తస్యాం విష్టః ప్రసుప్తశ్చ దానవో హంతుముద్యతః । మహాయుద్ధేన తేనైవ శ్రాంతోఽసౌ యోగమాయయా
ఆ గుహలో విష్ణువు నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆ దానవుడు ఆయనను హతమర్చాలని ప్రయత్నించాడు. ఆ మహాయుద్ధం వల్ల అలసిపోయిన అతడు యోగమాయ వల్ల మాయలో పడిపోయాడు.
దానవః పృష్ఠతో లగ్నో ప్రవిష్టః స తదా గుహామ్ । ప్రసుప్తం తత్ర మాం దృష్ట్వా దానవో హర్షమాగతః
ఆ దానవుడు వెనుక నుంచి జాగ్రత్తగా ఆ గుహలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ నన్ను నిద్రిస్తున్నట్టు చూసి, ఆ దానవుడు ఆనందంతో ఉప్పొంగిపోయాడు.
ఇత్థం మాం నిర్జితం మత్వా ప్రవిష్టం శంకయా హరిమ్ । నిఃసందేహం హనిష్యామి దానవానాం భయంకరమ్
ఇలా నన్ను ఓడిపోయాడని భావించి, హరిలో సందేహంతో ఆ గుహలోకి ప్రవేశించాడు. 'ఈ దానవులకు భయంకరుడైన హరిని నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనైనా హతమర్చుతాను' అని తలచాడు.
నిర్గతా కన్యకా తత్ర విష్ణుదేహాద్యుధిష్ఠిర । రూపవతీ సుసౌభాగ్యా దివ్యప్రహరణాయుధా
అక్కడ విష్ణువు శరీరంనుంచి ఒక కన్యక బయటికొచ్చింది, ఓ యుధిష్ఠిరా! ఆమె అతి అందంగా, మహా శుభయోగ్యంగా, దివ్య ఆయుధాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
తస్య తేజోంఽశసంభూతా మహాబలపరాక్రమా । దృష్టా సా దానవేంద్రేణ మురనామ్నా ధనంజయ
విష్ణువు తేజస్సు భాగంగా జన్మించిన ఆ కన్యకకు అపారమైన బలమూ, పరాక్రమమూ ఉన్నాయి. ఆమెను ముర అనే దానవేంద్రుడు చూశాడు, ఓ ధనంజయా!
యుద్ధం సమాహితం తేన స్త్రియా చైవ ప్రయాచితమ్ । కన్యకా యుధ్యతే తత్ర సర్వయుద్ధవిశారదా
ఆ దానవుడు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు, కన్యక కూడా అతనిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించింది. ఆమె అన్ని రకాల యుద్ధాల్లో నైపుణ్యం కలిగి అక్కడ యుద్ధం చేసింది.
హుంకారైర్భస్మసాజ్జాతో ముర నామా మహాసురః । నిహతే దానవే తస్మింస్తత్ర దేవస్త్వబుధ్యత
ఆమె గర్జనతో ముర అనే మహాసురుడు బూడిదైపోయాడు. ఆ దానవుడు హతమయ్యాక, అక్కడ దేవుడు మేల్కొన్నాడు.
పతితం దానవం దృష్ట్వా తతో విస్మయమాగతః । కేనాయం చ హతో రౌద్రో హ్యత్యుగ్రో మమ శాత్రవః
పడ్డ దానవునిని చూసి, దేవుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. 'ఈ భయంకరమైన నా శత్రువును ఎవరు సంహరించారు?' అని ఆలోచించాడు.
అత్యుగ్రం చ కృతం కర్మ మమ కారుణ్యతః కృతమ్ । కన్యోవాచ- తేన దేవాశ్చ గంధర్వా సయక్షోరగరాక్షసాః
ఈ భయంకరమైన కార్యాన్ని నేను దయతో చేసాను. అప్పుడు ఆ కన్యక ఇలా చెప్పింది — 'ఆయన వల్ల దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులు —'
ఇంద్రాద్యాః సకలా జిత్వా స్వర్గాచ్చైవ నిరాకృతాః । హరిః సుప్తో మయా దృష్టో మురః పృష్ఠే సమాగతః
ఇంద్రుడు మొదలైన అందరినీ ఓడించి, స్వర్గం నుంచి తిప్పికొట్టాడు. హరి నిద్రిస్తున్నాడని నేను చూశాను, ముర వెనుక నుంచి వచ్చాడు.
సంహరిష్యతి త్రైలోక్యం సుప్తే చైవ జర్నాదనే । తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా విష్ణుర్వచనమబ్రవీత్
నిద్రను, వృద్ధాప్యాన్ని తీసివేస్తే, ఆ దేవి మూడు లోకాలను నాశనం చేస్తుంది. ఆమె మాటలు విని, విష్ణువు ఇలా అన్నాడు.
అహం చ నిర్జితో యేన కథం సోఽపి త్వయా జితః । ఏకాదశ్యువాచ- త్వత్ప్రసాదాచ్చ భో స్వామిన్మహాదైత్యో మయా హతః
నన్ను కూడా ఓడించిన వాడిని, నువ్వు ఎలా జయించగలిగావు? అని అడిగాడు. ఎకాదశి ఇలా సమాధానం చెప్పింది: ప్రభూ! మీ కృప వల్లనే నేను ఆ మహాదైత్యుడిని సంహరించాను.
శ్రీభగవానువాచ- ఆనందం త్రిషు లోకేషు మునయో దేవతా గతాః । బ్రూహి త్వం చ మయా భద్రే యత్తే మనసి రోచతే । దదామి చ న సందేహో యత్సురైరపి దుర్ల్లభమ్
శ్రీమహావిష్ణువు ఇలా అన్నాడు: మూడు లోకాల్లోని మునులు, దేవతలు ఆనందాన్ని పొందారు. ఓ మంగళకరమైనవాడా! నీ మనసులో ఏది ఉందో చెప్పు. అది ఎంత కష్టమైనదైనా, దేవతలకు కూడా దొరకని వరమయినా, నేను ఖచ్చితంగా ఇస్తాను.
ఏకాదశ్యువాచ- యది తుష్టోఽసి మే దేవ సత్యముక్తం జనార్దన । వరమేకం తు వాంచ్ఛామి హృదయే చ జగత్పతే
ఎకాదశి ఇలా చెప్పింది: దేవా! మీరు నన్ను సంతుష్టిగా చూసుంటే, నేను చెప్పింది నిజమైతే, ఓ జగత్పతే! నా హృదయంలో ఒక వరం కోరుకుంటున్నాను.
ప్రార్థయామి చ దేవేశ ఈప్సితం చ మయా ప్రభో । యది సత్యం జగన్నాథ తిస్రో వాచో దదాసి మే
ప్రభూ! నేను కోరుకున్నది, నా మనసులో ఉన్నది, ఓ దేవతాధిపతీ! నేను ప్రార్థిస్తున్నాను. ఓ జగన్నాథా! మీరు నిజంగా నన్ను ఆశీర్వదిస్తే, మూడు వరాలు ఇవ్వండి.
శ్రీభగవానువాచ- సత్యం సత్యం మయా ప్రోక్తం అవశ్యం తవ సువ్రతే । తిస్రో వాచో మయా దత్తా న చావాక్యం భవేదిహ
శ్రీమహావిష్ణువు ఇలా అన్నాడు: నిజం, నిజంగా నేను చెప్పిన మాట. ఓ సత్ప్రవర్తినీ! నీకు మూడు వరాలు ఖచ్చితంగా ఇస్తాను. ఇక్కడ అబద్ధం ఉండదు.
ఏకాదశ్యువాచ- త్రిభువనేషు చ దేవేశ చతుర్యుగేషు సాంప్రతమ్ । త్రిషు లోకేషు సర్వత్ర తాదృశం కురు మే ప్రభో
ఎకాదశి ఇలా చెప్పింది: ఓ దేవతాధిపతీ! మూడు లోకాల్లో, నాలుగు యుగాల్లో, ఎక్కడైనా ఇదే విధంగా జరగాలి ప్రభూ!
సర్వతీర్థప్రధానం హి సర్వవిఘ్నవినాశినీ । సర్వసిద్ధికరీ దేవీ త్వత్ప్రసాదాద్భవామ్యహమ్
మీ కృప వల్ల నేను అన్ని తీర్థాలలో ముఖ్యమైనదిగా, అన్ని విఘ్నాలను తొలగించేవాడిగా, అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదించే దేవతగా మారాలి.
మాముపోష్యంతి యే భక్త్యా తవ భక్త్యా జనార్దన । సర్వసిద్ధిర్భవేత్తేషాం యది తుష్టోఽసి మే ప్రభో 6.38.
నన్ను భక్తితో ఆచరిస్తారు, మిమ్మల్ని భక్తితో సేవిస్తారు, ఓ జనార్దనా! మీరు నన్ను సంతోషంగా చూస్తే వారికి అన్ని సిద్ధులు లభిస్తాయి.
ఉపవాసం చ నక్తం చ ఏకభక్తం కరోతి చ । తస్య విత్తం చ ధర్మం చ మోక్షం వై దేహి మాధవ
ఎవరైనా ఉపవాసం చేస్తే, రాత్రిపూట జాగరణ చేస్తే, లేక ఒక్క భోజనం మాత్రమే చేస్తే, ఓ మాధవా! వారికి ధనం, ధర్మం, మోక్షం ఇవ్వండి.
విష్ణురువాచ-। యత్త్వం వదసి కల్యాణి తత్సర్వం చ భవిష్యతి । సర్వాన్మనోరథాన్భద్రే దాస్యసి త్వం చ నాన్యథా
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ఓ మంగళకరమైనవాడా! నువ్వు కోరింది అన్నీ జరుగుతాయి. నీ వల్ల అందరి మనోరథాలు నెరవేరతాయి, ఇది తప్పదు.
మమ భక్తాశ్చ యే లోకే యే చ భక్తాస్తు కార్త్తికే । చతుర్యుగేషు విఖ్యాతాస్త్రిషు లోకేషు వై ప్రభో
ఈ లోకంలో నా భక్తులు, కార్తీక మాసంలో భక్తులు, నాలుగు యుగాల్లో, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందుతారు, ఓ ప్రభూ!
త్వాం చ శక్తిమహం మన్యే ఏకాదశీవ్రతస్థితాః । మమ పూజాం కరిష్యంతి మోక్షగాస్తే న సంశయః
ఎకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించే నిన్ను నేను మహాశక్తివంతురాలిగా భావిస్తున్నాను. నన్ను పూజించే వారు మోక్షాన్ని పొందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తృతీయా చాష్టమీ చైవ నవమీ చ చతుర్దశీ । ఏకాదశీ విశేషేణ తిథిరేషా హరిప్రియా । సర్వతీర్థాధికం పుణ్యం సత్యం సత్యం న సంశయః
తృతీయ, అష్టమి, నవమి, చతుర్దశి, ముఖ్యంగా ఎకాదశి — ఈ తిథి హరికి ప్రియమైనది. ఇది అన్ని తీర్థాలకంటే ఎక్కువ పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది. ఇది నిజం, నిజం, ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇదం దత్త్వా వరం తస్యై తిస్రో వాచో న సంశయః । హృష్టా పుష్టా చ సంజాతా ఏకాదశీమహావ్రతా
ఈ మూడు వరాలను ఆమెకు ఇచ్చి, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, ఎకాదశి మహావ్రతం ఆనందంగా, బలంగా మారింది.
శత్రుం హంసి పరాం తస్య దదాసి పరమాం గతిమ్ । త్వం హంసి సర్వవిఘ్నాని సర్వసిద్ధివరప్రదా
నీవు శత్రువును సంహరిస్తావు, అతనికి పరమగతిని ఇస్తావు. నీవు అన్ని విఘ్నాలను తొలగిస్తావు, కావలసిన అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తావు.
ఉభయోః పక్షయోః పార్థ తుల్యా ఏకాదశీ శుభా । న శుక్లా నైవ కృష్ణా చ విభేదం నైవ కారయేత్
ఓ పార్థా! రెండు పక్షాల్లోనూ ఎకాదశి సమానంగా పవిత్రమైనది. అది శుక్లపక్షం కాదు, కృష్ణపక్షం కాదు, ఎలాంటి భేదం చేయకూడదు.
విభేదో నైవ కర్త్తవ్యః సమస్తవ్రతకారిభిః । దివా వా యది వా రాత్రౌ శృణోతి భక్తితత్పరః
అన్ని వ్రతాలు ఆచరించే వారు ఎలాంటి భేదం చేయకూడదు. పగలు అయినా, రాత్రి అయినా, భక్తితో వినేవాడు —
తిథిరేకా భవేత్సర్వా పక్షయోరుభయోరపి । ఉభయైకాదశీ స్వల్పా హ్యంతే చైవ త్రయోదశీ
రెండు పక్షాల్లోనూ ఒకే ఒక తిథి ఉంటుంది. ఆ రోజు పదకొండవ తిథి కొంత తగ్గిపోతే, పదమూడవ తిథి చివరలో ఉంటే, అది ఆ తిథి.
మధ్యే తు ద్వాదశీ పూర్ణా త్రిస్పృశా సా హరిప్రియా । ఏకాముపోషయేత్తాం వై సహస్రైకాదశీఫలమ్
మధ్యలో ఉన్న పన్నెండవ తిథి పూర్తిగా ఉంటే, మూడు తిథులను తాకితే, ఆ రోజు హరివైభవానికి ప్రియమైనది. ఆ రోజున ఉపవాసం ఉంటే, వెయ్యి పదకొండవ తిథుల వ్రత ఫలితం లభిస్తుంది.