अयोध्यायां यदि मुने किंचिदस्ति पवित्रकम् । चरितं मम तद्ब्रूहि पिपासोस्त्वद्वचोऽमृतम्
नारद उवाच- अस्त्यत्र चरितं पुण्यं महापातकनाशनम् । नापितस्याद्ययुक्तस्य मुकुंदस्य द्विजस्य च
ब्रह्महा नापितो राजन्नपमृत्युं गतो द्विजः । प्रसादात्कोशलायास्तु द्वावपि स्वर्गतिं गतौ
चंद्रभागा नदी तीरे पुरी सा च निवेशिता । तत्रास्ति नापितः पापश्चंडकोनाम गर्हितः
चौर्येण परवित्तानामपहर्ता स पापकृत् । घातकः शस्त्रपाशाद्यैः पांथानामवलुंठकः
द्यूतमद्यरतो नित्यं परस्त्रीलंपटेंद्रियः । भित्वा देवालयं भित्तिमिष्टिका ग्राव विक्रयी
स तस्योद्वसिताभ्यासे ब्राह्मणो वसति श्रिया । संयुक्तो ब्रह्मकर्मज्ञो मुकुंदो नामतो नृप
स एकदा समालिंग्य तरुणीमात्मयोषितम् । सुष्वाप सुरतायास श्लथांगो निशि निर्भयम्
स चंडको निशीथेऽथ प्रविवेश तदालयम् । मुकुंदस्य समाहर्तुं हर्म्ये भूषादि वस्तु यत्
उपकार्या बहिस्थं यत्तद्गृहीत्वोऽगमद्गृहम् । स्वकीयं च पुनस्तस्य ब्राह्मणस्याविशद्गृहम्
कपाटोत्पाटनार्थी तु यत्नेन महताऽभवत् । लोहयंत्रावरुद्धश्च स नोद्धाटयितुं क्षमः
आरुरोह तदा तस्य ब्राह्मणस्याविशद्गृहम् । प्रविश्य तद्गृहं क्रूरः कृपणं पाणिनादधत्
अट्टालिकां स पापिष्ठो नापितस्तस्करक्रियः । तत्रापश्यत्प्रसुप्तौ तौ दंपतीरतिविह्वलौ
जगाम च तयोः पार्श्वे हेमभूषाजिघृक्षया । शय्याया एकदेशस्थं गृहीत्वा भूषणं बहु
हर्तुं तदंगतो हस्तं प्रससार स नापितः । तस्करस्पर्शतो विप्रो जजागार भयातुरः
न किंचिदूचे संमील्य नेत्रे तत्रैव संस्थितः । यदा स तस्करः पापो गृहीत्वा देहभूषणम्
चलितः स तदा तेन दोर्भ्यामात्तो द्विजेन हि । पश्चादागत्य वित्तस्यासहमानेन संक्षयम्
तेनापि नृप चौरेण कृपाणेन हतो द्विजः । विदीर्णोदरमध्यस्तु तातमातरितीरयन्
वदंतः किंकिमेत्येतत्पार्श्वं तस्या ययुर्जनाः । ददृशुस्तं निःसृतांत्रं रुधिरालिप्तविग्रहम्
पप्रच्छुश्च मुकुंदेदं कर्म केनेदृशं कृतम् । सोऽपि कृच्छ्रेण महता प्रोवाचेदं स्वबांधवान्
मुकुंद उवाच-। ममैव परिपाकोऽयं पूर्वोपार्जितकर्मणाम् । न कश्चित्सुखदुःखस्य दाता कस्यापि देहिनः
धर्मोऽधर्मश्च तावेव तेषां मूलं पुराकृतौ । नारद उवाच- इत्युक्त्वा स तु भूयस्यापीडया गाढपीडितः
तत्याज भूपते प्राणान्पश्यतां सुहृदां तदा । विललाप तदा तस्य माता द्विजसती नृप
निधाय तच्छिरः स्वांके कुंडलाभ्यामलंकृतम् । मातोवाच- हा हतास्मि त्वया वत्स दशामंत्यां च गच्छता
दिनश्रीरिव सूर्येण पश्चिमाचललंबिना । यदंगं चंदनालेपयोग्यं तव महामते
मां मज्जयार्तिशोकाब्धौ तदिदं धूलिधूसरम्
तांबूलचर्वणेभ्यासो यस्त्वया विहितस्त्वसौ । स एव रुधिरोद्गार मिश्रेण क्रियते ध्रुवम् । तव ये लोचने पूर्वं जिग्यतुः कमलश्रियम्
त एव सांप्रतं जाते तिमिरौघा वृते इव । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ वत्स त्वं शिष्यानध्यापयात्मनः
यथावद्वैश्वदेवांते पूजयातिथिमागतम् । द्वारि स्थिता वयस्यास्ते त्वाह्वयंति प्रयाहि तान्
दातव्यं यद्ददस्वैभ्यो गृहीतव्यं गृहाण तत् । हाहा देहि प्रतिवचः पतामि तव पादयोः