पूर्वदिशि स्थितः माधवः जाह्नवीं प्रह्वां सस्मितमुवाच—"हे जाह्नवि, त्वं यदा सर्वदा अत्र आगन्तुं न शक्नोषि, तदा अन्यं मार्गं कथयामि, यतः त्वं मम पादयोः समुत्थिता। यत् किञ्चिदस्ति, यत् सरस्वतीं अतिक्रान्ति, कोटिकोटितीर्थान् अतीत्य, कोटिकोटियज्ञान् अतिक्रान्ति, व्रतानां दानानां चातिरिच्यते—यच्च जपहोमाभ्यः श्रेयः, यद् धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदं, सांख्ययोगाभ्यः चाधिकं—तत् शुभं त्रिस्पृशा नाम कर्तव्यम्। यदा कश्चित् मासः शुक्लपक्षे आगच्छति, तदा सा त्रिस्पृशा श्रेष्ठनद्यां कर्तव्या; एवं कृत्वा पापान्मुच्यते। एतत् श्रुत्वा जाह्नवी उवाच—"भगवन् माधव, का एषा त्रिस्पृशा? त्वया ह्यस्याः माहात्म्यं कीर्तनं कृतम्—तन्मम आख्याहि।" तदा माधवः प्रत्युवाच—"यदा एकस्मिन्नेव दिवसे दशमी एकादशी च संयोगं प्राप्नुतः, सा त्रिस्पृशा इति कथ्यते, हे प्रभो। अथवा अन्यथा ब्रूहि, भगवन्।" श्रीकृष्णः उवाच—"या त्वया उक्ता त्रिस्पृशा दैत्यस्वभावा, सा सावधानतया वर्ज्या, यथा पतितधर्मं पतिं स्त्री वर्जयेत्। सा दैत्येषु आयुःबलविनाशिनी इति कथ्यते; सा यत्नेन वर्जनीया, यथा स्त्री रजस्वलां वर्जयेत्। स्वजातिं त्यक्त्वा येऽधमजातिभिः सह संगच्छन्ति, तादृशः विशेषेण वर्जनीयः, विशेषतः दशम्युक्ते मम दिने। यथा रजस्वलासंयोगी जनः दूष्यते, बुद्धिहीनश्च भवति, तथा दशम्युक्तं मम दिनं जनानां दूष्यते। त्रिस्पृशा व्रतं सम्यक् कृत्वा दशसहस्रहत्यानां नाशः स्यात्; रात्रौ एकादशी, द्वादशी, त्रयोदशी च शेषे। सा त्रिस्पृशा दशम्युक्ता ज्ञेया, नान्यथा; अपराधं कृत्वा, प्रायश्चित्तेन मुच्यते।" "दशम्याः दोषं अहं न क्षमये, हे जाह्नवि; तस्य भक्षणेन हाला-हलविषं यथा, तथैव भवति। यः एकादशीव्रतं दशम्युक्तं करोति, तस्य मम दिनं दशम्युक्तं न कर्तव्यम्। कोटिजन्मसंचितं पुण्यं नश्यति; स्वकुलपतनं भवति, स्वर्गात् रौरवादिषु नरकेषु पतति।" "स्वशरीरं शुद्ध्वा मम दिनं उपोष्यं; वृद्धौ सति त्याज्यं, युक्तिसंयुक्तं शास्त्रश्रवणादिना विना न कर्तव्यम्। एकादश्यामुपोषणेन जन्मपुण्यं क्षीयते, विशेषतः वृद्धौ संशये च। मम आज्ञया द्वादशी, या मम प्रिया, सा एवोपोष्या।" एवं श्रुत्वा जाह्नवी उवाच—"भगवन्, तव वचनेन त्रिस्पृशां करिष्यामि; तव आज्ञया सर्वपापेभ्यः विमुक्ता भविष्यामि।" श्रीकृष्णः तामाह—"स्वस्थानं प्रतिगच्छ, शुभमस्तु ते; त्वं कदापि न भीता भव। हे देवी, नद्युत्तमा, तव पापं किञ्चिदपि न स्पृशति।" "ये सरस्वत्यां स्नानं कुर्वन्ति, माधवं पूजयन्ति, जगन्नाथं प्रणमन्ति, ते परमं पदं प्राप्नुवन्ति।" ततः जाह्नवी पुनरपि उवाच—"हे ब्रह्मन्, विधिं मे निवेदय; अहं सम्पूर्णं करिष्यामि। देवादिदेव दामोदरस्य प्रसादं इच्छामि।" प्राचीनमाधवः प्रत्युवाच—"शृणु, देवी, त्रिस्पृशायाः विधिं वर्णयामि; तच्छ्रुत्वा, नद्युत्तमे, पापात् विमुच्यते जनः।" "स्वशक्त्या सुवर्णमयं मम रूपं तूलार्धभागचतुर्थभागेनापि निर्मापयेत्। तिलपूर्णं ताम्रपात्रं निर्माय, पञ्चरत्नोपशोभितं शुद्धजलकलशं स्थापयेत्। पुष्पमाल्यैः वेष्टयित्वा, कर्पूरागुरुधूपितं कृत्वा, दामोदरं स्नाप्य, गन्धालिप्तं कृत्वा स्थापयेत्। ततः वस्त्रयुग्मं समर्पयेत्; पुराणोक्तैर्मन्त्रैः, नवशुक्लपुष्पैः, कोमलतुलसीदलैः पूजनं कुर्यात्।" "छत्रं विष्णवे दद्यात्, पादत्राणं च, मनोहरफलानि च नैवेद्यरूपेण समर्पयेत्। यज्ञोपवीतं दद्यात्, नूतनं दृढं उत्तरीयं च; सुन्दरं दीर्घं दृढं वैष्णवदण्डं च समर्पयेत्।" "दामोदराय पादौ, माधवाय जानुनी, वामनरूपाय कटिं, इच्छानिर्मात्रे दद्यात्। पद्मनाभाय नाभिं, विश्वयोनये उदरं, ज्ञानगम्याय हृदयं, वैकुण्ठगमाय कण्ठं।" "सहस्रबाहवे बाहू, योगरूपिणे नेत्रे; सम्यक् भक्त्या पूज्य, विधिपूर्वकं अर्घ्यं दद्यात्।" "शुद्धनारिकेलं शंखे स्थाप्य, सूत्रैः वेष्टयित्वा, उभाभ्यां हस्ताभ्यां समर्पयेत्।" "जनार्दन, त्वं यदा स्मर्यसे, तदा पापानि, दुःस्वप्नानि, अमंगलानि, क्लेशजन्यविचाराश्च नश्यन्ति।" "भगवन्, यद् यद् नरकभीतिः, अमंगलं, आपद्वा मम जायेत, अस्मिन्लोके परत्र वा—" "तस्मात् देवेश, मां पालय; अर्घ्यं गृहाण; नमोऽस्तु ते। तव कृपादृष्टिः सदा मयि अस्तु, हे दामोदर।" "धूपं दीपं नैवेद्यं च समर्प्य, दीपाराधनं कुर्यात्; शिरसः उपरि पद्मं परिभ्रमयेत् हरये, नद्युत्तमे।" "एवं कृत्वा, स्वगुरुं पूजयेत्; सुवर्णं, वस्त्रं, उत्तरीयं, चोलकं च दद्यात्। चर्म, छत्रं, मुद्रिकां, कुम्भं, भोजनं, ताम्बूलं, सप्तधान्यानि, दानं च समर्पयेत्।" "गुरुं देवेशं च पूज्य, हरिं जागरं कुर्यात्, गीतनृत्यपुराणपाठसंयुक्तम्।" इत्येवं श्रीमाधवेन त्रिस्पृशायाः माहात्म्यं विधिं च जाह्नव्यै सम्यक् उपदिष्टम्। सा जाह्नवी, भगवदाज्ञया, पापमुक्ता, परमपदं गता। यस्याः कृते त्रिस्पृशा विधिना पूज्यते, स जनः सर्वपापैः विमुक्तः, परमं श्रेयः प्राप्नोति।