రాత్రౌ జాగరణం గీతం నృత్యవాద్యాదికైస్తథా । పుణ్యపాఠైశ్చ వివిధైర్ధర్మాఖ్యానైరుపోషణైః
రాత్రి సమయంలో పాటలు పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ, వాద్యాలతో, పుణ్యశ్లోకాల పఠనంతో, ధర్మకథలతో, ఉపవాసాలతో జాగరణ చేయాలి.
తతః ప్రభాతసమయే కృతపూర్వాహ్ణిక క్రియః । బ్రాహ్మణాన్భోజయేద్భక్త్యా యథాశక్త్యా ప్రపూజయేత్
తర్వాత ఉదయం పూర్వాహ్నిక కర్మలు చేసి, భక్తితో బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టి, తన శక్తికి తగిన విధంగా గౌరవించాలి.
స్వయం చ పారణం కృత్వా ప్రణిపత్య విసర్జయేత్ । ఏవం సంవత్సరం యావదహోరాత్రం దృఢవ్రతః
తానే ఉపవాసం విరమించి, నమస్కరించి, అనుమతి తీసుకోవాలి. ఇలా దృఢ సంకల్పంతో సంవత్సరమంతా రాత్రింబవళ్ళు ఆచరించాలి.
దీపం పలసువర్ణేన తదర్ద్ధార్ద్ధేన వా పునః । వర్తిస్తు రాజతీ ప్రోక్తా ద్విపలార్ద్ధార్ద్ధికాపి వా
దీపం ఒక పళం బంగారంతో, లేదా దాని అర్ధం, లేదా పావుతో చేయాలి. వత్తి వెండితో, లేదా రెండు పళాల అర్ధం, పావుతో చేయాలి.
ఘృతపూర్ణం తథా కుంభం తామ్రపాత్రసమన్వితమ్ । లక్ష్మీనారాయణో దేవో యథాశక్త్యా హిరణ్మయః
కుంభాన్ని నెయ్యితో నింపి, రాగి పాత్రను జతచేయాలి. లక్ష్మీనారాయణుని విగ్రహాన్ని తన శక్తికి తగిన బంగారంతో చేయాలి.
కార్యో భక్తిమతా పుంసా ముక్తిద్వారమభీప్సతా । తతో నిమంత్రయేద్విద్వాన్బ్రహ్మణాన్సాధుసత్తమాన్
మోక్ష ద్వారం కోరే భక్తుడు ఇది చేయాలి. తర్వాత విద్యావంతుడు, ఉత్తమమైన సద్బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించాలి.
ద్వాదశోత్తమపక్షే తు విప్రాన్షణ్మధ్యమే తథా । అన్యథా కారయేత్త్రీన్వా ఏకం కర్మకరం ద్విజమ్
శుద్ధ పక్షంలో పన్నెండు మంది బ్రాహ్మణులను, మధ్యలో ఆరు మందిని, లేకపోతే ముగ్గురు లేదా ఒక్క బ్రాహ్మణుడిని ఆచరణకు నియమించాలి.
సపత్నీకం ద్విజం శాంతం క్రియావంతం విశేషతః । ఇతిహాసపురాణజ్ఞం ధర్మజ్ఞం మృదుమేవ చ
పత్నితో కలసి ఉన్న, శాంత స్వభావం గల, కర్మలో నిపుణుడైన, ఇతిహాస పురాణాలను, ధర్మాన్ని తెలిసిన, మృదువైన బ్రాహ్మణుడిని ముఖ్యంగా ఎంపిక చేయాలి.
పితృభక్తం గురుపరం దేవబ్రాహ్మణపూజకమ్ । పాదార్ఘదానవిధినా వస్త్రాలంకారభూషణైః
పితృదేవతలకు భక్తి చూపుతూ, గురువును గౌరవిస్తూ, దేవతలు, బ్రాహ్మణులను పూజించేవాడు, పాదాలకు నీరు సమర్పించడం, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఇవ్వడం వంటి విధానాలతో వారికి సేవ చేయాలి.
సంపూజ్య పత్న్యా సహితమేకం భక్త్యా చ పూర్వవత్ । లక్ష్మీనారాయణం దేవం దీపవర్తియుతం తథా
తన భార్యతో కలిసి, మునుపటిలాగే భక్తితో, దీపం, వత్తితో కూడిన లక్ష్మీనారాయణుని పూజించాలి.
తామ్రపాత్రోపరిస్థాప్య ఘృతకుంభేన సంయుతమ్ । బ్రాహ్మణాయ తతో దద్యాద్ధ్యాత్వా నారాయణం పరమ్ । మంత్రేణానేన దేవర్షే తమహం కథయామి తే
తామ్రపాత్రపై నెయ్యితో కూడిన కుండను ఉంచి, పరమ నారాయణుని ధ్యానిస్తూ, నేను చెప్పబోయే మంత్రంతో ఆ బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి.
అవిద్యా తమసా వ్యాప్తే సంసారే పాపనాశనః । జ్ఞానప్రదో మోక్షదశ్చ తస్మాద్దత్తో మయానఘ
ఈ అజ్ఞానాంధకారంతో నిండిన లోకంలో, నీవు పాపాలను తొలగించేవాడవు, జ్ఞానం ప్రసాదించేవాడవు, మోక్షాన్ని అనుగ్రహించేవాడవు. అందుకే, నిస్సంశయంగా నేను ఇదిని నీకు సమర్పిస్తున్నాను.
ఇతి దీపమంత్రః । దక్షిణాం చ యథాశక్త్యా దత్త్వా విప్రాయ భక్తితః । భోజయేద్బ్రాహ్మణాన్పశ్చాద్ఘృతపాయసమోదకైః
ఇది దీప మంత్రం. తరువాత, తన శక్తికి తగినట్లు భక్తితో బ్రాహ్మణునికి దక్షిణా ఇవ్వాలి. అనంతరం, బ్రాహ్మణులను నెయ్యి, పాయసం, పానీయాలతో భోజనం పెట్టాలి.
వస్త్రైరాచ్ఛాదయేత్పశ్చాత్సపత్నీకం తథా ద్విజమ్ । శయ్యాం సోపస్కరాం దద్యాద్ధేనుం చైవ సవత్సకామ్
తరువాత, బ్రాహ్మణునికి అతని భార్యతో కలిసి వస్త్రాలు కప్పాలి. మంచాన్ని, దాని ఉపకరణాలతో పాటు, దూడతో కూడిన ఆవును కూడా ఇవ్వాలి.
తేభ్యస్తు దక్షిణాం దద్యాద్యథావిత్తానుసారతః । సుహృత్స్వజనబంధూశ్చ భోజయేత్పూజయేత్తథా
తన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా వారికి దక్షిణా ఇవ్వాలి. అలాగే, స్నేహితులు, బంధువులు, సొంతవారిని భోజనం పెట్టి, గౌరవించాలి.
ఏవం మహోత్సవం కుర్యాద్దీపవ్రత సమాపనే । తతో విసర్జయేత్పశ్చాత్ప్రణిపత్య క్షమాపయేత్
దీపవ్రతం ముగిసినప్పుడు, ఈ విధంగా మహోత్సవాన్ని నిర్వహించాలి. తరువాత, నమస్కరించి, క్షమాపణ కోరుతూ వారిని పంపించాలి.
ఏవం కృతే తు యత్పుణ్యం తథా సాంక్రాంతికైశ్చ యత్ । సంవత్సరాఖ్య దీపస్య తత్ఫలం ప్రాప్యతే నరైః
ఇలా చేసిన పుణ్యం, సంక్రాంతి సందర్భాల్లో చేసే పుణ్యంతో పాటు, సంవత్సరమంతా దీపవ్రతాన్ని ఆచరించినవారికి లభిస్తుంది.
మాసవ్రతైశ్చ యత్పుణ్యం తత్పుణ్యం ప్రాప్యతే నరైః । సంవత్సరస్య దీపస్య వ్రతేన చరితేన చ
మాసవ్రతాల ద్వారా లభించే పుణ్యాన్ని కూడా, సంవత్సర దీపవ్రతాన్ని ఆచరించినవారు పొందుతారు.
దానవ్రతైర్యథాసంఖ్యైర్యశ్చ యోగవ్రతైస్తథా । తత్ఫలం సమవాప్నోతి దీపే సాంవత్సరే కృతే
ఎన్ని దానవ్రతాలు, యోగవ్రతాలు చేసినా వాటివల్ల వచ్చే ఫలితం, సంవత్సర దీపవ్రతాన్ని ఆచరించడంవల్ల కూడా లభిస్తుంది.
గోభూహిరణ్యదానాని గృహాదీనాం విశేషతః । యత్ఫలం లభతే విద్వాన్తత్ఫలం దీపదో భవేత్
పండితుడు ఆవులు, భూమి, బంగారం, ముఖ్యంగా ఇంటి దానాల ద్వారా పొందే ఫలితాన్ని, దీపం దానం చేసినవాడు కూడా పొందుతాడు.
దీపదః కాంతిమాప్నోతి దీపదో ధనమక్షయమ్ । దీపదో జ్ఞానమాప్నోతి దీపదః పరమం సుఖమ్
దీపం దానం చేసినవాడు కాంతిని పొందుతాడు; అతడికి అక్షయమైన ధనం లభిస్తుంది; జ్ఞానం లభిస్తుంది; పరమానందాన్ని పొందుతాడు.
దీపదానాచ్చ సౌభాగ్యం విద్యామత్యంతనిర్మలామ్ । ఆరోగ్యం పరమామృద్ధిం లభతే నాత్ర సంశయః
దీపదానం వల్ల శుభఫలం, అపారమైన పరిశుద్ధ విద్య, ఉత్తమ ఆరోగ్యం, అత్యున్నత ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దీపదః సుభగాం భార్యాం సర్వలక్షణసంయుతామ్ । పుత్రాన్పౌత్రాన్ప్రపౌత్రాంశ్చ సంతతిం చాక్షయా లభేత్
దీపం దానం చేసినవాడు అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన భాగ్యశాలి భార్యను, కుమారులు, మనవళ్లు, మునిమనవళ్లు, అంతరాయంలేని సంతానాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణః పరమం జ్ఞానం క్షత్రియో రాజ్యముత్తమమ్ । వైశ్యో ధనపశూన్సర్వాఞ్ఛూద్రః సుఖమవాప్నుయాత్
బ్రాహ్మణుడు పరమ జ్ఞానాన్ని, క్షత్రియుడు ఉత్తమ రాజ్యాన్ని, వైశ్యుడు సంపద, పశువులు అన్నింటిని, శూద్రుడు సుఖాన్ని పొందుతాడు.
కుమారీ చాపి భర్తారం సర్వలక్షణసంయుతమ్ । ప్రాప్నోతి పరమాయుశ్చ పుత్రాన్పౌత్రాంశ్చ పుష్కలాన్ 6.30.
కుమార్తె కూడా అన్ని శుభలక్షణాలతో కూడిన భర్తను, దీర్ఘాయువును, అనేక మంది కుమారులు, మనవళ్లు పొందుతుంది.
వైధవ్యం నైవ యువతీ కదాచిదపి పశ్యతి । న వియోగమవాప్నోతి దీపదానప్రభావతః
యువతి ఎప్పుడూ విధవత్వాన్ని చూడదు; వేరుపాటు అనుభవించదు; దీపదానం వల్ల ఈ శక్తి లభిస్తుంది.
నాధయో వ్యాధయశ్చైవ జాయంతే దీపదానతః । భయాత్ప్రముచ్యతే భీతో బద్ధో ముచ్యేత బంధనాత్
దీపాన్ని సమర్పించేవారికి వ్యాధులు గానీ, బాధలు గానీ కలుగవు. భయపడినవారు భయం నుండి విముక్తి పొందుతారు. బంధనంలో ఉన్నవారు కూడా విడుదల అవుతారు.
బ్రహ్మహత్యాదిభిః పాపైర్దీపవ్రతపరాయణః । ముచ్యతే నాత్ర సందేహో బ్రహ్మణో వచనం యథా
దీపవ్రతాన్ని భక్తితో ఆచరించే వారు బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలనుండి విముక్తి పొందుతారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు, ఇది బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన మాటలాంటిది.
చాంద్రాయణాని కృచ్ఛ్రాణి చరితాని న సంశయః । యేన సాంవత్సరో దీపో బోధితః శాశ్వతో హరేః
హరిదేవునికి సంవత్సరం పొడవునా దీపం వెలిగించినవారికి, చాంద్రాయణం, కృచ్చ్రమైన ఉపవాసాలు చేసినవారికి లభించే ఫలితమంతా లభిస్తుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తే ధన్యాస్తే మహాత్మానస్తైః ప్రాప్తం జన్మనః ఫలమ్ । యైః సంపూజ్య హరిం భక్త్యా దీపఃసాంవత్సరః కృతః
హరిని భక్తితో పూజించి, సంవత్సరం పాటు దీపాన్ని వెలిగించినవారు ధన్యులు, మహాత్ములు. వారు జన్మకు తగిన ఫలితాన్ని పొందుతారు.