શિવપુરાણમ્

યત્રત્રયંસદાતિષ્ઠેદેતચ્છુભતરંદ્વિજા તસ્યદર્શનમાત્રેણવેણીસ્નાનફલંલભેત્

જે સ્થળે હંમેશા આ ત્રણેય વસ્તુઓ રહે છે, એ સ્થાન ખૂબ જ શુભ ગણાય છે, હે દ્વિજો; માત્ર એનું દર્શન કરવાથી પણ ત્રિવેણી સ્નાનનું ફળ મળે છે.

શિવનામવિભૂતિશ્ચતથારુદ્રાક્ષ એવ ચ એતત્ત્રયંમહાપુણ્યંત્રિવેણીસદૃશંસ્મૃતમ્

શિવનામ, વિભૂતિ અને રુદ્રાક્ષ—આ ત્રણેય મહાપુણ્યરૂપ છે અને ત્રિવેણી સંગમ જેવાં માનવામાં આવે છે.

એતત્ત્રયંશરીરેચયસ્યતિષ્ઠતિનિત્યશઃ તસ્યૈવદર્શનંલોકેદુર્લભંપાપહારકમ્

જેના શરીર પર હંમેશા આ ત્રણેય વસ્તુઓ રહે છે, એવા મનુષ્યનું દર્શન દુનિયામાં દુર્લભ છે અને તે પાપ નાશક છે.

તદ્દર્શનંયથાવેણીનોભયોરંતરંમનાક્ એવંયોનવિજાનાતિસપાપિષ્ઠોનસંશયઃ

જેમ ત્રિવેણી દર્શન અને આ દર્શનમાં કોઈ ફરક નથી, તેમ જે આને ઓળખતો નથી, તે નિશ્ચિતપણે મહાપાપી છે.

વિભૂતિર્યસ્યનોભાલેનાંગેરુદ્રાક્ષધારણમ્ નાસ્યે શિવમયીવાણીતંત્યજેદધમંયથા

જેના શરીરે વિભૂતિ કે રુદ્રાક્ષ નથી, કે જેના વચનમાં શિવમયતા નથી, તેને અધમ માનવો જોઈએ અને દૂર રાખવો જોઈએ.

શૈવંનામયથાગંગાવિભૂતિર્યમુનામતા રુદ્રાક્ષં વિધિજાપ્રોક્તાસર્વપાપાવિનાશિની

જેમ ગંગા શૈવ કહેવાય છે અને યમુના પણ માન્ય છે, તેમ વિધિજનોએ રુદ્રાક્ષને સર્વ પાપ નાશક ગણાવ્યો છે.

શરીરેચત્રયંયસ્યતત્ફલંચૈકતઃસ્થિતમ્ એકતોવેણિકાયાશ્ચસ્નાનજંતુફલંબુધૈઃ

જેના શરીરે આ ત્રણ વસ્તુઓ હોય છે, તેને એકરૂપ ફળ મળે છે; અને એક જ વેણીથી બનેલી નદીમાં સ્નાન કરવાથી જે ફળ મળે છે, તે જ્ઞાની લોકો જાણે છે.

તદેવંતુલિતંપૂર્વંબ્રહ્મણાહિતકારિણા સમાનં ચૈવતજ્જાતંતસ્માદ્ધાર્યંસદાબુધૈઃ

આ સમાનતા પહેલાં બ્રહ્માએ કલ્યાણ માટે સ્થાપી હતી; જે કંઈ તેમાંથી થાય છે તે પણ સમાન છે, તેથી જ્ઞાની લોકો એનું હંમેશાં પાલન કરે.

તદ્દિનંહિસમારભ્યબ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિભિઃસરૈઃ ધાર્યતે ત્રિતયંતચ્ચદર્શનાત્પાપહારકમ્

તે દિવસેથી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને બીજા દેવતાઓએ આ ત્રયને ધારણ કરવાનું શરૂ કર્યું; અને તેના દર્શનથી પાપ દૂર થાય છે.

ઈદૃશંહિફલંપ્રોક્તંનામાદિત્રિતયોદ્ભવમ્ તન્માહાત્મ્યંવિશેષેણવક્તુમર્હસિસુવ્રત

આ ત્રયના નામમાંથી જે ફળ મળે છે, તેવું ફળ જણાવાયું છે; હે સુવ્રત, તું એનું મહાત્મ્ય વિશેષ રીતે કહેજે.

ઋષયોહિમહાપ્રાજ્ઞાઃ સચ્છૈવાજ્ઞાનિનાંમરાઃ તન્માહાત્મ્યંહિસદ્ભક્ત્યાશૃણુતાદરતોદ્વિજાઃ

મહાન જ્ઞાની ઋષિઓ અને શૈવ જ્ઞાન ધરાવતા દેવતાઓ એ મહાત્મ્યને સાચી ભક્તિથી અને શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળે છે, હે દ્વિજ.

સુગૂઢમપિ શાસ્ત્રેષુપુરાણેશ્રુતિષ્વપિ ભવત્સ્નેહાન્મયા વિપ્રાઃપ્રકાશઃ ક્રિયતે ઽધુના

યાદ રાખો, આ મહાત્મ્ય શાસ્ત્રો, પુરાણો અને શ્રુતિમાં તો ખૂબ ગુપ્ત છે, પણ તમારા પ્રત્યેના પ્રેમથી હું આજે એ ખુલ્લેઆમ જણાવું છું.

કસ્તત્ત્રિતયમાહાત્મ્યંસંજાનાતિદ્વિજોત્તમાઃ મહેશ્વરંવિનાસર્વંબ્રહ્માણ્ડેસદસત્પરમ્

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આ ત્રયનું મહાત્મ્ય કોણ સમજે છે? મહેશ્વર વિના સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં કશું પણ સત્ય કે સ્થિર નથી.

વચ્મ્યહંનામમાહાત્મ્યંયથાભક્તિસમાસતઃ શૃણુતપ્રીતિતોવિપ્રાઃ સર્વપાપહરંપરમ્

હું ભક્તિ પ્રમાણે અને સંક્ષિપ્ત રીતે નામનું મહાત્મ્ય કહું છું; હે વિદ્વાનો, આનંદથી સાંભળો, કારણ કે એ સર્વ પાપોનું સર્વોચ્ચ નાશક છે.

શિવેતિનામદાવાગ્નેર્મહાપાતકપર્વતાઃ ભસ્મીભવંત્યનાયાસાત્સત્યંસત્યંનસંશયઃ

'શિવ' નામ ઉચ્ચારતાં જ મહાપાપોના પહાડ પણ અગ્નિમાં બળી ભસ્મ થઈ જાય છે; આ સત્ય છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

પાપમૂલાનિ દુઃખાનિવિવિધાન્યપિશૌનક શિવનામૈકનશ્યાનિનાન્યનશ્યાનિસર્વથા

પાપના મૂળ અને અનેક પ્રકારના દુઃખો, હે શૌનક, માત્ર શિવના નામથી નાશ પામે છે; બીજું કશુંયે એમને નાશ કરી શકતું નથી.

સવૈદિકઃ સપુણ્યાત્માસધન્યસ્સબુધોમતઃ શિવનામજપાસક્તોયોનિત્યંભુવિમાનવ

જે મનુષ્ય ભૂમિ પર શિવના નામના જપમાં સતત લાગેલો રહે છે, તે વૈદિક, પુણ્યશીલ, ધન્ય અને બુદ્ધિમાન ગણાય છે.

ભવંતિવિવિધાધર્માસ્તેષાંસદ્યઃફલોન્મુખાઃ યેષાંભવતિવિશ્વાસઃશિવનામજપેમુને

જેને શિવના નામના જપમાં વિશ્વાસ છે, હે મુનિ, તેમના બધા સારા કર્મો તરત જ ફળ આપતા બને છે.

પાતકાનિવિનશ્યંતિયાવંતિશિવનામતઃ ભુવિતાવંતિપાપાનિક્રિયંતેનનરૈર્મુને

શિવના નામથી પાપો નાશ પામે છે અને ઘટે છે; અને મનુષ્યના સારા કર્મોથી પણ પાપો ભૂમિ પર ઓછા થાય છે, હે મુનિ.

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનાંરાશીનપ્રમિતાન્મુને શિવનામદ્રુતંપ્રોક્તંનાશયત્યખિલાન્નરૈઃ

બ્રહ્મહત્યાદિ અપરાધોના અણગણિત ઢગલા પણ, હે મુનિ, મનુષ્ય દ્વારા ઝડપથી શિવનામના જપથી સંપૂર્ણ નાશ પામે છે.

શિવનામતરીંપ્રાપ્યસંસારાબ્ધિંતરંતિયે સંસારમૂલપાપાનિતાનિનશ્યંત્યસંશયમ્

જે શિવના નામની નૌકાને પામે છે, તેઓ સંસારના મહાસાગર પાર કરી જાય છે; સંસારના મૂળ પાપો પણ તેમના માટે નિશ્ચયે નાશ પામે છે.

સંસારમૂલભૂતાનાંપાતકાનાંમહામુને શિવનામકુઠારેણવિનાશોજાયતેધ્રુવમ્

હે મહામુનિ, સંસારના મૂળરૂપ પાપોનું નાશ તો ચોક્કસપણે શિવના નામના કુઠારથી થાય છે.

શિવનામામૃતંપેયંપાપદાવાનલાર્દિતૈઃ પાપદાવાગ્નિતપ્તાનાંશાંતિસ્તેનવિનાનહિ

જે પાપના અગ્નિથી દાઝાયા છે, એવા લોકોએ શિવના નામનું અમૃત પીવું જોઈએ; પાપના અગ્નિથી દાઝાયેલા માટે એ વિના શાંતિ નથી.

શિવેતિનામપીયૂષવર્ષવર્ષધારાપરિપ્લુતાઃ સંસારદવમધ્યેપિનશોચંતિકદાચન

જે લોકો 'શિવ' નામના અમૃત જેવી ધારા થી ભીંજાય છે, તેઓ સંસારના અગ્નિમાં હોવા છતાં ક્યારેય દુઃખી થતા નથી.

શિવનામ્નિમહદ્ભક્તિર્જાતાયેષાંમહાત્મનામ્ તદ્વિધાનાંતુસહસામુક્તિર્ભવતિસર્વથા

જેઓ મહાન આત્માઓમાં 'શિવ' નામ પ્રત્યે ઊંડો ભક્તિભાવ ઉત્પન્ન થાય છે, તેમને અને તેમના સાથીઓને મુક્તિ નિશ્ચિત મળે છે.

અનેકજન્મભિર્યેનતપસ્તપ્તંમુનીશ્વર શિવનામ્નિભવેદ્ભક્તિઃસર્વપાપાપહારિણી

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, અનેક જન્મ સુધી તપ કરનારને જ 'શિવ' નામ પ્રત્યે ભક્તિ મળે છે, જે સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે.

યસ્યા સાધારણં શંભુનામ્નિભક્તિરખંડિતા તસ્યૈવમોક્ષઃ સુલભોનાન્યસ્યેતિમતિર્મમ

જેને શંભુના નામમાં અખંડ અને સહજ ભક્તિ હોય છે, તેને જ મુક્તિ સરળતાથી મળે છે; બીજાને નહીં—મારો એ મક્કમ મત છે.

કૃત્વાપ્યનેકપાપાનિશિવનામજપાદરઃ સર્વપાપવિનિર્મુક્તોભવત્યેવનસંશયઃ

કોઈએ અનેક પાપો કર્યા હોય, પણ જો તે શ્રદ્ધાથી 'શિવ' નામ જપે તો તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈ જાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ભવંતિભસ્મસાદ્વૃક્ષાદવદગ્ધાયથાવને તથાતાવંતિદગ્ધાનિપાપાનિશિવનામતઃ

જેમ જંગલમાં આગે બળેલા વૃક્ષો રાખ બની જાય છે, તેમ 'શિવ' નામથી પાપો પણ ભસ્મ થઈ જાય છે.