పార్వత్యువాచ। కస్మిన్కార్యసమారంభే సమాయాతః పురందరః । స్వర్గలోకాదిమం లోకమేతదాఖ్యాతుమర్హసి
పార్వతీ అడిగింది: పరమేశ్వరా! ఏ కార్యాన్ని ప్రారంభించేందుకు పురందరుడు స్వర్గం నుండి ఈ లోకానికి వచ్చాడు? దయచేసి నాకు వివరించండి.
వార్త్రఘ్నీ చ నదీ కేన నిరుక్తేన నిగద్యతే । పురందరపురం దేవ బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్ । సంభావయతి యోఽజస్రం మమ తత్సంగమం వద
వృత్రఘ్నీ అనే నదిని ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? బ్రహ్మఘోషంతో మారుమోగే పురందరునగరంలో, ఎవరైనా ఆ నదిని ఎప్పుడూ గౌరవిస్తే, వారు పొందే కలయికను నాకు చెప్పండి ప్రభూ.
మహాదేవ ఉవాచ। అస్మింశ్చైవ తు భూర్లోకే ప్రశ్నోఽయం సమభూత్పురా । యుధిష్ఠిరేతి విఖ్యాతో రాజా వై ధార్మికో మహాన్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ భూమిలోనే, ఈ ప్రశ్న ఒకప్పుడు ఉద్భవించింది. యుధిష్ఠిరుడు అనే ధార్మికుడైన గొప్ప రాజు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
పృష్టవాన్స తు భీష్మాయ ధర్మిణే జ్ఞానరూపిణే । తేనోక్తం యత్తు తద్దేవి ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః
ఆయన ధర్మాన్ని అనుసరించే జ్ఞానస్వరూపుడైన భీష్ముని అడిగాడు. భీష్ముడు చెప్పింది ఏమిటో, దేవీ, ఇప్పుడు నీ ముందు నేను వివరించబోతున్నాను.
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ । వృత్రవాసవయోర్యుద్ధమభవల్లోమహర్షణమ్
పది వేల సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు వృత్రుడు, వాసవుడు ఇద్దరి మధ్య జుట్టు నిక్కబొడిచే యుద్ధం జరిగింది.
తతః పరాజితః శక్రః కృత్వా వృత్రేణ సంవిధమ్ । అద్రోహే స రణం త్యక్త్వా జగామ శరణం మమ
తర్వాత శక్రుడు ఓడిపోయి, వృత్రునితో ఒప్పందం చేసుకున్నాడు. మోసం చేయకుండా యుద్ధాన్ని వదిలేసి నా ఆశ్రయానికి వచ్చాడు.
వార్త్రఘ్న్యా సంగమే పుణ్యే తోషయామాస శంకరమ్ । అథాంతరిక్షేఽహం దేవి దర్శనం దత్తవాంస్తదా
వృత్రఘ్న్యా పవిత్ర సంగమంలో శక్రుడు శంకరుని సంతుష్టిపరిచాడు. అప్పుడు, దేవీ, నేను ఆకాశంలో ప్రత్యక్షమై దర్శనం ఇచ్చాను.
మమగాత్రాత్తు యద్భస్మ పతితం కాశ్యపీ తటే । భస్మగాత్రేతి తత్పుణ్యం లింగం దేవి వినిర్మితమ్
నా శరీరం నుండి పడిన బస్మం కాశ్యపీ నది తీరంలో పడింది. అక్కడ బస్మగాత్రం అనే పవిత్ర లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాను, దేవీ.
భూతేశ్వరం భస్మగాత్రం బ్రహ్మణా సంప్రతిష్ఠితమ్ । తస్య వై దర్శనాదేవ బ్రహ్మహత్యా లయం వ్రజేత్
భూతేశ్వరుడు, బస్మగాత్రం అనే లింగాన్ని బ్రహ్మదేవుడు ప్రతిష్ఠించాడు. దాన్ని కేవలం దర్శించడానికే బ్రహ్మహత్య పాపం తొలగిపోతుంది.
ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః శ్రాద్ధం కృత్వా యుగాదిషు । తదహం సుప్రసన్నోఽభూదిన్ద్రాయ సుమహాత్మనే
యుగాది సమయంలో అక్కడ శ్రాద్ధం చేసినవారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు. అప్పుడు నేను మహాత్ముడైన ఇంద్రుడిపై ఎంతో సంతోషించాను.
యద్యత్త్వం వాంఛసే దేవ తత్సర్వం హి దదామి తే । అనేన వజ్రయోగేన శీఘ్రం వృత్రం హనిష్యసి
ప్రభూ! నీవు కోరినదల్లా నీకు ఇస్తాను. ఈ వజ్రయోగంతో నీవు వృత్రుణ్ణి త్వరగా సంహరిస్తావు.
శక్ర ఉవాచ। భగవంస్త్వత్ప్రసాదేన దితిజం చ దురాసదమ్ । వజ్రేణ నిహనిష్యామి పశ్యతస్తే సురోత్తమ
శక్రుడు అన్నాడు: ప్రభూ! నీ అనుగ్రహంతో, నేను దితి కుమారుడైన దుర్జయుడిని వజ్రాయుధంతో సంహరిస్తాను. ఇది నీకు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.
ఏవముక్త్వా తదా ఇంద్రో గతవాంశ్చాసురం ప్రతి । తదా దుందుభయో నేదుర్దేవసైన్యే విశేషతః
ఇలా చెప్పి, అప్పుడు ఇంద్రుడు అసురుని వైపు వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో, ముఖ్యంగా దేవతల సైన్యంలో దుందుభులు ఘనంగా మోగాయి.
మృదంగ డిండిమాశ్చైవ భేరీ తూర్యాణ్యనేకశః । అసురాణాం చ సర్వేషాం వృత్తిలోభో మహానభూత
మృదంగాలు, ఢింఢిమాలు, భేరీలు, ఇంకా ఎన్నో వాద్యాలు మోగాయి. అసురులందరిలోను అధికమైన లాభదాహం కలిగింది.
బలవాన్మఘవా చైవ క్షణేన సమజాయత్ । తమావిష్టం తతో జ్ఞాత్వా ఋషయః పన్నగాస్తథా
బలవంతుడైన మఘవాన్ ఒక్క క్షణంలోనే జన్మించాడు. అతడిని ఆవేశంతో చూడగానే, ఋషులు, పన్నగులు కూడా అది గ్రహించారు.
స్తువంతి శక్రమీశానం స్తుత్యా జయజయేతి చ । గచ్ఛతస్తస్య శక్రస్య యుద్ధకామస్య సన్నిధౌ । ఋషిభిః స్తూయమానస్య రూపమాసీత్సుదుర్భరమ్
ఋషులు శక్రుని, పరమేశ్వరుని జయజయకారాలతో స్తుతించారు. యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా వెళ్లుతున్న శక్రుని చుట్టూ ఋషుల స్తోత్రాలతో అతని రూపం భరించలేనంత మహిమాన్వితంగా మారింది.
మహాదేవ ఉవాచ। వృత్రస్యసహసా దేవి తదా సంగ్రామమూర్ద్ధని । అభవన్యాని లింగాని శరీరే తాని మే శృణు
మహాదేవుడు అన్నాడు: దేవీ! వృత్రుడితో యుద్ధం ముదుసరినప్పుడు, నా శరీరంలో అనేక లింగాలు ఉద్భవించాయి. వాటిని విను.
జ్వలతాస్యోభవద్ధోరో వైవర్ణ్యమభవత్పరమ్ । గాత్రకంపశ్చ సుమహాన్శ్వాసః సోష్మా వ్యజాయత్
ఒక భయంకరమైన అగ్ని మండుతున్న నోరు ఏర్పడింది; తీవ్రమైన వర్ణహీనత వచ్చింది; శరీరం బాగా కంపించటం, వేడిగా ఊపిరి తీసుకోవడం మొదలయ్యాయి.
రోమహర్షశ్చ తీవ్రోఽభూచ్ఛ్వాసశ్చైవ మహానభూత్ । నిష్పపాత మహాఘోరా ఉల్కాః పార్శ్వం ప్రపేదిరే
అక్కడ అందరిలోనూ రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, శరీరం వణికిపోయింది, గొప్ప ఊపిరి బయటకు వచ్చింది. భయంకరమైన ఉల్కలు పడిపడి ప్రక్కనే తాకాయి.
గృధ్రా వటాః శ్యేన కంకా వచో ముంచన్సుదారుణాః । వృత్రస్యోపరి తే సర్వే చక్రవత్పరిబభ్రముః
గద్దలు, వంటలు, గద్దరిపక్షులు, నెమళ్ళు—all భయానకంగా అరవడం మొదలుపెట్టాయి. అవన్నీ వృత్రుని మీద చక్రంలా చుట్టుముట్టాయి.
తతః స గజమాస్థాయ ఇంద్రస్తత్ర సమాగతః । వజ్రోద్యతకరస్తత్ర శక్రస్తం దైత్యమాసదత్
అప్పుడు ఇంద్రుడు తన ఏనుగుపై ఎక్కి అక్కడికి వచ్చాడు. చేతిలో వజ్రాయుధాన్ని పైకి ఎత్తి, శక్రుడు ఆ దైత్యుడి దగ్గరకు చేరాడు.
అమానుషమథో నాదం స ముమోచ సురేశ్వరః । వృత్రాసురస్య యతతః శక్రో వజ్రమపాతయత్
ఆ సమయంలో దేవతాధిపతి మానవులకు అందని గొప్ప అరుపు వదిలాడు. వృత్రాసురుడు ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు, శక్రుడు వజ్రాన్ని విసిరాడు.
స వజ్రః సుమహాతేజాః కాలాగ్నిసదృశో మహాన్ । సముద్రస్య తటే వృత్రం శక్రో దైత్యమపాతయత్
ఆ వజ్రాయుధం భయంకరమైన కాలాగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, సముద్రతీరంలో ఉన్న వృత్రుని మీద శక్రుడు విసిరాడు.
తతో నాదః సమభవత్పునరేవ సమంతతః । వృత్రం వినిహతం దృష్ట్వా సర్వదేవభయంకరమ్
వృత్రుడు చనిపోయిన దృశ్యం చూసి, దేవతలందరికీ భయానకంగా, అన్ని వైపులా మళ్లీ గొప్ప శబ్దం వినిపించింది.
పుష్పవృష్టిస్తు మహతీ ఇంద్ర మూర్ధ్ని పపాత హ । వృత్రం హత్వా స భగవాన్దానవేశం భయంకరమ్
వృత్రుని సంహరించిన తరువాత, ఇంద్రుని తలపై గొప్ప పుష్పవృష్టి కురిసింది. భయంకరమైన దానవాధిపతిని సంహరించిన ఆ భాగవంతుడు—
స్తూయమానోఽమరైః సార్ద్ధం దేవదానీం తమావిశత్ । అథ వృత్రశరీరాత్తు నిర్గతం తేజ ఉత్తమమ్
—అమరులతో కలిసి స్తుతించబడుతూ, దివ్యనగరంలోకి ప్రవేశించాడు. అప్పుడు వృత్రుని శరీరం నుండి అత్యుత్తమమైన తేజస్సు బయటకు వచ్చింది.
బ్రహ్మహత్యామహాఘోరా రౌద్ర లోకభయంకరీ । కరాలవదనా సా చ వికృతా కృష్ణపింగలా
బ్రహ్మహత్య అనే భయంకరమైన, ఉగ్రంగా, లోకాల్ని భయపెట్టే, భయానక ముఖం, వంకర రూపం, నల్లగా, పసుపు రంగుతో ఉన్నది—
కపాలమాలినీ చైవ సుకృశా నగనందిని । రుధిరాక్తా చ పాపిష్ఠా మీనగంధాతిభీషణా
—కపాలాల మాల ధరించి, బాగా క్షీణించి, రక్తంతో ముద్దబడి, పాపిష్టిగా, చేప వాసనతో భయంకరంగా ఉన్నది, ఓ పర్వత కుమారీ!
సానిష్క్రమ్య మహాదేవి తాదృగ్రూపా భయావహా । ఇంద్రమన్వేషయామాస తదా వై సురసత్తమే
ఆ భయానక రూపంలో ఉన్న మహాదేవి బయటకు వచ్చి, అప్పుడు దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన ఇంద్రుని వెతకడం మొదలుపెట్టింది.
నిర్ధావతీ తతః సా తు దృష్ట్వా శక్రం మహౌజసమ్ । కంఠే జగ్రాహ దేవేంద్రం సులగ్నా సాభవత్తదా
తరువాత, మహాశక్తి కలిగిన శక్రుణ్ణి చూసి, ఆమె పరుగెత్తి వచ్చి, దేవేంద్రుని మెడ పట్టుకుని బలంగా పట్టుకుంది.