यः साधारणदानं लब्ध्वा तद् गुप्तं स्वार्थाय रक्षति, अथवा नास्तिकभावनायां यः प्रवृत्तः स्यात्, स निःसन्देहं प्रेतरूपं प्राप्नोति। ततः ब्राह्मणश्रेष्ठः एवं उक्तवान्, तदा आकाशे मृदङ्गध्वनिः अभवत्, देवैः सहस्रशः पुष्पवृष्टिः भूमौ पतिता। तस्य ब्राह्मणस्य धर्मगुणस्तुत्या प्रेतानां विमानानि सर्वत्र आगच्छन्। अतः, हे गङ्गापुत्र, यदि श्रेयः इच्छसि, तदा सर्वशक्त्या सत्पुरुषैः सह संवादं कुरु, श्रममपि न कुर्यात्। यः पञ्चप्रेतकथां धर्मसाररूपां शतसहस्रवारं स्वकुले पठति, स प्रेतत्वं न प्राप्नोति। अथवा यः श्रद्धया वा भक्त्या वा पुनःपुनः शृणोति, स प्रेतः न भवति। भीष्मः उवाच—कस्मात् कारणात् पुष्करः आकाशे स्तूयते? धर्मनिष्ठैः ऋषिभिः अत्र कथं प्राप्यते? केन उपायेन तद् प्राप्यते, प्राप्य च तद् फलदं कथं भवति? सर्वं मे कथय, जिज्ञासया पृच्छामि। पुलस्त्यः उवाच—दक्षिणदेशात् ऋषिसंघः स्नानार्थं पुष्करं आगतः, पुष्करः आकाशे स्थितः। तत्र सर्वे ऋषयः प्राणायामनिष्ठाः, परमब्रह्मणि द्वादशवर्षाणि ध्यानं कृतवन्तः। तत्र ब्रह्मा, महर्षयः, देवाः, इन्द्रः च समागच्छन्; गुह्यऋषयः अतिदुष्कराणि तपांसि उक्तवन्तः। हे द्विज, मन्त्रैः पुष्करस्य रूपं स्थाप्यताम्; ऋग्वेदस्य 'आपोहिष्ठ' त्रयः सूक्ताः जप्यन्ते चेत्, तस्य सन्निधिः प्राप्यते। अघमर्षणमन्त्रस्य जपेन तद् फलदं भवति; ब्राह्मणवचनान्ते सर्वे तदनुसारं कृतवन्तः। ब्राह्मणाः तत्र पुण्यं प्राप्नुवन्ति, तथापि दक्षिणदेशीयब्राह्मणाः धर्मशास्त्रेषु निन्दिताः। पार्वतीदेशीयाः ये यज्ञवेद्यां श्राद्धं पूजयन्ति, तस्मात्, हे राजन्, विभागः स्थापितः। कार्तिकमासे पुष्करे स्नानं शुद्धिं ददाति; ब्रह्मणा सह सर्वे पुण्यं लभन्ति। सर्ववर्णाः तत्र आगच्छन्ति, पुण्यलाभिनः भवन्ति; मन्त्रवर्जितं ब्राह्मणसमः सन्देहः नास्ति। यदा कार्तिके अग्नेययोगः भवति, तदा तिथिः पुण्यतमः; स्नानदानाय उत्तमः। यदा तिथौ यम्ययोगः, तदा सापि पुण्यवती, तपस्विभिः स्तूयते। यदा तिथौ प्रजापत्ययोगः, हे नराधिप, तदा महाकार्तिका इति कथ्यते, देवैः अपि दुर्लभा। यदा सूर्यः, बृहस्पतिः, चन्द्रः वा तेषु तिथिषु कस्याञ्चिद् अस्ति, तदा त्रीणि योगानि ब्रह्मणा स्वयम् उद्घोषितानि। तत्र स्नानात् अश्वमेधस्य पुण्यं लभ्यते; दानानि अक्षयाणि भवन्ति, पितृयज्ञदत्तं च। यदा सूर्यः विशाखायां, चन्द्रः कृतिकायां, तदा योगः पुष्करः इति कथ्यते, पुष्करे अतीव दुर्लभः। यदा पितृतीर्थं आकाशात् अवतरति, तत्र स्नानात् महाप्रतापलोकान् साधकः प्राप्नोति। ते अन्यत् पुण्यं न इच्छन्ति, कृतं वा अकृतं वा; हे महराजन्, एषा सत्यमेव उक्ता। सर्वेषु भूमौ तीर्थेषु अग्र्यं इदं तीर्थं कथ्यते; हे राजन्, अन्यत् पुण्यतरं स्थलं लोकेषु न विद्यते। विशेषतः कार्तिके, तद् पुण्यं, शुभं, पापनाशनं; उदुम्बरवनात् सरस्वती आगता। तया तत् तीर्थं, पुष्करं, ऋषिसंसेवितं, पूर्णं जातम्; दक्षिणशिखरः शोभते, पर्वतात् दूरं नास्ति। तस्य वर्णः कृष्णाजिनसदृशः, नीलहरिततृणमण्डलवत्; तेन तस्य शिखरं आकाशे पद्मवत् आभासितम्। वर्षास्वपि तद् शिखरं मेघसमूहवत् आकाशे स्थितम्; कदम्बगन्धयुक्तं, कुष्ठाजार्जुनवृक्षैः शोभितम्। तद् शिखरं सूर्यरथमार्गं आरोढुं स्थितमिव दृश्यते, गोलं, स्निग्धं, स्तनयुगसदृशं, उन्नतम्। शिखरं सर्वतः श्रीफलैः दीप्तम्, भ्रमरगुञ्जितैः सर्वत्र शोभितम्। शिखरं कोकिलकूजनैः, मयूरनादैः, सुन्दरपक्षिसंवृद्धं रम्यं आसीत्। नदी ब्रह्मदुहिता, शुद्धाशुद्धजलसम्पन्ना, विस्तीर्णवेतसगुच्छात् आरभ्य उत्तरदिशं प्रवृत्ता। ततः, दूरं न गत्वा, पुनः दक्षिणदिशं प्रवृत्ता; तस्मादारभ्य देवी प्रकटिता, शान्ता च अभवत्। जीवेषु करुणया गुप्तत्वं त्यक्त्वा कनका, सुप्रभा, नन्दा, प्राची, सरस्वती च प्रकटिताः। पुष्करे ब्रह्मणा तस्याः पञ्चधाराः घोषिताः; तस्याः तटे रम्याणि तीर्थानि, पुण्यस्थानानि च। तानि सर्वत्र ऋषिसंसेवितानि, सिद्धैः च; तेषु सर्वेषु सरस्वती धर्मस्य कारणं भविष्यति। तेषु सुवर्णभूमिदेवतीर्थेषु स्नात्वा दत्तं दानं अक्षयफलदं भवति। महर्षयः तत्र धान्यतिलदानं श्रेष्ठं वदन्ति; यत् किंचित् तत्र तीर्थेषु दत्तं, तत् धर्मस्य परमकारणं स्थाप्यते।