వికల్పః స్వస్థచిత్తే తు గిరిజే న మమ క్రమాత్। యద్యేవం కుపితా భీరు తత్తవాహం న వై పునః
'పర్వత కుమార్తె, నా మనసులో ఇలాంటి మార్పులు ఉండవు. అయినా నువ్వు ఇంత కోపంగా ఉంటే, భయపడే వాడివి, ఇకపై అలా చేయను.'
నర్మవాదీ భవిష్యామి జహి కోపం శుచిస్మితే। శిరసా ప్రణతేనైష రచితస్తే మయాంజలి
'నేను ఇకపై సరదాగా మాత్రమే మాట్లాడుతాను. శుచిస్మితే, నీ కోపాన్ని వదిలిపెట్టు. తలవంచి, నా చేతులు జోడించి నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.'
ని హీనో హ్యపమానేన నిందితే నైతి విక్రియామ్। అసతాం తు సతాం న స్యాన్మర్మస్పృష్టో నరః కిల
'మంచివాడిని అవమానించినా, నిందించినా అతనికి ఏమాత్రం హాని ఉండదు. కానీ చెడ్డవాళ్లకే, మంచి వాళ్లకాదు, మనసు లోతుల్లో బాధ కలుగుతుంది.'
అనేకైశ్చాటుభిర్దేవీ దేవేన ప్రతిబోధితా। కోపం తీవ్రం న తత్యాజ సతీ మర్మణి ఘట్టితా
దేవుడు ఎన్నో మృదువైన మాటలతో మాట్లాడినా, సతీదేవి తీవ్ర కోపాన్ని వదలలేదు. ఎందుకంటే ఆమె హృదయాన్ని గాయపరిచారు.
అవష్టబ్ధమథాచ్ఛిద్య వాసః శంకరపాణినా। విపర్యస్తాలకావేగాద్గన్తుమైచ్ఛచ్చ శైలజా
అప్పుడు శంకరుని చేయి నుంచి తన వస్త్రాన్ని ఊడగొట్టి, జుట్టు అల్లకల్లోలంగా, మనసు కలవరంతో, శైలజా వెళ్లిపోవాలని తలచింది.
తస్యా వ్రజంత్యాః కోపేన పునరాహ పురాంతకః। సత్యం సర్వైరవయవైస్తనోషి సదృశాం పితుః
ఆమె కోపంతో వెళ్లిపోతుండగా, పురాంతకుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'నిజంగా, నీ ప్రతి లక్షణంలోనూ నీవు నీ తండ్రిని పోలి ఉన్నావు.'
హిమాచలస్య శృంగస్థమేవ జాలాకులం మనః। తథా దురవగాహ్యేభ్యో గహనో హి తవాశయః
'హిమాచల శిఖరంలా నీ మనసు గందరగోళంగా ఉంది. అలాగే, నీ హృదయం కూడా అందరికీ అర్థం కానంత లోతుగా ఉంది.'
కాఠిన్యమశ్మసారేభ్యో వనేభ్యో బహులాం గతా। కుటిలత్వం నిమ్నగాభ్యో దుఃసేవ్యత్వం హిమాదపి
'నీవు రాళ్లకన్నా, అడవులకన్నా ఎక్కువ కఠినతను సంపాదించావు. నదులకన్నా ఎక్కువ వంకరతను, హిమాలయానికన్నా ఎక్కువ దుర్లభతను కలిగి ఉన్నావు.'
సంక్రాంతం సర్వమేవైతత్తన్వంగి హిమభూధరాత్। ఇత్యుక్తా సా పునః ప్రాహ గిరిశం శైలకన్యకా
'ఇవి అన్నీ నీకు హిమపర్వతం నుంచి వచ్చాయి, సన్నని అవయవాల కలదానివి.' అని గిరీశుడు చెప్పగా, శైలకన్యక మళ్లీ ఇలా చెప్పింది.
కోపకంపితమూర్ద్ధా సా ప్రస్ఫురద్దశనచ్ఛదా। ఉమోవాచ-। స్యాత్సర్వం దోషదానేన నిందాయాం గుణినో బలాత్
కోపంతో తల కంపిస్తూ, పళ్ళు బయటపడేలా ఉమా ఇలా అన్నది: 'దోషాలను వెదకేవాడి బలంతో, మంచి వాళ్ల గుణాలూ నిందకు గురవుతాయేమో.'
తవాపి దుష్టసంపర్కాత్సంక్రాంతం సర్వమేవ హి। వ్యాలేభ్యోనేకజిహ్వత్వం భస్మనోఽస్నేహవృత్తితా
నీకు చెడు వ్యక్తులతో కలిసినద్వారా, పాముల నుండి వచ్చిన అనేక నాలుకలు, బూడిదకు ఉన్న మెత్తదనం, ప్రేమ లేకపోవడం — ఇవన్నీ నీకు వచ్చాయి.
హృత్కాలుష్యం శశాంకోత్థం దుర్బాధత్వం విషాదపి। కిం చాత్ర బహునోక్తేన అలం వాచాం శ్రమేణ తే
చంద్రుని వల్ల హృదయంలో కలుషితత, విషం వల్ల మాటలు చెప్పడంలో కష్టం — ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? నీతో మాటలు మాట్లాడటానికి ఇక శ్రమ అవసరం లేదు.
శ్మశానవాసాన్నిర్భీస్త్వం నగ్నత్వాత్తవనత్రపా। నిర్ఘృణత్వం కపాలిత్వాద్దయా తే విగతా చిరమ్
శ్మశానంలో నివసించడంవల్ల నీకు భయం లేదు; నీవు నగ్నంగా ఉండటంవల్ల నీకు సిగ్గు లేదు; కపాలాలు ధరించడంవల్ల నీకు దయ లేదు; నీలోని కరుణ చాలా కాలంగా పోయింది.
ఇత్యుక్త్వా మందిరాత్తస్మాన్నిర్జగామ హిమాద్రిజా। తస్యాం వ్రజంత్యాం దేవేశ్యాం గణైః కిలకిలాకృతా
ఇలా చెప్పి, హిమవంతుని కుమార్తె ఆ మందిరం నుండి బయటకు వెళ్లింది. ఆ దేవిని వెళ్ళిపోతుండగా, ఆమె సేవకులు గట్టిగా శబ్దం చేశారు.
క్వ మాతర్గచ్ఛసీత్యుక్త్వా రుదద్భిర్ధావితం పునః। విష్టభ్య చరణౌ దేవ్యా వీరకో బాష్పగద్గదః
‘తల్లి, నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?’ అని ఏడుస్తూ, వీరకుడు మళ్లీ ఆమె వెంట పరుగెత్తాడు. దేవి పాదాలను పట్టుకొని, కన్నీళ్లతో అతని గొంతు కదిలింది.
ప్రోవాచ మాతః కిన్న్వేతత్క్వ యాసి కుపితాతురా। అహం త్వామనుయాస్యామి వ్రజంతీం స్నేహవర్జితామ్
అతడు అన్నాడు: ‘తల్లి, ఇది ఎందుకు这样 జరిగింది? నీవు కోపంతో, బాధతో ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? నీవు ప్రేమ లేకుండా వెళ్ళినా, నేను నీ వెంట వస్తాను.’
నోచేత్పతిష్యే శిఖరాద్గిరేరస్య త్వయోజ్ఝితః। ఉన్నమ్యవదనం దేవీ దక్షిణేన తు పాణినా
‘లేకపోతే, నీవు నన్ను వదిలిపెడితే, ఈ పర్వత శిఖరం నుండి నేను దూకేస్తాను,’ అని చెప్పగా, దేవి తన కుడి చేతితో అతని ముఖాన్ని పైకి లేపింది.
ఉవాచ వీరకం మాతా త్వం శోకం పుత్ర మా కృథాః। శైలాగ్రాత్పతితుం నైవ న చ గంతుం మయా సహ
తల్లి వీరకునికి ఇలా చెప్పింది: ‘నా బిడ్డా, బాధపడకూ. నువ్వు పర్వత శిఖరం నుండి పడిపోవాల్సిన అవసరం లేదు, నా వెంట రావాల్సిన పనీ లేదు.’
యుక్తం తే పుత్ర గచ్ఛామి యేన కార్యేణ తచ్ఛృణు। కృష్ణేత్యుక్తా హరేణాహం స్తంభితాస్మ్యవమానితా
‘బిడ్డా, నేను ఒక పని కోసం వెళ్తున్నాను — అది విను: హరిదేవుడు నన్ను “కృష్ణా” అని పిలిచాడు. అందువల్ల నేను అవమానానికి లోనయ్యాను, ఆశ్చర్యపోయాను.’
సాహం తపః కరిష్యామి యేన గౌరీత్వమాప్నుయామ్। ఏష స్త్రీలంపటో దేవో యాతాయాం మయ్యనంతరమ్
‘అందుకే, నేను తపస్సు చేస్తాను. దాని వలన నేను గౌరీగా మారతాను. నేను లేని సమయంలో, ఆ దేవుడు మళ్లీ ఇతర స్త్రీలను వెతుకుతాడు.’
ద్వారరక్షా త్వయా కార్యా నిత్యం రన్ధ్రాన్వవేక్షణమ్। యథా న కాచిత్ప్రవిశేద్యోషిత్తత్ర హరాంతికమ్
‘నీవు ఎప్పుడూ ద్వారం దగ్గర కాపలా ఉండాలి. ఎక్కడైనా దొరుకుతున్న దారులు చూస్తూ ఉండాలి. హరుడిని కలిసేందుకు అక్కడకు ఎవరూ, ముఖ్యంగా స్త్రీలు, లోపలికి రాకుండా చూడాలి.’
దృష్ట్వా పరస్త్రియం చాపి వదేథా మమ పుత్రక। శీఘ్రమేవ కరిష్యామి యథాయుక్తమనంతరమ్
‘బిడ్డా, నీవు ఇంకొక స్త్రీని చూసినప్పుడు వెంటనే నాకు చెప్పు. నేను తక్షణమే తగిన చర్య తీసుకుంటాను.’
ఏవమస్త్వితి దేవేశీం వీరకోవాచ సాంప్రతమ్। మాతురాజ్ఞామృతాహార ప్లావితాంగో గతజ్వరః
‘అలా జరుగుతుంది’ అని వీరకుడు వెంటనే దేవికి చెప్పాడు. తల్లి ఆజ్ఞను అమృతంలా స్వీకరించి, అతని శరీరం ఆనందంతో నిండిపోయింది, బాధలు పోయాయి.
జగామ రక్షాం స ద్రష్టుం ప్రణిపత్య తు మాతరమ్। దేవీ చాపశ్యదాయాంతీం సఖీం మాతుర్విభూషితామ్
తల్లికి నమస్కరించి, వీరకుడు కాపలా కోసం వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో, దేవి తన స్నేహితురాలిని, తల్లి అలంకరించినవారిని, వస్తున్నదిగా చూసింది.
కుసుమామోహినీం నామ తస్య శైలస్య దేవతామ్। సాపి దృష్ట్వా గిరిసుతాం స్నేహవిక్లవమానసా
ఆ పర్వతానికి కుసుమామోహినీ అనే దేవత. ఆమె పర్వత కుమార్తెను చూసి, ప్రేమతో మనసు నిండిపోయింది.
క్వ పుత్రి గచ్ఛసీత్యుచ్చైరాలిగ్యోవాచ దేవతా। సా తస్యాః సర్వమాచఖ్యౌ శంకరాత్కోపకారణమ్
‘కుమార్తె, నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?’ అని ఆ దేవత గట్టిగా పలుకుతూ, ఆమెను ఆలింగనం చేసింది. శంకరుడిపై కోపానికి కారణం అన్నీ ఆమెకు చెప్పింది.
పునశ్చోవాచగిరిజా దేవతాం మాతృసంమితామ్। ఉమోవాచ-। నిత్యం శైలాధిరాజస్య దేవతాత్వమనిందితే
మళ్లీ, పర్వత కుమార్తె తల్లి సమానమైన ఆ దేవతను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: ఉమా ఇలా అన్నది — ‘నిష్కళంకురాలా, నీవు ఎప్పుడూ పర్వతాధిపతికి దేవతగా ఉన్నావు.’
సర్వతః సన్నిధానం తే మనసాతీవ వత్సలా। అతస్తు తే ప్రవక్ష్యామి యద్విధేయం త్వయాంబికే
‘నీవు ఎక్కడ ఉన్నా నీ సాన్నిధ్యం ఉంది, నీ మనసు ఎంతో ప్రేమతో నిండింది. అందుకే, అంబికా, నీవు చేయవలసినది ఏమిటో నేను చెబుతాను.’
అన్యస్త్రీసంప్రవేశస్తు త్వయా రక్ష్యః ప్రయత్నతః। సరహస్యే ప్రయత్నేన నిషేవ్యః సతతం గిరౌ
ఇతర పురుషుని భార్యను దగ్గరపడటాన్ని నీవు ఎంతో జాగ్రత్తగా నివారించాలి. ఎప్పుడూ, ఎంతో రహస్యంగా, ఆ కొండపై సేవ చేయాలి.
పినాకినః ప్రవిష్టాయాం వక్తవ్యం మే త్వయానఘే। తతోహం సంవిధాస్యామి యత్క్షమం తదనంతరమ్
పినాకధారి లోపలికి వచ్చినప్పుడు, పాపరహితురాలా, నీవు నన్ను తెలియజేయాలి. అప్పుడు నేను తగినట్లు ఏర్పాట్లు చేస్తాను.