तदा वीर्यशाली विष्णुः स्वशरैः तान् बाणान् छित्त्वा, महाबलपराक्रमेण तं दैत्यराजं दारुणैः अग्निसमप्रभैः अस्त्रैः प्राहरत्। केशवस्य चापचापल्यम् अत्यन्तम्, तत्र तीक्ष्णैः शरैः, क्षुरप्रैः खड्गैः च, शुष्ककाष्ठतूलसमानान् शत्रून्ममर्द। सहस्रशः सुवर्णबाणैः आहतः स दैत्यश्रेष्ठः, यातनया कोपसमाविष्टः, युद्धे गिरिमेकमादत्त। स हि महाबलवान् हिरण्याक्षः, महावेगेन माधवम् अभ्यहनत्; हरिश्च तं गदया सहजं विनिघ्नत्। एवं सहस्रशः पर्वतान् समुपक्षिप्य, हरिणा शत्रुदैत्यनाशकत्वेन, चापल्यम् उपयुज्य, तान् धूलिसमान् अकरोत्। पुनः स दानवश्रेष्ठः, मायया सहस्रबाहून् सृष्ट्वा, परमदुःसहैः बाणशूलशक्तिप्रासपरश्वधादिभिः अस्त्रैः विष्णुम् अभ्यवर्षयत्। स कोपसंरक्तचित्तः, बहूनि शस्त्राणि विष्णवे प्राहिणोत्; तानि सर्वाणि देवश्रेष्ठः तेनैव छित्त्वा नाशयामास। स च दानवान् संत्रासयन्, ज्वलद्भिः घोरैः शरैः, शंभुत्रिशूलसदृशैः, सर्वाङ्गेषु विदारयामास। अमरशः हरिः, युद्धे दैत्यपतिम् अपि महाबलसमन्वितम्, मूर्छितावस्थां निनयत्। ततः स दैत्यराजः, कालजिह्वासदृशम्, अष्टघण्टायुक्तं भीषणमस्त्रम्, हरौ वेगेन प्रक्षिप्य, विष्णोः वक्षसि पातयामास। देवश्रेष्ठः स विष्णुः, विद्युत्तडित्प्रभया चन्द्रप्रभया च संयुक्तमिव मेघमण्डलम् इव बभासे; तदा दैत्याः विजयं घोषयन्तः स्तुतिपद्यानि जघ्नुः। ततः दानवशत्रुः स्वचक्रं दैत्यसेनायाम् प्रक्षिप्य, शिरांसि छित्त्वा, पुनः माधवस्य समीपं प्रत्यागच्छत्। स विष्णुः शूलघातेन दैत्यं भूमौ पातयामास; स च दीर्घकालानन्तरम् चेतनां पुनः प्राप्त्वा, केशवम् अग्निशरैः आहतवान्। युद्धे कोपसंरक्तः हरिः कौबेरं निपात्य, असुरः तदा भीषणमायास्त्रम् ससर्ज। तेन मायास्त्रेण सिंहव्याघ्रशृगालगजसर्पादीन् सृज्य, महाबलवान् हिरण्याक्षः, विष्णुम् अभ्यघ्नत्। तदा हरिः शरैः तानि मायास्त्रसृष्टानि शस्त्रवर्षाणि छित्वा, शूलैः च प्राहरत्। तत्र विष्णुः, सर्वाङ्गैः कम्पितः, रक्तरूणितवपुः, असुरं समाकर्षयत्। देवराजः स हरिः त्रिभिः शरैः तं शूलम् विदारयामास; कवचं, ध्वजं, पताकां, रथं, छत्रं च निपातयामास। दशभिः शरैः सारथिं छित्वा, रथं निहत्य, स दैत्यः अन्यं रथं आरुह्य, समराङ्गणे समागच्छत्। स दैत्यपतिः बलसमन्वितः, प्रतिपक्षं समीपं गत्वा, भयानकं रोमाञ्चकारि युद्धम् आरब्धवान्। हिरण्याक्षहर्योः मध्ये, अस्त्रप्रत्यान्त्रयुद्धं महान् अद्भुतः संघर्षः अभवत्। तत्र युद्धे शतसंवत्सराणि दिव्यानि व्यतीयुः। ततः स दैत्यः, वामनवत्, महाबलसमन्वितः, स्वदेहम् अतिवर्धयत्। कोपसंयुक्तः स त्रीँल्लोकान् सर्वचराचरसमेतान् वक्त्रेण जग्राह; पृथ्वीं चोद्धृत्य, रसातलम् प्रविवेश। अवशिष्टा ये दैत्याः, हृष्टाः तं अनुययुः; विष्णुः, तद्बलमवगम्य, महातेजाः, दैत्यनाशनाय वाराहरूपम् आस्थाय, तं पलायमानम् अनु प्रविवेश। तत्र सलिलमूलं गत्वा, रसातले पृथ्वीं दृष्ट्वा, तां जगदाधारां स्वदन्ताग्रे धारयामास। विष्णुः, अपरिमिततेजाः, तां भूमिं उद्धरन्, दैत्यपतिः समीपं गतः, कटुवाक्यैः तं गर्हयामास। वाराहरूपधारी विष्णुः, कोपसंयुक्तः, तानि कटुवचनानि सहमानः, सलिलोपरी भूमिं पर्वतवत् उद्वहन् स्थितः। तत्र स्वसत्त्वं स्थापयित्वा, ताम् अचला कृतवान्; ततः पश्चात्, तया सह, दैत्यराजः पुनरागतः। महाक्रोधवशात् स हरिम् गदया ताडयामास; मायया वाराहरूपधारी विष्णुः तां गदां परिहारयामास। योगयुक्तः विष्णुः कौमोदकीगदया तम् मृत्युसमानम् आघातयामास। पुनः क्रोधसंरक्तः हिरण्याक्षः, महाबलसमन्वितः, भगवतः दक्षिणबाहुं मुष्टिना ताडितवान्। एवं घोरं युद्धम्, प्रतिघातान् प्रतिघातैः, आक्रमणप्रतिआक्रमणैः, भ्रमणैः, विक्षेपैः, परस्परानुकरणैः च अभवत्। तदा ब्रह्मादयः सर्वे देवाः, गगनस्थाः, तद् युद्धम् अपश्यन्। ते जगद्भवाय, देवर्षीणां च, कल्याणं प्रार्थयन्तः, विष्णुम् वाराहरूपिणम् उपगम्य, 'बालवत् न क्रीडस्व, देव; एष देवद्विषां कंटकः हन्तव्यः,' इति न्यगृह्णन्। विष्णुः, महातेजाः, ब्रह्मादीनां अनुमतिं प्राप्य, मायया वाराहरूपं धारयन्, सहस्रार्कसदृशं, सहस्रारं, महातेजस्विनं, भीमं चक्रं प्राक्षिपत्। तच्चक्रं, दानवानां नाशनाय, प्रलयाग्निसदृशं, विष्णुना मुक्तम्, तदा हिरण्याक्षं महाबलिनं क्षणेन भस्मसात् अकरोत्। ब्रह्मादीनां साक्षात्, तद्भीषणं चक्रं तं भस्मीकृत्य, पुनः अक्षरमधिष्ठानाय विष्णवे प्रत्यागच्छत्। ततो ब्रह्मा, देवा, लोकपालाः शक्रपुरोगमाः, विष्णोः विजयम् आलोक्य, समागत्य तं स्तुत्वा, 'वयं विष्णुम्, विश्वोत्पत्तिस्थितिलयकरं, देवदानवेश्वरं, लोकपालकम्, यस्य नाभिकमलात् पद्मयोनिः ब्रह्मा जातः, तम् आश्रिताः स्मः,' इति प्रणम्य तुष्टुवुः।