શિવપુરાણમ્

દશાંગમન્નં વિપ્રસ્ય ભાનુવારે દદન્નરઃ પરજન્મનિ ચારોગ્યં દશવર્ષં સમશ્નુતે

જે મનુષ્ય રવિવારે બ્રાહ્મણને દસગણું અન્ન આપે છે, તેને આગામી જન્મમાં દસ વર્ષ સુધી આરોગ્ય મળે છે.

બહુમાનમથાહ્વાનમભ્યંગં પાદસેવનમ્ વાસો ગંધાદ્યર્ચનં ચ ઘૃતાપૂપરસોત્તરમ્

મોટો સન્માન, આમંત્રણ, તૈલમલિશ, પાદસેવા, વસ્ત્ર, સુગંધથી પૂજન અને ઘી, પાક અને મિઠાઈનું દાન—

ષડ્રસં વ્યંજનં ચૈવ તાંબૂલં દક્ષિણોત્તરમ્ નમશ્ચાનુગમશ્ચૈવ સ્વન્નદાનં દશાંગકમ્

છ સ્વાદના ભોજન, શાકભાજી, પાન, નાના-મોટા દાન, નમસ્કાર, વિદાય અને દસગણું પાક અન્નનું દાન—

દશાંગમન્નં વિપ્રેભ્યો દશભ્યો વૈ દદન્નરઃ અર્કવારે તથા ઽ ઽરોગ્યં શતવર્ષં સમશ્નુતે

જે મનુષ્ય રવિવારે દસ બ્રાહ્મણોને દસગણું અન્ન આપે છે, તેને શત વર્ષ સુધી આરોગ્ય મળે છે.

સોમવારાદિવારેષુ તત્તદ્વારગુણં ફલમ્ અન્નદાનસ્ય વિજ્ઞેયં ભૂર્લોકે પરજન્મનિ

સોમવાર અને અન્ય દિવસોમાં, દાનનું ફળ દરેક દિવસના ગુણ પ્રમાણે આ લોક અને પરલોકમાં મળે છે એવું સમજવું જોઈએ.

સપ્તસ્વપિ ચ વારેષુ દશભ્યશ્ચ દશાંગકમ્ અન્નં દત્ત્વા શતં વર્ષમારોગ્યાદિકમશ્નુતે

સાતેય દિવસોમાં દસ બ્રાહ્મણોને દસગણું અન્ન આપવાથી, મનુષ્યને શત વર્ષ સુધી આરોગ્ય અને અન્ય લાભ મળે છે.

એવં શતેભ્યો વિપ્રેભ્યો ભાનુવારે દદન્નરઃ સહસ્રવર્ષમારોગ્યં શર્વલોકે સમશ્નુતે

આ રીતે, જે રવિવારે શત બ્રાહ્મણોને દાન આપે છે, તેને શર્વલોકમાં હજાર વર્ષનું આરોગ્ય મળે છે.

સહસ્રેભ્યસ્તથા દત્ત્વા ઽયુતવર્ષં સમશ્નુતે એવં સોમાદિવારેષુ વિજ્ઞેયં હિ વિપશ્ચિતા

એ જ રીતે, જે હજાર બ્રાહ્મણોને દાન આપે છે, તેને દસ હજાર વર્ષનું ફળ મળે છે; અને સોમવાર અને અન્ય દિવસોમાં પણ જ્ઞાની એ રીતે સમજવું જોઈએ.

ભાનુવારે સહસ્રાણાં ગાયત્રીપૂતચેતસામ્ અન્નં દત્ત્વા સત્યલોકે હ્યારોગ્યાદિ સમશ્નુતે

રવિવારે, ગાયત્રીના જપથી પવિત્ર થયેલા હજારો બ્રાહ્મણોને અન્ન આપવાથી, મનુષ્યને સત્યલોકમાં આરોગ્ય અને અન્ય લાભ મળે છે.

અયુતાનાં તથા દત્ત્વા વિષ્ણુલોકે સમશ્નુતે અન્નં દત્ત્વા તુ લક્ષાણાં રુદ્રલોકે સમશ્નુતે

દસ હજાર લોકોને અન્નદાન કરવાથી વિષ્ણુલોક મળે છે, પણ લાખ લોકોને અન્નદાન કરવાથી રુદ્રલોક મળે છે.

બાલાનાં બ્રહ્મબુદ્ધ્યા હિ દેયં વિદ્યાર્થિભિર્નરૈઃ યૂનાં ચ વિષ્ણુબુદ્ધ્યા હિ પુત્રકામાર્થિભિર્નરૈઃ

જ્ઞાનની ઇચ્છા ધરાવતા લોકો બાળકોને અન્નદાન કરે ત્યારે બ્રહ્માની ભાવના રાખવી જોઈએ; અને પુત્રની ઇચ્છા ધરાવતા લોકો યુવાનોને અન્નદાન કરે ત્યારે વિષ્ણુની ભાવના રાખવી જોઈએ.

વૃદ્ધાનાં રુદ્રબુદ્ધ્યા હિ દેયં જ્ઞાનાર્થિભિર્નરૈઃ બાલસ્ત્રીભારતીબુદ્ધ્યા બુદ્ધિકામૈર્નરોત્તમૈઃ

જ્ઞાનની ઇચ્છા ધરાવતા લોકો વૃદ્ધોને અન્નદાન કરે ત્યારે રુદ્રની ભાવના રાખવી જોઈએ; અને બુદ્ધિની ઇચ્છા ધરાવતા શ્રેષ્ઠ લોકો છોકરાઓ અને સ્ત્રીઓને અન્નદાન કરે ત્યારે સરસ્વતીની ભાવના રાખવી જોઈએ.

લક્ષ્મીબુદ્ધ્યા યુવસ્ત્રીષુ ભોગકામૈર્નરોત્તમૈઃ વૃદ્ધાસુ પાર્વતીબુદ્ધ્યા દેયમાત્માર્થિભિર્જનૈઃ

ભોગની ઇચ્છા ધરાવતા શ્રેષ્ઠ લોકો યુવાન સ્ત્રીઓને અન્નદાન કરે ત્યારે લક્ષ્મીની ભાવના રાખવી જોઈએ; અને આત્મસાક્ષાત્કારની ઇચ્છા ધરાવતા લોકો વૃદ્ધ સ્ત્રીઓને અન્નદાન કરે ત્યારે પાર્વતીની ભાવના રાખવી જોઈએ.

શિલવૃત્ત્યોઞ્છવૃત્ત્યા ચ ગુરુદક્ષિણયાર્જિતમ્ શુદ્ધદ્રવ્યમિતિ પ્રાહુસ્તત્પૂર્ણફલદં વિદુઃ

સાચી રીતે, મહેનતથી, ભિક્ષાથી કે ગુરુદક્ષિણાથી મેળવેલ ધન શુદ્ધ માનવામાં આવે છે; આવું ધન પૂર્ણ ફળ આપનારું કહેવાય છે.

શુક્લપ્રતિગ્રહાદ્દત્તં મધ્યમં દ્રવ્યમુચ્યતે કૃષિવાણિજ્યકોપેતમધમં દ્રવ્યમુચ્યતે

સફેદ મનથી મળેલું દાન મધ્યમ ધન કહેવાય છે; ખેતી કે વેપારથી મળેલું ધન નીચું માનવામાં આવે છે.

ક્ષત્રિયાણાં વિશાં ચૈવ શૌર્યવાણિજ્યકાર્જિતમ્ ઉત્તમં દ્રવ્યમિત્યાહુઃ શૂદ્રાણાં ભૃતકાર્જિતમ્

ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય માટે શૌર્ય કે વેપારથી મળેલું ધન શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે; અને શૂદ્ર માટે સેવા દ્વારા મેળવેલું ધન શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

સ્ત્રીણાં ધર્માર્થિનાં દ્રવ્યં પૈતૃકં ભર્તૃકં તથા ગવાદીનાં દ્વાદશીનાં ચૈત્રાદિષુ યથાક્રમમ્

ધર્મમાં લાગેલી સ્ત્રીઓ માટે પિતાનું કે પતિનું મળેલું ધન શ્રેષ્ઠ છે; ગાય અને બીજા દાન, દ્વાદશી અને ચૈત્રાદિ મહિનાઓમાં યોગ્ય ક્રમથી આપવું જોઈએ.

સંભૂય વા પુણ્યકાલે દદ્યાદિષ્ટસમૃદ્ધયે ગોભૂતિલહિરણ્યાજ્યવાસોધાન્યગુડાનિ ચ

અથવા, શુભ સમયે મનમાં ઇચ્છિત ફળ માટે ગાય, જમીન, સોનુ, ઘી, વસ્ત્ર, અનાજ અને ગોળ એકસાથે દાન આપવું જોઈએ.

રૌપ્યં લવણકૂષ્માંડે કન્યાદ્વાદશકં તથા ગોદાનાદ્દત્તગવ્યેન ગોમયેનોપકારિણા

ચાંદી, મીઠું, કુમળા, બાર કન્યાઓ અને ગાયનું દાન કરવું; ગાય આપો ત્યારે તેના દૂધ અને ગોબર પણ સાથે આપવું જોઈએ.

ધનધાન્યાદ્યાશ્રિતાનાં દુરિતાનાં નિવારણમ્ જલસ્નેહાદ્યાશ્રિતાનાં દુરિતાનાં તુ ગોજલૈઃ

જેને ધન કે અનાજની તંગી હોય, તેમના દુઃખ દૂર થાય છે; અને જેને પાણી કે તેલની તંગી હોય, તેમના દુઃખ ગાયના દૂધ અને પાણીથી દૂર થાય છે.

કાયિકાદિત્રાણાં તુ ક્ષીરદધ્યાજ્યકૈસ્તથા તથા તેષાં ચ પુષ્ટિશ્ચ વિજ્ઞેયા હિ વિપશ્ચિતા

શરીરરક્ષાના માટે દૂધ, દહીં અને ઘીનું દાન કરવું જોઈએ; આવું દાન આરોગ્ય અને પોષણ આપે છે, એવું વિદ્વાનો કહે છે.

ભૂદાનં તુ પ્રતિષ્ઠાર્થમિહ ચા ઽમુત્ર ચ દ્વિજાઃ તિલદાનં બલાર્થં હિ સદા મૃત્યુજયં વિદુઃ

ભૂમિદાન અહીં અને પરલોકમાં સ્થિરતા માટે છે, દ્વિજો; તલનું દાન હંમેશા બળ માટે છે અને મૃત્યુ પર વિજય આપે છે.

હિરણ્યં જાઠરાગ્નેસ્તુ વૃદ્ધિદં વીર્યદં તથા આજ્યં પુષ્ટિકરં વિદ્યાદ્વસ્ત્રમાયુષ્કરં વિદુઃ

સોનુ જઠરાગ્નિ વધારવાનું અને તાકાત આપવાનું છે; ઘી પોષણ આપે છે અને વસ્ત્ર આયુષ્ય આપે છે.

ધાન્યમન્નં સમૃદ્ધ્યર્થં મધુરાહારદં ગુડમ્ રૌપ્યં રેતોભિવૃદ્ધ્યર્થં ષડ્રસાર્થં તુ લાવણમ્

અનાજ અને ખોરાક સમૃદ્ધિ માટે છે; ગોળ મીઠાશ અને પોષણ માટે છે; ચાંદી વીર્ય વૃદ્ધિ માટે છે અને મીઠું છ સ્વાદ માટે છે.

સર્વં સર્વસમૃદ્ધ્યર્થં કૂષ્માંડં પુષ્ટિદં વિદુઃ પ્રાપ્તિદં સર્વભોગાનામિહ ચા ઽમુત્ર ચ દ્વિજાઃ

આ બધું સર્વાંગી સમૃદ્ધિ માટે છે; કુમળો પોષણ આપે છે અને અહીં તથા પરલોકમાં સર્વ ભોગો આપનાર છે, દ્વિજો.

યાવજ્જીવનમુક્તં હિ કન્યાદાનં તુ ભોગદમ્ પનસામ્રકપિત્થાનાં વૃક્ષાણાં ફલમેવ ચ

એકવાર કન્યાદાન કરવાથી જીવનભર ભોગ મળે છે; અને પાનસ, કેરી, કપિત્થ જેવા વૃક્ષોના ફળ પણ એ જ રીતે ફળ આપે છે.

કદલ્યાદ્યૌષધીનાં ચ ફલં ગુલ્મોદ્ભવં તથા માષાદીનાં ચ મુદ્ગાનાં ફલં શાકાદિકં તથા

કેળા અને અન્ય ઔષધિઓના ફળ, તેમજ મગ, ઉડદ જેવા દાળના ફળ અને શાકભાજી વગેરેના ફળ પણ ફળદાયી છે.

મરીચિસર્ષપાદ્યાનાં શાકોપકરણં તથા યદૃતૌ યત્ફલં સિદ્ધં તદ્દેયં હિ વિપશ્ચિતા

મરીચ અને સરસવ જેવા શાકભાજી અને મસાલા, તેમજ જે ઋતુમાં જે ફળ મળે તે બધું, સમજદાર વ્યક્તિએ યોગ્ય સમયે ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કરવું જોઈએ.

શ્રોત્રાદીંદ્રિયતૃપ્તિશ્ચ સદા દેયા વિપશ્ચિતા શબ્દાદિદશભોગાર્થં દિગાદીનાં ચ તુષ્ટિદા

જાણકાર વ્યક્તિએ હંમેશા શ્રવણ વગેરે ઇન્દ્રિયોને આનંદ મળે તેવું કરવું જોઈએ, તેમજ દિશાઓ અને અન્ય દેવતાઓને પણ સંતોષ આપવો જોઈએ.