ततः श्रीविष्णुः तत्र यत्र देवा एकत्रिता आसन् तं देशं गतवान्। तं द्रष्ट्वा, दिवौकसः साष्टाङ्गं प्रणम्य, विनयपूर्वकं वाक्यम् ऊचुः— "भगवन्, एते किम् अद्भुतानि निमित्तानि? कस्य कालस्य प्रभावेण त्रिलोकी कम्पिता? किम् इदं महाकालपर्यायसमये स्यात्? धर्मसिन्धोः भगः कृतः इव दृश्यते; दिशां चतुर्दन्ताः अपि चलिताः—किम् एषाम् कारणम्? कुतः सप्तसागरजलैः पृथिवी आच्छादिता? भगवन्, कस्यचित् कारणस्य अभावः, न च ध्वन्यर्थः अस्ति। यः एषः महान् शब्दः श्रूयते, स न पूर्वं न च भविष्यति; तेन घोरनिनादेन त्रयो लोका मोहिता इव। एषः शब्दः शुभः वा अशुभः वा त्रैलोक्यदेवतासु, यदि त्वं जानासि, तत् अस्मभ्यं वद।" एवं पृष्टः श्रीविष्णुः परमशक्तिसंपन्नः तान् उवाच— "मा भैष्ट, हे मरुतः, शृणुत कारणम्। निश्चित्य अहं सम्यग् वक्ष्यामि—भगवान् ब्रह्मा, पद्महस्तः लोकपितामहः, पुण्यप्रदेशे पृथिव्याः यज्ञे नियतः, रम्ये वनान्ते पर्वतपादे प्रतिष्ठितः। तस्य हस्तात् एकः पद्मः भूमौ पतितः; तेनैव महता शब्देन यूयं सर्वे कम्पिताः। तत्र, तरुसमूहैः पूजिते, पुष्पगन्धिनि तस्मिन् वने, भगवतः सः वनं मृगपक्षिसंयुक्तं स्वीकृतवान्। स च लोकहिताय तत्र वासं कर्तुम् इच्छन्, तं देशं पुष्करं, क्षेत्रं तु वृषभाख्यम् अकरोत्। स एव भगवतः लोकहितकरः तत्र प्रतिष्ठितः; तं ब्रह्माणम् उपगम्य सह मया सम्पूज्यताम्। यदा सम्पूज्यते, तदा सः भगवतः वरान् अनुक्रमेण दास्यति।" एवं उक्त्वा, श्रीविष्णुः देवैः दानवैः च सहितः, तं वनदेशं यत्र पद्मयोनि निवसति, हृष्टः प्रमुदितहृदयः, कूजनकुक्कुटैः सहितः, जगाम। ते देवाः तं ब्रह्मावनम् उज्ज्वलपुष्पराशिसंयुक्तम् प्रविश्य, नन्दनसदृशं तद् वनं प्राप्तवन्तः। तस्मिन्नपि काले, पद्मपुष्पविलसद्वनं, मृगपक्षिसंकीर्णं, शोभमानम् अपश्यन्। ततः सर्वे देवाः, इन्द्रेण सह, तत्र विचरन्तः, ब्रह्माणम् द्रष्टुम् उत्सुकाः, शिकाराय प्रवृत्ताः। किन्तु, तस्य वनस्य अन्तं न दृष्टवन्तः; ततः देवैः अन्विष्यमानः वायुः तैः साक्षात्कृतः। स वायुः तान् उवाच— "अलम् अन्वेषणेन; तपसा विना ब्रह्माणम् न द्रक्ष्यथ।" तदनन्तरं, ते देवाः श्रान्ताः, पर्वतशृङ्गे स्थित्वा, दक्षिणे, उत्तरे, मध्ये च पुनः पुनः विचरन्तः, वायुः हृदि धृत्वा पुनः उक्तवान्— "त्रिरूपेण ब्रह्मदर्शनं सदा भवति—श्रद्धया, ज्ञानतः, तपसा, योगेन च। योगिनः सगुणं निर्गुणं च देवं पश्यन्ति; तपस्विनः सगुणं, पण्डिताः तु परं निर्गुणम्। ज्ञानोत्पत्तौ, दुर्बला श्रद्धा यस्य, सः न पश्यति; योगिनः तु परया भक्त्या शीघ्रं ब्रह्माणम् पश्यन्ति। सः नित्यं अविकारी, प्रधानपुरुषेश्वरः; ये कर्मणा, मनसा, वाचा नित्ययुक्ताः, ते पितामहम् उपगच्छन्ति।" "तपस्यत, भवताम् शुभम् अस्तु, ब्रह्मोपासने नियोज्यः; द्विजातीनां मध्ये दीक्षितानां भक्तिमन्तः। सः सर्वदा वेत्ति; अहम् दर्शनं दातुम् अर्हामि।" इति वायोः वचनं श्रुत्वा, तस्य हितम् अवगम्य, तेषां चित्तानि ब्रह्मदर्शनाकाङ्क्षया पूर्णानि अभवन्। ततः ते वाक्पतिं प्रति ऊचुः— "दीक्षां ददातु ब्रह्मणः, वयं हि पण्डिताः।" गुरुः अपि तान् दीक्षयितुम् इच्छन्, वेदविधिना देवतानां ब्रह्मदीक्षां शीघ्रं अदात्। ते विनयान्वितवेषाः, नम्राः, शिष्यत्वं प्राप्तवन्तः; ब्रह्मप्रसादेन पौष्करविद्यां प्राप्तवन्तः। उत्तमः ऋत्विक् धिषणः, विधिना यज्ञं चकार; पद्ममण्डपं पद्मकाण्डसंयुक्तं निर्माय, पद्मदीक्षायाः यथाविधि। स मुनिः देवेषु कामयमानः, वेदविधिना तान् विज्ञाय, तेषां विदुषां वेदविद्यां दत्तवान्। बृहस्पतिः उदारधीः, दीक्षायाः विस्मयं त्यक्त्वा, एकं वह्निं सुरेभ्यः संप्रस्तुत्य, महात्मा आसीत्। अङ्गिराः तुष्टः, तेषां वेदविहितं पाठं दत्तवान्—त्रिसुपर्णं, त्रिमधु, पावमानीनि च। सः उदारधीः सर्वपाठान् विधिवत् उपदिशत्; 'आपो हिष्ठ' इति पाठयुक्तं स्नानं ब्रह्मस्नानम् इति प्रसिद्धम्। तत् पापनाशनम्, दुष्टशमकं, पुष्टिवृद्धिकरं, संपद्वर्धनम्, बलवर्धनम्; तद् सफलतादायकं, कीर्तिप्रदं, कलिकल्पदोषनाशनम्। अतः, यत्नेन ब्रह्मस्नानं कर्तव्यम्, यथा मौनिनः, दम्याः, दीक्षिताः, जितेन्द्रियाः कुर्वन्ति। सर्वे कमण्डलुधारिणः, मुक्तवस्त्रिणः, जपमालिनः, दण्डिनः, वल्कलाम्बरधारिणः, जटिलाः च। स्नानाभ्यासरताः, सम्यक्समुपविष्टाः, ध्याननिष्ठाः, ब्रह्मणि चित्तं नियच्छन्तः, नियताहारकामनाः। मौनिनः, दृष्टिवर्जनशीलाः, वाक्संयताः, स्पर्शवर्जिनः, अन्यध्यानपरित्यागिनः, एवं सर्वे व्रतीनः त्रिसंध्यं स्नानं कुर्वन्ति। एवं तेषां त्रैलोक्यदेवताः विष्णुप्रधानाः, ब्रह्मदर्शनाय, व्रतानि, दीक्षां, ज्ञानम्, तपः, योगं च आचरन्, ब्रह्मस्नानस्य महत्त्वं प्रतिपद्य, ब्रह्मणः सान्निध्यं प्राप्तवन्तः।