महादेवः कथां प्रवर्तयन् एवमुवाच— ततः, महात्मभिः उक्तं यथाऽनु, वृक्षाः, औषधयः, तृणानि च, ब्रह्माणं सम्यक् पूजयित्वा, यथागतं तत्रैव प्रतस्थिरे। अथ जगतां स्वामी पितामहः, अप्सरःसमूहं आहूय, मधुरया वाचा सान्त्वनपूर्वकं ताः पुण्यशीलाः अप्सराः इदं प्रोवाच— “सुन्दर्यः, वृत्न्रात् एषा ब्रह्महत्यापापः आगतः; तस्याः चतुर्थभागः भवत्यः स्वीकरोतु इति मया निश्चितम्, तद् अद्य स्वीकुर्वन्तु।” अप्सरासः ऊचुः— “देवेश, भवता यथाज्ञापितम् अस्माभिः एषः भागः स्वीक्रियते; परं तु, अस्माकं विमोचनस्य कालः पितामह त्वया विचार्यताम्।” तदा पितामहः अवदत्— “यः पुरुषः रजस्वलायाः स्त्रियाः सह संगच्छति, सा शीघ्रं तं त्यजति; अतः भवत्याः चित्तव्यथा शम्यताम्।” अप्सरासः हृष्टमना ऊचुः— “एवं भवतु।” ततः स्वस्थानानि प्राप्ताः, ताः अप्सरासः, पर्वततनयया सह क्रीडन्त्यः सुखमवापुः। पुनः, लोकानां स्रष्टा पितामहः सलिलानि समाह्वयत्। तानि सर्वाणि सलिलानि एकत्र समागत्य, अनन्तवीर्या देवी पितामहं प्रणम्य, ब्रह्माणं प्रति इदं वाक्यमूचुः— “देव, शत्रुनाशन, तवाज्ञया वयं समागताः, प्रभो, आदेशं दातुमर्हसि।” ब्रह्मा अवदत्— “वृत्रात् उत्पन्ना एषा भीषणा ब्रह्महत्यापापः इन्द्रं प्राप्तवती; तस्याः चतुर्थभागः भवद्भ्यः दास्यते, तद् स्वीकरोतु।” सलिलानि ऊचुः— “एवं भवतु, जगत्पते, यथा त्वया आज्ञापितम्। अस्माकं विमोचनस्य उपायः त्वया विचिन्त्यताम्। हि त्वमेव सर्वलोकानां परमाश्रयः; अन्यः कोऽपि नः अनुग्रहं दातुं किमुत क्लेशात् मोचयितुं शक्तः?” ब्रह्मा अवदत्— “यदि कश्चित् पुरुषः मोहितचित्तः अल्पबुद्ध्या त्वां प्रति कफं मूत्रं पुरीषं च त्यजति, स शीघ्रं तत्र गच्छति, तत्र स्थित्वा विमुक्तिं प्राप्नोति; सत्यमेतद् वदामि।” एवं देवाज्ञया इन्द्रः ब्रह्महत्यया विमुक्तः सञ्जातः, अतीव हृष्टः अभवत्। प्राचीनकाले इन्द्रः ब्रह्महत्यया पीडितः, अत्र पवित्रतीर्थे तपः कृत्वा, शुद्धात्मा स्वर्गं गतः। तत्र अश्वमेधयागं निष्पाद्य, स पापात् मुक्तः। एवं अत्र वर्त्रघ्नीतीर्थे, हे पर्वतनन्दिनि। एवं श्रीपद्ममाहापुराणस्य उत्तरखण्डे वर्त्रघ्नीमाहात्म्यनामकः षडष्टितमः अध्यायः समाप्तः। अनन्तरं, महादेवः कथयति— दिव्या वर्त्रघ्नी नदी संगमात् वरुणस्यालयं, समुद्रं, भद्रया सह प्रविष्टा। समुद्रः तस्याः स्नेहं कामयमानः, प्रीत्या तस्याः संयोगं चकार। भद्रा वा सुभद्रा, या पूर्वं तस्याः सखी आसीत्, सा नदी श्रीरूपेण सहाय्याय मार्गं जगाम। तयोः संयोगः शुभः, समुद्रस्य उत्तरतीरे। तत्र तीर्थे यः स्नानं कृत्वा शुद्धजलार्पणं करोति— स वराहं प्रणम्य वरुणस्य धाम प्राप्नोति; तस्मिन्नेव मार्गे भगवतः विष्णोः प्रवेशः समुद्रं समभवत्। सर्वदानवान्, देवविघ्नान्, विजित्य, यज्ञवराहः भगवान् मकरालयं क्षोभयित्वा, तत्र दीर्घकालं क्रीडित्वा, पङ्कात् निर्गतः। पार्वती पृच्छति— “देव, यज्ञवराहस्य तमोदेशे प्रवेशं च पङ्कात् निर्गमनं च विस्तारतः कथय।” महादेवः अवदत्— “पुरा, वराहहरीः पृथिव्याम् अन्तरं क्रीडितवान्; सर्वं शृणु, हे पार्वती। स भगवाँल्लोकहिताय, वराहरूपं धृत्वा, देवकार्यसिद्धये तदाकारं स्वीकृतवान्। पृथिवीं उत्थाप्य सः पङ्कात् निर्गतः; तत्र वराहनामकं महत्तीर्थं समुत्पन्नम्। यः तत्र स्नानं करोति, स निःसंशयं मोक्षं लभते। अत्र पितॄणां मोक्षार्थं श्राद्धं कर्तव्यम्; विमुक्तः सः तैः सह महतीं सुखदां लोकां गच्छति।” एवं श्रीपद्ममाहापुराणस्य उत्तरखण्डे वराहतीर्थनामकः एकोनसप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। पुनः महादेवः उवाच— “शृणु, देवि, व्रतमेकं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्; तस्य श्रोतृभिः ब्रह्महत्याादिपातकात् मुक्तिः लभ्यते। सः स्वयंज्योतिः भक्तानां सुखाय प्रादुर्भूतः; स एकादशी वा मासः वा पुण्यदः अभवत्। तस्य नाम उच्चारमात्रेण नित्यमुक्तिः सिध्यति; सः परात्मा सर्वकारणकारणम्। सः विश्वात्मा, विश्वरूपः, सर्वेश्वरः; द्वादशादित्याः येन धृताः, स महात्मा नरसिंहः भक्तशान्त्यर्थं साक्षात् प्रादुर्भूतः।” पार्वती पृच्छति— “देवश्रेष्ठ, अनन्तावताराः पूर्वं श्रुताः; तेषां मध्ये परमं स्थानं नरसिंहाख्यं विस्तरेण कथय, येन केवलं ज्ञानेन सुखलोकः लभ्यते।” महादेवः अवदत्— “हिरण्यकशिपुं हत्वा, स देवदेवः, लोकगुरुः, सुखेन तं अङ्के स्थापयित्वा, तस्यैव वचनं प्रोवाच। प्रह्लादः, बुद्धिश्रेष्ठः, पितृहत्या शिरःकृत्, तत्र आसीत्।” प्रह्लादः उवाच— “भगवन् विष्णो, नरसिंह, अद्भुतरूपिन्, तुभ्यं नमः; अहम् तव भक्तः, देवश्रेष्ठ, सत्यमेव पृच्छामि। भगवन्, मयि भक्तिरनेकधा उत्पन्ना; प्रभो, कथं त्वया प्रियः जातोऽस्मि, कारणं वद।” नरसिंहः अवदत्— “महाबुद्धे, कारणं भक्तेः शृणु; एकचित्तेन शृणु, पुत्र, प्रियत्वस्य च कारणं पुनः वक्ष्यामि।” एवं श्रीपद्ममाहापुराणस्य उत्तरखण्डे वर्त्रघ्नीमाहात्म्यादि, वराहतीर्थवर्णनं, नरसिंहप्रभावः च, दिव्यकथारूपेण संपन्नम्।