తార్క్ష్యోపి పితరం గత్వా కథయచ్చాఖిలం తతః। స తచ్ఛ్రుత్వా ప్రహృష్టాత్మా తనయం పునరబ్రవీత్
తార్క్ష్యుడు కూడా తన తండ్రిని దగ్గరకు వెళ్లి జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పాడు. అది విన్న తండ్రి ఆనందంతో తన కుమారునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ధన్యోహం చ ఖగశ్రేష్ఠ ధన్యా తే జననీ శివా। ధన్యం క్షేత్రం కులం చైవ యస్య పుత్రస్త్వమీదృశః
"ఓ పక్షిశ్రేష్ఠా! నేను ధన్యుడను, నీ తల్లి కూడా శుభవంతురాలు, నువ్వు లాంటి కుమారుడు పుట్టిన ఈ వంశం, ఈ క్షేత్రం కూడా ధన్యమైనవి."
యస్య పుత్రః కులే జాతో వైష్ణవః పురుషోత్తమః। కులకోటిం సముద్ధృత్య విష్ణుసాయుజ్యతాం వ్రజేత్
విష్ణువుకు భక్తుడైన పురుషోత్తముడు ఎవరి వంశంలో కుమారుడిగా పుడతాడో, ఆ వంశంలోని కోటి మంది కూడా విముక్తి పొంది, విష్ణువుతో ఐక్యమవుతారు.
విష్ణుం యః పూజయేన్నిత్యం విష్ణుం ధ్యాయేత గాయతి। జపేన్మంత్రం సదా విష్ణోః స్తోత్రం తస్య పఠిష్యతి
విష్ణువును ప్రతిరోజూ పూజించేవాడు, ఆయనను ధ్యానించేవాడు, ఆయనను కీర్తించేవాడు, ఎప్పుడూ విష్ణువు మంత్రాన్ని జపించేవాడు, స్తోత్రాన్ని పఠించేవాడు—
ప్రసాదం చ భజేన్నిత్యముపవాసం హరేర్దినే। క్షయాచ్చ సర్వపాపానాం ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
వారు ఎల్లప్పుడూ ఆయన ప్రసాదాన్ని స్వీకరించి, హరి వ్రతాన్ని ఆచరించేవారు, వారి అన్ని పాపాలు నశించి, వారు తప్పక విముక్తి పొందుతారు.
యస్య తిష్ఠతి గోవిందో మానసే చ సదైవ హి। స ఏవ చ లభేద్దాస్యం సపుణ్యైః పురుషోత్తమః
గోవిందుడు ఎప్పుడూ ఎవరి మనసులో నిలిచి ఉంటాడో, వారు పుణ్యఫలంతో పురుషోత్తముని సేవను పొందుతారు.
జన్మకోటిసహస్రేభ్యః కృత్వా సత్కర్మసంచయమ్। క్షయాచ్చ సర్వపాపానాం విష్ణోః కింకరతాం వ్రజేత్
వెయ్యి కోట్ల జన్మల్లో సత్కర్మలు కూడబెట్టినవాడు, అన్ని పాపాలు నశించినవాడు, విష్ణువు సేవను పొందుతాడు.
ధన్యోసౌ మానవో లోకే విష్ణోస్సాదృశ్యమావ్రజేత్। నిత్యః సురవరైః పూజ్యో లోకనాథోఽచ్యుతోఽవ్యయః
ఈ లోకంలో విష్ణువుతో సమానత్వాన్ని పొందిన మనిషి ధన్యుడు. అతడు శాశ్వతుడు, దేవతలందరి పూజకు పాత్రుడు, లోకనాయకుడు, నశించని, అపరాజితుడు.
సుప్రసన్నో భవేద్యస్య స ఏవ పురుషోత్తమః। తపోభిర్బహుభిర్ధర్మైర్మఖైర్నానావిధైరపి
ఎవరిని పురుషోత్తముడు సంతోషంగా ఆశీర్వదిస్తాడో, వారు ఎన్నో తపస్సులు, ధర్మాలు, వివిధ యజ్ఞాలు చేసినా, ఆయన అనుగ్రహమే ముఖ్యమైనది.
విష్ణుర్న లభ్యతే దేవైస్త్వయాసౌ విప్ర లభ్యతే। సపత్నీవ్యసనాద్ధోరాన్మాతరం తే ప్రమోచయ
దేవతలకు అందని విష్ణువు, నీకు మాత్రం లభించాడు, ఓ బ్రాహ్మణా! నీ సతీమాత వల్ల కలిగిన భయంకరమైన బాధ నుంచి నీ తల్లిని విముక్తి చేయు.
తతో యాస్యసి దేవేశం కృత్వా మాతుః ప్రతిక్రియామ్। గృహీత్వా జనకస్యాజ్ఞాం లబ్ధ్వా విష్ణోర్వరం మహత్
అప్పుడూ నీవు దేవతల అధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్ళిపోతావు. ముందు తల్లి కోరికను నెరవేర్చి, తండ్రి అనుమతి తీసుకుని, విష్ణువు నుంచి గొప్ప వరం పొందిన తరువాతే వెళ్ళిపోతావు.
అంబాపార్శ్వం గతో హృష్టస్తాం ప్రణమ్యాగ్రతః స్థితః। వినతోవాచ-। అభవద్భోజనం తేఽద్య పుత్ర దృష్టః పితాపి చ
ఆనందంగా తల్లి దగ్గరకు వెళ్లి, ఆమెకు నమస్కరించి ముందు నిలబడ్డాడు. వినతా ఇలా అంది: 'నీవు ఈ రోజు భోజనం చేశావు, కుమారా, నువ్వు నీ తండ్రిని కూడా చూశావు.'
కిమర్థం వా విలంబస్తే చింతయా వ్యథితా హ్యహమ్। స మాతుర్వచనం శ్రుత్వా గరుడః ప్రహసన్నివ
'ఎందుకు ఆలస్యమయ్యావు? నిన్ను గురించి ఆలోచిస్తూ నేను చాలా ఆందోళన పడ్డాను.' తల్లి మాటలు విని గరుత్మంతుడు చిరునవ్వుతో చూశాడు.
కథయామాస వృత్తాంతం సా శ్రుత్వా విస్మితాఽభవత్। కథం చ దుఃష్కరం కర్మ శిశుభావాత్త్వయా కృతమ్
అతను జరిగిన సంగతులన్నీ చెప్పాడు. వినతా విని ఆశ్చర్యపోయింది: 'నువ్వు ఇంకా చిన్నవాడివే, ఇంత కష్టమైన పని ఎలా సాధించావు?'
ధన్యాహం మే కులం ధన్యం యస్త్వం విష్ణుసఖోఽభవః। లబ్ధ్వా వరం మహాత్మానం దృష్ట్వా మే హృష్యతే మనః
'నన్ను చూసి నా మనసు ఆనందిస్తోంది. నీవు విష్ణువుతో స్నేహం చేసావు, గొప్పవాడి వరం పొందావు. నేను ధన్యురాలిని, మన వంశం కూడా ధన్యమైంది.'
పౌరుషేణ త్వయా వత్స ఉద్ధృతం మే కులద్వయమ్। సుపర్ణ ఉవాచ-। మాతః కిం తే కరిష్యామి ప్రియమేవ తదుచ్యతామ్
'నీకున్న ధైర్యంతో నా రెండు వంశాలకూ గౌరవం తీసుకొచ్చావు, బిడ్డా.' సుపర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి, నీకు నచ్చే పని ఏదైనా చెప్పు, నేను చేస్తాను.'
కార్యం కృత్వాథ యాస్యామి పార్శ్వం నారాయణస్య చ। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు సా ప్రాహ గరుడం వినతా సతీ
'ముందుగా నీ కోరికను నెరవేర్చిన తర్వాత, నేను నారాయణుని వద్దకు కూడా వెళ్తాను.' వినతా ఇది విని గరుత్మంతుడితో ఇలా చెప్పింది.
మహద్దుఃఖం చ మే చాస్తి కురు తాత ప్రతిక్రియామ్। భగినీ మే సపత్నీ సా పణితహం తయా పురా
'నాకు ఒక పెద్ద బాధ ఉంది, బిడ్డా. దయచేసి దానికి పరిష్కారం చూపు. నా సహోదరి అయిన సహపత్నితో నేను ఒకప్పుడు ఒట్టు పెట్టుకున్నాను.'
తస్యా దాస్యమహం ప్రాప్తా కస్తారయతి మామితః। కృష్ణం కృత్వా విషైరశ్వం తస్యాః పుత్రైర్మహోరగైః
'ఆ ఒట్టు వల్ల నేను ఆమెకు దాసిగా మారిపోయాను. ఈ దాస్యబంధం నుంచి నన్ను ఎవరు విడిపిస్తారు? ఆమె కుమారులు, మహాబలశాలి పాములు, విష్ణువు గుర్రాన్ని విషంతో నల్లగా మార్చారు.'
ఉషఃకాలేఽవదత్సా చ అశ్వోయం కృష్ణతాం వ్రజేత్। తతోహమవదం తత్ర సదా చాయం రుచాసితః
'ఉషోదయానికి ఆమె ఇలా అంది: ‘‘ఈ గుర్రం నల్లగా మారుతుంది.’’ నేను అక్కడే సమాధానం ఇచ్చాను: ‘‘ఈ గుర్రం ఎప్పుడూ ప్రకాశవంతంగా, నలుపుగా కనిపిస్తుంది.’’'
మిథ్యా తే వచనం మాతః ప్రతిజ్ఞాం సాఽకరోత్తదా। తతోహమబ్రువం కద్రూం శపథం నాగమాతరమ్
'తల్లి, నీ మాటలు తప్పు అని ఆమె చెప్పింది. అప్పుడే ఆమె ఒక ప్రతిజ్ఞ చేసుకుంది. అప్పుడు నేను నాగమాత కద్రూవుతో ప్రమాణం చేశాను.'
యదీమం కృష్ణతాభ్యేతి హరేరశ్వమహం తదా। కృతా భవామి తే దాసీత్యహమేతత్తదాఽవదమ్
'ఈ హరిదేవుని గుర్రం నిజంగా నల్లగా మారితే, నేను నీ దాసిగా మారిపోతాను అని నేను అక్కడే చెప్పాను.'
తతస్తస్మిన్హరేరశ్వే కృతే కృష్ణే చ కృత్రిమైః। తస్యాః పుత్రైశ్చ ధూర్తైశ్చ దాసీత్వమగమం తదా
'తర్వాత, ఆమె కుమారులు మాయచేసి ఆ హరిదేవుని గుర్రాన్ని నల్లగా మార్చారు. అప్పుడు నేను ఆమె దాసిగా మారిపోయాను.'
యస్మిన్కాలే హ్యభీష్టఞ్చ తస్యా ద్రవ్యం దదామ్యహమ్। తస్మిన్కాలే హ్యదాసీత్వం యాస్యామి కులనందన
'ఎప్పుడు నేను ఆమెకు కావలసిన ధనాన్ని ఇస్తానో, ఆ సమయంలోనే నేను ఈ దాస్యబంధం నుంచి విముక్తి పొందుతాను, వంశానికి ఆనందాన్ని తెచ్చే వాడా.'
గరుడ ఉవాచ। పృచ్ఛ శీఘ్రం చ మాతస్తాం కరిష్యామి ప్రతిక్రియామ్। భక్షయిష్యామి తాన్నాగాన్ప్రతిజ్ఞామే యథార్థతః
గరుత్మంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి, వెంటనే ఆమెను అడుగు. నేను నీ బాధకు పరిష్కారం చూపుతాను. ఆ పాములను తినేస్తాను, నా ప్రతిజ్ఞను నిజం చేస్తాను.'
తతః కద్రూమువాచేదం వినతా దుఃఖితా సతీ। అభీష్టం వద కల్యాణి యేన ముచ్యేయ కృచ్ఛ్రతః
తర్వాత వినతా, బాధతో కద్రూవుతో ఇలా అంది: 'నీవు కోరుకున్నది చెప్పు, మంచి భాగ్యశాలినీ. దానిని ఇస్తే నేను ఈ కష్టాల నుంచి విముక్తి పొందగలను.'
అబ్రవీత్సా దురాచారా పీయూషం దీయతామితి। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనమభవత్సా చ నిష్ప్రభా
దుర్మార్గురాలు అయిన ఆమె ఇలా అంది: 'అమృతాన్ని ఇవ్వాలి.' ఈ మాటలు విని వినతా మిగుల నిరాశతో నిండిపోయింది.
తతః శనైరుపాగమ్య తనయం ప్రాహ దుఃఖితా। అమృతం ప్రార్థయత్పాపా తాత కిం వా కరిష్యసి
తర్వాత వినతా మెల్లగా తన కుమారుడి దగ్గరకు వెళ్లి, బాధతో ఇలా అంది: 'పాపురాలు అమృతాన్ని అడిగింది, బిడ్డా. ఇప్పుడు నువ్వు ఏం చేస్తావు?'
శ్రుత్వా వాక్యం గరుత్మాంశ్చ మహాక్రోధసమన్వితః। అమృతం చానయిష్యామి మాతర్మా విముఖీ భవ
ఈ మాటలు విని, గరుత్మంతుడు గొప్ప కోపంతో, "తల్లి! నేను అమృతాన్ని తీసుకొస్తాను, నన్ను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు" అని అన్నాడు.
ఏవముక్త్వా తు తరసా స గతః పితురంతికమ్। అమృతం చానయిష్యామి మాతురర్థేఽధునాఽనఘ
అలా చెప్పి, అతడు వేగంగా తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లి, "తండ్రి! ఇప్పుడు నేను తల్లికోసం అమృతాన్ని తీసుకొస్తాను" అని అన్నాడు.