వంశపాత్రాణి శక్త్యా చ విరూఢైః పరిపూరయేత్ । నాలికేరైశ్చ పక్వాన్నైర్వస్త్రైశ్చ వివిధైః ఫలైః
తన శక్తికి తగినట్లు, వెదురు పాత్రలు మొలకెత్తిన ధాన్యాలతో, కొబ్బరికాయలు, వండిన అన్నం, వస్త్రాలు, వివిధ పండ్లతో నింపాలి.
సపత్నీకం గురుం తత్ర వస్త్రాణి పరిధాపయేత్ । విభూషణాని దివ్యాని గంధమాల్యైః ప్రపూజయేత్
అక్కడ గురువును భార్యతో కలిసి వస్త్రాలు ధరింపజేసి, దివ్యమైన ఆభరణాలు, సువాసనలు, పూలమాలలతో పూజించాలి.
సర్వోపస్కరసంయుక్తాం గాం దద్యాచ్చ పయస్వినీమ్ । సదక్షిణాం సవస్త్రాం చ తన్మే నిగదతః శృణు
అన్ని అలంకారాలతో, పాలు ఇస్తున్న ఆవును, దక్షిణతో పాటు వస్త్రాలతో కూడి దానం చేయాలి. నేను ఇది నీకు చెప్పుతున్నాను, విను.
సర్వతీర్థేషు యత్పుణ్యం స్నాతానాం జాయతే నృణామ్ । తత్ఫలం స లభేత్సర్వం దేవదేవప్రసాదతః
ప్రతి పవిత్ర తీర్థంలో స్నానం చేసినవారికి కలిగే పుణ్యం ఎంతైతే, ఆ మొత్తం ఫలితాన్ని దేవతల దేవుడైన పరమాత్మ అనుగ్రహంతో పొందుతాడు.
భుక్త్వా చ విపులాన్భోగాన్సర్వకామాన్మనోరమాన్ । వైష్ణవం పదమాప్నోతి అంతే విష్ణోః ప్రసాదతః
అతడు విస్తారమైన సుఖాలు, ఇష్టమైన కోరికలన్నీ అనుభవించిన తరువాత, చివరికి విష్ణువు కృపతో వైష్ణవ లోకాన్ని చేరుతాడు.
నారద ఉవాచ- బ్రహ్మన్సంవత్సరాఖ్యస్య దీపస్య విధిముత్తమమ్ । సర్వవ్రతప్రధానస్య మాహాత్మ్యం ప్రవదస్వ మే
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — బ్రహ్మదేవా! సంవత్సర దీపవ్రతానికి ఉత్తమమైన విధానాన్ని, అన్ని వ్రతాలలో ఇది ప్రధానమైనదని, దాని మహిమను నాకు వివరించండి.
యేన వ్రతాని సర్వాణి కృతాన్యేవ న సంశయః । సర్వకామసమృద్ధిశ్చ సర్వపాపక్షయో భవేత్
దాని వల్ల అన్ని వ్రతాలు చేసినట్లే నిస్సందేహంగా ఫలం లభిస్తుంది; అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి, పాపాలు అంతా నశిస్తాయి.
మహాదేవ ఉవాచ - వదామి తవ దేవర్షే రహస్యం పాపనాశనమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా బ్రహ్మహా గోఘ్నో మిత్రఘ్నో గురుతల్పగః
మహాదేవుడు ఇలా చెప్పాడు — ఓ దేవర్షీ! పాపాలను నశింపజేసే రహస్యాన్ని నేను నీకు చెబుతాను. దాన్ని విని బ్రహ్మహత్య, ఆవు హత్య, మిత్ర ద్రోహం, గురుపత్నిని అపహరించినవారు కూడా—
విశ్వాసఘాతీ క్రూరాత్మా ముక్తిమాప్నోతి శాశ్వతీమ్ । శతం కులానాముద్ధృత్య విష్ణోర్లోకం స గచ్ఛతి
విశ్వాసాన్ని ద్రోహించినవారు, క్రూరమైన మనసున్నవారు కూడా శాశ్వతమైన మోక్షాన్ని పొందుతారు; వంద తరాల్ని ఉద్ధరించి, విష్ణు లోకానికి చేరుతారు.
తదహం కథయిష్యామి దీపవ్రతమనుత్తమమ్ । సంవత్సరప్రమాణస్య విధిం మాహాత్మ్యమేవ చ
అందుకే, నేను నీకు అత్యుత్తమమైన దీపవ్రతాన్ని, సంవత్సర కాలానికి సంబంధించిన విధానాన్ని, దాని మహిమను వివరంగా చెబుతాను.
హేమంతే ప్రథమే మాసి ప్రాప్య హ్యేకాదశీం శుభామ్ । బ్రాహ్మే ముహూర్త్తే చోత్థాయ కామక్రోధవివర్జితః
హేమంత ఋతువులో మొదటి నెలలో, శుభమైన ఏకాదశిని పొందిన తరువాత, బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి, కోరికలు, కోపాలు లేకుండా ఉండాలి.
నదీసంగమతీర్థేషు తడాగేషు సరిత్సు చ । స్నానం సమాచరేత్తత్ర గృహే వా నియతాత్మవాన్
నదుల సంగమాల్లో, పవిత్ర తీర్థాల్లో, చెరువుల్లో, వాగుల్లో లేదా ఇంట్లోనే నియమంగా స్నానం చేయాలి.
స్నాతోఽహం సర్వతీర్థే తత్స్నానం దేహి మే సదా
నేను అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేసినవాడినయ్యాను. ఆ స్నాన ఫలితాన్ని నాకు ఎప్పుడూ ప్రసాదించు.
స్నానమంత్రః । దేవాన్పితౄంశ్చ సంతర్ప్య కృతజప్యో జితేంద్రియః । తతః సంపూజయేద్దేవం లక్ష్మీనారాయణం ప్రభుమ్ । పంచామృతేన సంస్నాప్య తతో గంధోదకేన చ
దేవతలను, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచి, జపం చేసి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, ఆ తరువాత లక్ష్మీనారాయణుడిని పంచామృతంతో, సుగంధద్రవ్య జలంతో అభిషేకించి భక్తితో పూజించాలి.
స్నాతోఽసి లక్ష్మ్యా సహితో దేవదేవ జగత్పతే । మాం సముద్ధర దేవేశ ఘోరాత్సంసారబంధనాత్
లక్ష్మీదేవితో కూడిన దేవదేవా! జగత్పతీ! నీవు స్నానం చేసావు. ఓ దేవేశా! భయంకరమైన సంసార బంధనాల నుండి నన్ను రక్షించు.
తతః సంపూజయేద్దేవం లక్ష్మ్యా సహ జనార్దనమ్ । మంత్రైస్తు వైదికైర్భక్త్యా తథా పౌరాణికైరపి
ఆ తరువాత లక్ష్మీతో కూడిన జనార్దనుని, వేద మంత్రాలతో, పురాణ మంత్రాలతో, భక్తితో పూజించాలి.
అతో దేవేతి గంధాది పౌరుషేణాపి వా పునః । నమో మత్స్యాయ దేవాయ కూర్మదేవాయ వై నమః
తరువాత, 'దేవా!' అని పిలిచి, గంధాదులు సమర్పించి, లేదా తన మాటలతో — మత్స్యదేవునికి నమస్కారం, కూర్మదేవునికి నమస్కారం అని చెప్పాలి.
నమో వారాహదేవాయ నరసింహాయ వై నమః । నమోఽస్తు బుద్ధదేవాయ కల్కినే చ నమోనమః
వరాహదేవునికి, నరసింహునికి నమస్కారం; బుద్ధదేవునికి, కల్కిదేవునికి పునఃపునః నమస్కారం.
నమోఽస్తు రామదేవాయ విష్ణుదేవాయ తే నమః । నమః సర్వాత్మనే తుభ్యం శి రఇత్యభిపూజయేత్ । కేశవాదీని నామాని తైర్వా సంపూజయేద్ధరిమ్
రామదేవునికి నమస్కారం, విష్ణుదేవునికి నమస్కారం; సర్వాంతర్యామినైన నీకు నమస్కారం — ఇలా పూజించాలి. లేకపోతే కేశవ మొదలైన నామాలతో హరిని పూజించాలి.
వనస్పతిరసో దివ్యః సురభిర్గంధవాఞ్ఛుచిః । ధూపోఽయం దేవదేవేశ నమస్తే ప్రతిగృహ్యతామ్
ఈ ధూపం దివ్యమైనది, సుగంధమైనది, పవిత్రమైనది, పరిమళభరితమైనది. ఓ దేవదేవా! దయచేసి దీనిని స్వీకరించు.
ధూపమంత్రః । దీపస్తమో నాశయతి దీపః కాంతిం ప్రయచ్ఛతి । తస్మాద్దీపప్రదానేన ప్రీయతాం మే జనార్దనః
దీపం చీకటిని తొలగిస్తుంది, దీపం వెలుగును ప్రసాదిస్తుంది. అందువల్ల ఈ దీపాన్ని సమర్పించడం ద్వారా జనార్దనుడు నాతో సంతోషించాలి.
దీపమంత్రః । నైవేద్యమిదమన్నాద్యం దేవదేవ జగత్పతే । లక్ష్మ్యా సహ గృహాణ త్వం పరమామృతముత్తమమ్
దేవదేవా, జగత్పతీ, లక్ష్మితో కలిసి ఈ అన్నపానాదులను పరమమైన అమృతంగా స్వీకరించుము.
నైవేద్యమంత్రః । అర్ఘ్యం దద్యాత్తతో భక్త్యా ఏవం ధ్యాత్వా జనార్దనమ్ । ఫలేన చైవ హస్తేన శంఖేనాదాయ చోదకమ్
భక్తితో జనార్దనుని ధ్యానించి, చేతిలో పండు లేదా శంఖంతో నీళ్లు తీసుకుని అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.
జన్మాంతరసహస్రేణ యన్మయా పాతకం కృతమ్ । తత్సర్వం నాశమాయాతు ప్రసాదాత్తవ కేశవ
కేశవా, నేను వేల జన్మల్లో చేసిన అన్ని పాపాలు నీ కృపతో పూర్తిగా నశించిపోవాలి.
ఇతి అర్ఘమంత్రః । తతః కుంభం నవం శుభ్రం ఘృతపూర్ణం సమానయేత్ । లక్ష్మీనారాయణస్యాగ్రే తైలపూర్ణమథాపి వా
అర్ఘ్య మంత్రం ఇదే. తర్వాత కొత్తగా, తెల్లగా, నెయ్యితో నిండిన లేదా నూనెతో నిండిన కుంభాన్ని లక్ష్మీనారాయణుని ముందు ఉంచాలి.
తస్యోపరి న్యసేత్పాత్రం తామ్రం మృన్మయమేవ చ । నవతంతుసమాం వర్తిం తస్మిన్పాత్రే తు నిర్వపేత్
ఆ కుంభంపై రాగి లేదా మట్టి పాత్రను పెట్టి, అందులో తొంభై దారాలతో చేసిన వత్తిని ఉంచాలి.
తతః ప్రబోధయేద్దీపం స్థాప్య కుంభం సునిశ్చలమ్ । పుష్పగంధాదిభిః పూజ్య తతః సంకల్పయేచ్ఛుచిః
తర్వాత దీపాన్ని వెలిగించి, కుంభాన్ని స్థిరంగా ఉంచి, పుష్పాలు, గంధం మొదలైన వాటితో పూజించి, శుద్ధుడై సంకల్పం చేయాలి.
మంత్రేణానేన దేవర్షే అసమీరేషు ధామసు । కామో భూతస్య భవ్యస్య సమ్రాడేకో విరాజతే
దేవర్షీ, ఈ మంత్రంతో గాలి లేని గృహాల్లో గతమైనదానికి, రాబోయేదానికి ఏకైక అధిపతి ప్రకాశిస్తాడు.
దీపః సంవత్సరం యావత్మయాయం పరికల్పితః । అగ్నిహోత్రమవిచ్ఛిన్నం ప్రీయతాం మమ కేశవ
నేను సంవత్సరమంతా దీపాన్ని ఏర్పాటు చేశాను. ఇది నిరంతరమైన హోమంలా ఉంది. కేశవుడు నాతో సంతోషించాలి.
తతో జితేంద్రియో భూత్వా శ్రుతిజ్ఞానపరాయణః । నాలపేత్పతితాన్పాపాంస్తథా పాఖణ్డినో నరాన్
తర్వాత ఇంద్రియాలను జయించి, శాస్త్రజ్ఞానంలో నిమగ్నుడై, పతిత పాపులతో లేదా పాకండులతో మాట్లాడకూడదు.