అతః కారణతో రామ కర్తవ్యైషా భవాదృశైః । పాతకానాం క్షయకరీ మహాదుఃఖవినాశినీ
ఈ కారణంగా రామా, నీలాంటి వారు ఈ వ్రతాన్ని చేయాలి. ఇది పాపాలను నశింపజేస్తుంది, మహా బాధలను తొలగిస్తుంది.
శృణుష్వైకమనా రామ కథాం పాపహరాం పరామ్ । యస్యాః శ్రవణమాత్రేణ మహాపాపం ప్రణశ్యతి
రామా, మనసు పెట్టి విను. ఇది పాపాలను తొలగించే గొప్ప కథ. దాన్ని వినడమే గొప్ప పాపాన్ని కూడా నశింపజేస్తుంది.
సరస్వత్యాస్తటే రమ్యే పురీ భద్రావతీ శుభా । ద్యుతిమాన్నామ నృపతిస్తత్ర రాజ్యం కరోతి వై
సరస్వతి నది ఒడ్డున అందమైన భద్రావతి అనే పుణ్య నగరం ఉండేది. అక్కడ ఒక ప్రకాశవంతమైన రాజు పాలించేవాడు.
చంద్రవంశోద్భవో నామ ధృతిమాన్సత్యసంగరః । తత్ర వైశ్యో నివసతి ధనధాన్యసమృద్ధిమాన్
చంద్రవంశంలో పుట్టిన, ధైర్యవంతుడు, మాట నిలబెట్టుకునే వాడు, అక్కడ ధనధాన్యాలతో సంపన్నమైన ఒక వాణికుడు ఉండేవాడు.
ధనపాల ఇతి ఖ్యాతః పుణ్యకర్మప్రవర్త్తకః । ప్రపా కూప మఠారామ తడాగ గృహకారకః
ఆయన ధనపాలుడు అని ప్రసిద్ధి, పుణ్య కార్యాలలో నిమగ్నుడు, పానకుటీరాలు, బావులు, మఠాలు, తోటలు, చెరువులు, ఇళ్ళు నిర్మించేవాడు.
విష్ణుభక్తిరతః శాంతస్తస్యాసన్పంచపుత్రకాః । సుమనా ద్యుతిమాంశ్చైవ మేధావీ సుకృతస్తథా
విష్ణుభక్తి కలవాడు, శాంత స్వభావం గలవాడు. అతనికి ఐదుగురు కుమారులు — సుమనస్సు, ద్యుతిమంతుడు, మేధావి, సుకృతుడు, ఇంకా—
పంచమో ధృష్టబుద్ధిశ్చ మహాపాపరతః సదా । పరస్త్రీసంగనిరతో విటగోష్ఠీ విశారదః
ఐదవవాడు ధృష్టబుద్ధి. అతడు ఎప్పుడూ మహాపాపాలలో మునిగిపోయి, పరస్త్రీలతో సంచారం, జూదశాలలో, సంఘాల్లో నిపుణుడు.
ద్యూతాది వ్యసనాసక్తః పరస్త్రీ రతిలాలసః । న చ దేవార్చనే బుద్ధిర్నపితౄన్న ద్విజాన్ప్రతి
జూదం వంటి దుర్వ్యసనాల్లో మునిగిపోయి, పరస్త్రీలతో అనురాగం కలిగి, దేవతల పూజ, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణుల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉండేవాడు.
అన్యాయవర్తీ దుష్టాత్మా పితుర్ద్రవ్యక్షయంకరః । అభక్ష్యభక్షకః పాపీ సురాపానే రతః సదా
అన్యాయ మార్గంలో నడిచేవాడు, దుష్టమనస్సు కలవాడు, తండ్రి సంపదను వృథా చేసేవాడు, నిషిద్ధమైన పదార్థాలు తినేవాడు, ఎప్పుడూ మద్యం తాగడంలో మునిగిపోయేవాడు.
వేశ్యాకంఠే క్షిప్తబాహుర్భ్రమన్దుష్టశ్చతుష్పథే । పిత్రా నిష్కాసితో గేహాత్పరిత్యక్తశ్చ బాంధవైః
వేశ్యల మెడలో చేతులు వేసుకుని, దారుల మధ్య తిరుగుతూ, తండ్రి ఇంటి నుండి బయటకు పంపించబడి, బంధువులచే విడిచిపెట్టబడ్డాడు.
స్వదేహభూషణాన్యేవ క్షయం నీతాని తేన వై । గణికాభిః పరిత్యక్తో నిందితశ్చ ధనక్షయాత్
తన అలంకారాలు కూడా ఖర్చు చేసి, గణికలు కూడా వదిలేసి, ధనం పోయినందుకు అందరిచేత నిందించబడాడు.
తతశ్చింతాపరో జాతో వస్త్రహీనః క్షుధార్దితః । కిం కరోమి క్వగచ్ఛామి కేనోపాయేన జీవ్యతే
అప్పుడతడు ఆలోచనలో మునిగిపోయి, దుస్తులు లేక ఆకలితో బాధపడి, 'ఏం చేయాలి? ఎక్కడికి పోవాలి? ఏ మార్గంలో బ్రతకాలి?' అని తలచుకున్నాడు.
తస్కరత్వం సమారబ్ధం తత్రైవ నగరే పితుః । గృహీతో రాజపురుషైర్ముక్తశ్చ పితృగౌరవాత్
తన తండ్రి ఉన్న నగరంలోనే దొంగతనాన్ని మొదలుపెట్టాడు. రాజుగారి మనుషులు అతన్ని పట్టుకున్నారు, కానీ తండ్రి గౌరవం వల్ల విడిచిపెట్టారు.
పునర్బద్ధః పునస్త్యక్తః పునర్బద్ధః ససంభ్రమైః । ధృష్టబుద్ధిర్దురాచారో నిబధ్య నిగడై ర్దృఢైః
మళ్లీ పట్టుకున్నారు, మళ్లీ వదిలిపెట్టారు, మళ్లీ ఆందోళనతో పట్టుకున్నారు. ధైర్యంగా, చెడు అలవాట్లు కలిగిన వాడు గట్టి గొలుసులతో బంధించబడ్డాడు.
కశాఘాతైస్తాడితశ్చ పీడితశ్చ పునః పునః । న స్థాతవ్యం హి మందాత్మంస్త్వయా మద్దేశగోచరే
కొడవళ్లతో కొట్టారు, మళ్లీ మళ్లీ బాధించారు. 'ఓ మూర్ఖుడా! నా రాజ్యంలో నీవు ఉండకూడదు,' అని చెప్పారు.
ఏవముక్త్వా తతో రాజ్ఞా మోచితో దృఢబంధనాత్ । నిర్జగామ భయాత్తస్య గతోఽసౌ గహనం వనమ్
అలా చెప్పి రాజు గట్టి బంధనాల నుంచి విడిపించాడు. అతని భయంతో అతడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయి, దట్టమైన అడవిలోకి చేరాడు.
క్షుత్తృషాపీడితశ్చాయమితశ్చేతశ్చ ధావతి । సింహవన్నిజఘానాసౌ మృగ శూకర చిత్రలాన్
ఆయన ఆకలి, దాహాలతో బాధపడుతూ, మనసు చంచలంగా పరుగెత్తాడు. సింహంలా, జింకలు, పందులు, ఇతర జంతువులను చంపాడు.
ఆమిషాహార నిరతో వనే తిష్ఠతి సర్వదా । కరే శరాసనం కృత్వా నిషంగం పృష్ఠ సంగతమ్
మాంసాహారం తినడంలో ఆసక్తితో, ఎప్పుడూ అడవిలోనే ఉండేవాడు. చేతిలో విల్లు, వెనుక కవచం ధరించేవాడు.
అరణ్యచారిణో హంతి పక్షిణశ్చ పదాచరన్ । చకోరాంశ్చ మయూరాంశ్చ కంక తిత్తిర మూషికాన్
అడవిలో తిరుగుతూ, పక్షులను చంపేవాడు. చకోరాలు, నెమళ్లు, గరుతులు, కోడిపిట్టలు, ఎలుకలు—ఇవన్నీ చంపేవాడు.
ఏతానన్యాన్హినస్త్యంధో ధృష్టబుద్ధిస్తు నిర్ఘృణః । పూర్వజన్మకృతైః పాపైర్నిమగ్నః పాపకర్దమే
ఈ క్రూరుడు, ధైర్యంగా, దయలేని వాడు, పాపంతో అంధుడై, పూర్వజన్మలో చేసిన పాపాల వల్ల చెడు లోతుల్లో మునిగి, ఈ జంతువులను మరెన్నో చంపేవాడు.
దుఃఖశోకసమావిష్టః పీడ్యమానో దివానిశమ్ । కౌండిన్యస్యాశ్రమపదం ప్రాప్తః పుణ్యాగమాత్క్వచిత్
బాధ, శోకంతో నిండిపోయి, రాత్రింబవళ్లు బాధపడుతూ, ఎప్పుడో ఒకసారి పుణ్యఫలంతో కౌండిన్య ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
మాధవే మాసి జాహ్నవ్యాః కృతస్నానం తపోధనమ్ । ఆససాద ధృష్టబుద్ధిః శోకభారేణ పీడితః
మాధవ మాసంలో, గంగా నదిలో స్నానం చేసిన తపస్విని దగ్గరికి, తన శోకభారంతో బాధపడుతూ చేరాడు.
తద్వస్త్రబిందుస్పర్శేన గతపాపో హతాశుభః । కౌండిన్యస్యాగ్రతః స్థిత్వా ప్రత్యువాచ కృతాంజలి
ఆ మునివారి వస్త్రపు తడిబొట్టు తగిలిన వెంటనే అతని పాపాలు, దురదృష్టాలు పోయాయి. కౌండిన్య ముందు చేతులు జోడించి నిలబడి మాట్లాడాడు.
ధృష్టబుద్ధిరువాచ- భో భో బ్రహ్మన్ద్విజశ్రేష్ఠ దయాం కృత్వా మమోపరి । యేన పుణ్యప్రభావేన ముక్తిర్భవతి తద్వద
ధృష్టబుద్ధి ఇలా అన్నాడు— 'ఓ బ్రాహ్మణ మహాశయా! దయచూపి, నాకు ఏ పుణ్యఫలంతో మోక్షం కలుగుతుందో చెప్పండి.'
కౌండిన్య ఉవాచ- శృణుష్వైకమనాభూత్వా యేన పాపక్షయస్తవ । వైశాఖస్య సితే పక్షే మోహినీ నామ విశ్రుతా
కౌండిన్య ఇలా అన్నాడు— 'ఓ మనసు ఒక్కటిగా చేసి విను. నీ పాపాలు పోవడానికి, వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్షంలో మోహిని అనే ప్రసిద్ధ ఏకాదశి ఉంది.'
ఏకాదశీవ్రతం తస్యాః కురు మద్వాక్యనోదితః । మేరుతుల్యాని పాపాని క్షయం గచ్ఛంతి దేహినామ్
'ఆ రోజు నేను చెప్పినట్లు ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించు. మెరు పర్వతం అంత పెద్ద పాపాలు ఉన్నవాళ్లకూ అవి నశిస్తాయి.'
బహుజన్మార్జితాన్యేషా మోహినీ సముపోషితా । ఇతి వాక్యం మునేః శ్రుత్వా ధృష్టబుద్ధిః ప్రసన్నధీః
'ఈ మోహిని ఏకాదశిని శాస్త్రోక్తంగా ఆచరిస్తే, ఎన్నో జన్మల్లో చేసిన పాపాలు కూడా పోతాయి.' అని మునివారి మాటలు విని ధృష్టబుద్ధి మనసు ప్రశాంతమైంది.
వ్రతం చకార విధివత్కౌండిన్యస్యోపదేశతః । కృతే వ్రతే నృపశ్రేష్ఠ గతపాపో బభూవ సః
కౌండిన్య ఉపదేశం ప్రకారం వ్రతాన్ని సరిగ్గా ఆచరించాడు. వ్రతం పూర్తయ్యాక, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! అతడు పాపరహితుడయ్యాడు.
దివ్యదేహస్తతో భూత్వా గరుడోపరిసంస్థితః । జగామ వైష్ణవం లోకం సర్వోపద్రవ వర్జితమ్
తర్వాత దివ్యమైన శరీరం పొంది, గరుత్మంతుని మీద ఎక్కి, అన్ని కష్టాలూ లేని విష్ణు లోకానికి వెళ్లాడు.
ఇతీదృశం రామచంద్ర ఉత్తమం మోహినీ వ్రతమ్ । నాతః పరతరం కించిత్త్రైలోక్యే సచరాచరే
ఇలా, ఓ రామా! మోహిని వ్రతం అత్యుత్తమమైనది. ఈ మూడు లోకాలలో, చరాచరాలలో దీని కన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు.