देवी मैनायाः पुत्रं वीरकं समादिश्य सदा द्वारस्य रक्षणं, सर्वदा सन्दिग्धेषु जागरणं च आज्ञापयत्—यथा काचिदपि स्त्री तत्र प्रविश्य हरं सम्प्राप्तुं न शक्नोति। यदि त्वया काचिदन्या स्त्री दृश्येत, तत्क्षणमेव मामावेदय, अहं यथोचितं त्वरया करिष्यामीति। वीरकः अपि मातुः वचनं प्रीत्या स्वीकृत्य, शरीरं प्रफुल्लितं, तापं विहाय, देवीमुपगम्य "एवं करिष्यामि" इति प्रत्युवाच। ततो वीरकः मातरं प्रणम्य द्वाररक्षणाय गतः। एतेन समये देवी मैनायाः सखी, मातृभूषणैः भूषिता, तस्याः समीपमागता। सा पर्वतस्य देवी कुसुमामोहिनी नाम्ना, गिरिकन्यां दृष्ट्वा स्नेहेन हृदयमाक्रान्ता बभूव। सा देवीं गाढं परिष्वज्य "कुत्र गच्छसि पुत्रि?" इत्युक्त्वा, शङ्करस्य कोपकारणं सर्वं निवेदयामास। पुनः पार्वती, मातृतुल्यां तां देवीमुपगम्य, "हे निष्कले, त्वं सदा पर्वतराजस्य देवीपदं धारयसि। सर्वत्र तव सन्निधिः, त्वं च स्नेहवत्यसि; अतः कार्यं यथावद् वक्तुमिच्छामि हे अम्बिके। परपत्युः स्त्रीप्रवेशं सदा सावधानया रक्षस्व; पर्वते रहसि भक्त्या सेवां कुरु। धनुर्धरः यदा प्रविशेत्, तत्क्षणं मामावेदय; अहं ततः अनन्तरं यथोचितं व्यवस्थास्यामि" इति उवाच। एवं देवीवचनेन कुसुमामोहिनी "एवं स्यात्" इत्युक्त्वा पर्वतं जगाम। पार्वती अपि पितुः उद्यानं गतवती। सा आकाशं प्रविश्य, मेघराशिसदृशी दीप्तिमती, भूषणानि त्यक्त्वा वल्कलाम्बरं परिधाय तस्थौ। ग्रीष्मे पञ्चाग्निसं तापिता, वर्षास्वम्बसि स्थित्वा, कदाचित् वनमूलफलाहारिणी, कदाचित् उपवासी, शुष्कभूमौ शयाना, कठोरं तपः कुर्वन्ती तत्र स्थितवती। एवमस्या तपस्यां प्रवृत्तायां, पर्वतसुतायाः गमनं ज्ञात्वा, तस्मिन्काले बलवान् दानवः समुपागमत्। अन्धकस्य पुत्रः, सर्वदेवान् संग्रामे जित्वा, बकस्य भ्राता, आद्याख्यो दानवो, त्रिपुरारिसदने चन्द्रशेखरस्य समीपं समुपेत्य स्थितवान्। तत्र आगत्य वीरकं द्वारे स्थितं दृष्ट्वा, सः अपि पद्मजदत्तवरः इति मनसि चिन्तयामास। यदा अन्धको दैत्यः गिरिशेन हतः, तदा आदिः घोरं तपः कृत्वा ब्रह्माणं तुष्टाव। ब्रह्मा तुष्टः सन्ददर्श, "किं वरं वाञ्छसि दानवश्रेष्ठ?" इति पप्रच्छ। दानवः "मृत्युमेव न वाञ्छामि" इत्यवदत्। ब्रह्मा "संसारे जातानां मृत्युमुक्तिर्न संभवति" इति प्रत्युवाच। "तस्मात् देहिनां मृत्युः अनिवार्यः" इति श्रुत्वा, स सिंहवद् दानवः पुनः ववन्दे—"यदा रूपविकारो द्वितीयः स्यात्, तदा मे मृत्युः; अन्यथा न कदापि।" ब्रह्मा तुष्टः "यदा द्वितीयो विकारः तव रूपे जायते, तदा मृत्युः; अन्यथा न स्यात्" इत्युक्त्वा, दानवः स्वात्मानं अमरं मन्यमानः तिष्ठति। तस्मिन्काले, स्वविनाशस्य उपायं स्मरन्, अहं वीरकस्य दृष्टिगोचरः अभवम्। तदा स तीक्ष्णरूपमास्थाय, सर्परूपेण, महादैत्यः, गणेन्द्रं विघ्नेशं च लङ्घयित्वा, छिद्रद्वारा प्रविश्य, अन्यं रूपं विवर्त्य, उमा-सदृशं मोहकं रूपं मायया निर्माय, गिरीशस्य हर्षाय, किल्बिषबुद्ध्या समीपमुपागमत्। सर्वाङ्गसम्पूर्णं, सर्वलक्षणोपेतं, वज्रदन्तं मुखे स्थापयित्वा, तीक्ष्णशल्ययुक्तः, उमा-रूपधारी स दानवः, गिरीशं हन्तुम् उपययौ। पापात्मा, किन्तु शोभनाङ्गी, भूषणवस्त्रैः विभूषिता, सतीव गिरीशेन परिष्वक्तः। गिरीशः तां गिरिकन्यां इति मन्यन्, "हे गिरिसुते, त्वदीयं स्वभावः किमर्थं कृत्रिमो न वा?" इत्यपृच्छत्। "मम अभिलाषं ज्ञात्वा त्वं आगता; त्वया विना ममालयं त्रिलोको वा शून्यः। त्वं सुमुखी आगता, एष युक्तमेव।" इति तया प्रोक्ते, दानवराजः सौम्यस्मितेन प्रत्युवाच। तदा दैत्यः त्रिपुरान्तकाय किञ्चिद्दर्शनेन प्रत्यभिज्ञाय उवाच—"कामात् हिमाचलं प्राप्तवानस्मि, तत्र तपसा वरं प्रार्थयिष्ये। तत्रैव मेना मम रतिः अभूत्, ततोऽहं तव समीपमागतः।" इति श्रुत्वा, शङ्करः सन्देहेन मनसि विचिन्त्य, हृदयं संयम्य, सस्मितं तस्याः कोपं च दृढव्रतत्वं च ज्ञात्वा, "अपूर्णकामेयं समागत—किमिदम्?" इति विचारयामास। तदा स भगवान्, तस्याः वामभागे न पद्मचिह्नं रोमशेखरनिर्मितं दृष्ट्वा, पिनाकपाणिः, ताम् असुरां रूपिणीं विज्ञाय, स्वज्ञानं गुह्यं कृत्वा, लिङ्गदन्तायुधं गृह्य, तं दानवं निपातितवान्।