वेदशर्मा मायया तां सुशोभनाङ्गीं स्त्रियम् एवमुवाच—"सुन्दरि, पितरं मम समागच्छ, शुभाङ्गि!" इति। सा स्त्री प्रत्युवाच—"सः वृद्धत्वेन पीडितः, कफगलगदाद्युपहतः, मम कदापि न रोचते; न चाहं तेन वृद्धेन दुर्बलेन सह संगमं काङ्क्षामि। त्वया सह रमितुमिच्छामि, यथाते प्रीतिं जनयामि, तद् करिष्यामि। त्वं रूपसम्पद्विभूषितः, रत्नगुणैः शोभितः, दिव्यलक्षणसम्पन्नः, दिव्यरूपधारी, महाशक्तिमान्। तेन वृद्धेन किं करिष्यसि? शृणु, आर्य, मम देहभोगेन दुर्लभं सर्वमवाप्स्यसि। ब्राह्मण, यत्किमपि वाञ्छसि, तत्ते निष्कम्पं दास्यामि।" एवं पापयुक्तं, अप्रियमतीव वाक्यं श्रुत्वा वेदशर्मा प्राह—"एषा वाणी धर्मात्यया, अनुचिताऽपि, पापयुता; मा मां तथा वद, देवि, अहं पितृभक्तः, निर्दोषः। पितुः कृतेऽहं प्राप्तः, त्वां याचे, शुभे, अन्यथा मा वद; पित्रा सहैव संगच्छ। हे देवि, त्रिषु लोकेषु यद्वाञ्छसि, चराचरं वा, तत् ते दास्यामि, न संशयः; अमृतत्वादपि श्रेष्ठमपि दास्यामि।" सा स्त्री प्राह—"यदि त्वं पितुः कृते सर्वं दातुमर्हसि, तर्हि अद्यैव इन्द्रमहादिभिः सह समत्वं दर्शय। त्वमेव दुर्लभं दातुम् क्षमः; किं ते बलं, सौभाग्यवन्? स्वशक्तिं दर्शय।" वेदशर्मा उवाच—"पश्य, पश्य मम तपोबलं, देवि। मया आहूताः श्रेष्ठा देवाः, इन्द्रादयः, आगताः।" ते देवाः वेदशर्माणमूचुः—"किं करावः, द्विजश्रेष्ठ? यदिच्छसि, ब्राह्मण, तत्ते दास्यामः, न संशयः।" वेदशर्मा प्राह—"यदि मे देवाः प्रसन्नाः, यदि मुखानि ममाभिमुखानि, तर्हि पादयोः पितुः शुद्धां भक्तिं ददतु।" "एवं भवतु," सर्वे देवाः ऊचुः, यथागतं तथा गता। तदा सा स्त्री प्राह—"दृष्टं तपोबलं त्वदीयं।" "न मे देवैः कार्यमस्ति; यदि दातुमिच्छसि, तर्हि यथेष्टं कुरु, गुरोः कृते, मम कामं पूरय।" "स्वमस्तकं छित्त्वा देहि, ब्राह्मण!" इति। वेदशर्मा प्राह—"अद्य धन्योऽस्मि, त्रृण्णृणोऽस्मि। हे शुभे, स्वमस्तकं दास्यामि; गृहाण, गृहाण।" ततः स ब्राह्मणश्रेष्ठः तीक्ष्णेन शस्त्रेण स्वमस्तकं छित्त्वा सा स्त्रियै प्रसन्नः प्रददौ। सा रक्तेन सिक्तं तन्मस्तकं गृहित्वा मुनये जगाम। सा स्त्री मुनिं प्राह—"त्वदर्थं, ब्राह्मण, वेदशर्मणः सुतः प्रेषितः; एतन्मस्तकं स्वयमुत्कृत्तं गृहाण आत्मनः कृते। सः पितृभक्त्या मम सर्वोत्तमं दत्तवान्; त्वदर्थं, ब्राह्मणसिंह, मां भुङ्क्ष्व।" वेदशर्मणः भ्रातरः तस्य साहसं दृष्ट्वा कम्पिताङ्गाः सन्तः समाकुलाः। "माता धर्मनिष्ठा सत्यव्रता मृताऽस्माकं; अयं धर्मात्मा पितुः कृते मृतः; अयं धन्यो धन्यगतिं गतः।" इति धर्मनिष्ठा भ्रातरः ऊचुः। तद्ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा, तस्य पितृभक्तिं ज्ञात्वा, स्वमस्तकं पुत्रेण छिन्नमिति विज्ञाय, धर्मशर्मा प्राह—"एतन्मस्तकं गृहाण।" सूतोऽवदत्—"स तन्मस्तकं गृहीत्वा, महात्मा, पितृभक्त्या, तपसा, सत्येन, ऋजुता बलं च आश्रित्य, शीघ्रं प्रस्थितः। तदा धर्मशर्मा धर्मान् आत्मसमीपं आकर्षयामास; तपोबलात् धर्मोऽपि तेन आकर्षितः।" धर्मो धर्मशर्माणमूचुः—"कस्मात् त्वया अहं आहूतः, धर्मशर्मन्? किं कार्यमस्ति?" धर्मशर्मा प्राह—"यदि गुरुसुसेवा, यदि तपसि निश्चलता—तद्वचनेन, हे धर्म, वेदशर्मा जीवतु।" धर्मः प्राह—"तव संयमेन, शौचेन, सत्येन, तपसा, पितृभक्त्या च, तव भ्राता वेदशर्मा, महाबलः, पुनरपि जीवितं प्राप्स्यति। तपोबलात् पितृभक्त्या च तव, अहं तुष्टः; वरं वृणीष्व, दुर्लभं धर्मविदां मध्येऽपि।" एवं धर्मशर्मणः शुभवाक्यं श्रुत्वा, सः वैवस्वतं धर्मं प्रार्थयामास—"पुनः पादयोः पितुः अचला भक्तिर्भवतु, धर्मे रतिः, मोक्षश्च, यदा त्वं प्रसन्नो भूयाः।" धर्मः प्राह—"मम प्रसादात् एवं भविष्यति।" एतेषु वाक्येषु उक्तेषु, वेदशर्मा तस्मिन्नेव क्षणे उत्पपात्। स वेदशर्मा बोधितः धर्मशर्मणा प्राह—"भ्रातः, सा स्त्री कुत्र गता? पितरं कुत्र?" धर्मशर्मणा पितृनिर्देशात् संक्षिप्तं सर्वं निवेदितम्। तद्विज्ञाय धर्मशर्मा हृष्टः तमुवाच—"अद्य, सौभाग्यवतां श्रेष्ठ, मम शीर्षे जीविते च त्वं स्थितः। कोऽन्यो मम तुल्यः पृथिव्यां?" इति भ्रातरं सम्बोध्य, पित्रर्थे उत्सुकः, तयोः सह धर्मशर्मणा गन्तुम् उद्यतवान्।