂਰਖ ਤੇ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?'