శివపురాణమ్

మాయాన్తమన్తరిక్షం తు హ్యమరేశాదిభిః క్రమాత్ అంగుష్ఠమాత్రపర్యన్తైస్సమంతాత్సంతతం తతమ్

మాయ వరకు, మధ్యలో ఉన్న అంతరిక్షాన్ని అమరేశ్వరులు మొదలైన వారు క్రమంగా, అంగుళ పరిమాణం నుండి అంత్య వరకు వ్యాపించి పాలిస్తారు.

మహామాయావసానా ద్యౌర్వాయ్వాద్యైర్భువనాధిపైః అనాశ్రితాన్తైరధ్వాన్తర్వర్తిభిస్సమధిష్ఠితాః

మహామాయ వరకు ఉన్న స్వర్గాన్ని వాయువు మొదలైన భువనాధిపతులు పాలిస్తారు. ఆధారం లేని మార్గాంతరాల్లో ఉండేవారు కూడా అలాగే స్థిరంగా ఉంటారు.

తే హి సాక్షాద్దివిషదస్త్వన్తరిక్షసదస్తథా పృథివీపద ఇత్యేవం దేవా దేవవ్రతైః స్తుతా

వారు నిజంగా స్వర్గంలో దేవతలు, అంతరిక్షంలో ఉండేవారు, భూమిపై ఉన్నవారు కూడా దేవతలే. ఇలా దేవతలు, దేవత వ్రతాలతో స్తుతించబడతారు.

ఏవన్త్రిభిర్మలైరామైః పక్వైరేవ పృథక్పృథక్ నిదానభూతైస్సంసారరోగః పుంసాం ప్రవర్తతే

ఈ మూడు మలాలు — పక్వం కానివి, పక్వమైనవి — వేర్వేరుగా ఉండి, ఇవే మనుషులకు సంసార రోగానికి కారణమవుతాయి.

అస్య రోగస్య భైషజ్యం జ్ఞానమేవ న చాపరమ్ భిషగాజ్ఞాపకః శమ్భుశ్శివః పరమకారణమ్

ఈ రోగానికి ఔషధం జ్ఞానమే, మరొకటి కాదు. ఈ ఔషధాన్ని చెప్పేవాడు శంభువు, శివుడు, పరమ కారణము.

అదుఃఖేనా ఽపి శక్తో ఽసౌ పశూన్మోచయితుం శివః కథం దుఃఖం కరోతీతి నాత్ర కార్యా విచారణా

శివుడు ఎలాంటి బాధ లేకుండా ప్రాణులను బంధనాల నుండి విముక్తి చేయగలడు. అలాంటి శివుడు ఎవరికైనా బాధను కలిగించగలడా? దీనిలో ఎలాంటి సందేహం ఉండకూడదు.

దుఃఖమేవ హి సర్వో ఽపి సంసార ఇతి నిశ్చితమ్ కథం దుఃఖమదుఃఖం స్యాత్స్వభావో హ్యవిపర్యయః

ఈ లోకంలో ఉన్నదంతా బాధే అని నిశ్చయంగా తెలుసుకోవాలి. బాధ ఎలా బాధ కాకుండా మారుతుంది? ఎందుకంటే స్వభావం ఎప్పుడూ మారదు.

న హి రోగీ హ్యరోగీ స్యాద్భిషగ్భైషజ్యకారణాత్ రోగార్తం తు భిషగ్రోగాద్భైషజైస్సుఖముద్ధరేత్

ఒకడు అనారోగ్యంతో ఉన్నప్పుడు వైద్యుడు లేదా మందుల వల్ల ఒక్కసారిగా ఆరోగ్యవంతుడు కాలేడు. కానీ వైద్యుడు మందులతో రోగిని బాధ నుండి ఉపశమనం కలిగిస్తాడు.

ఏవం స్వభావమలినాన్స్వభావాద్దుఃఖినః పశూన్ స్వాజ్ఞౌషధవిధానేన దుఃఖాన్మోచయతే శివః

అదే విధంగా, స్వభావం వల్ల కలిగిన మలినతతో బాధపడే ప్రాణులను శివుడు తన జ్ఞానం మరియు ఔషధాల ద్వారా బాధల నుండి విముక్తి చేస్తాడు.

న భిషక్కారణం రోగే శివః సంసారకారణమ్ ఇత్యేతదపి వైషమ్యం న దోషాయాస్య కల్పతే

వైద్యుడు రోగానికి కారణం కాదని, అలాగే శివుడు సంసారానికి కారణం కాదు. ఈ అసమానత కూడా ఆయనకు ఎలాంటి దోషం కాదు.

దుఃఖే స్వభావసంసిద్ధే కథన్తత్కారణం శివః స్వాభావికో మలః పుంసాం స హి సంసారయత్యమూన్

బాధ స్వభావంగా కలిగి ఉండగా, దానికి శివుడు ఎలా కారణమవుతాడు? మానవులలో సహజంగా ఉన్న మలినతే వారిని సంసారంలో తిప్పుతుంది.

సంసారకారణం యత్తు మలం మాయాద్యచేతనమ్ తత్స్వయం న ప్రవర్తేత శివసాన్నిధ్యమన్తరా

సంసారానికి కారణమైన ఆ మలము, మాయ వంటిది, చైతన్యం లేనిది. అది శివుని సన్నిధి లేకుండా స్వయంగా పనిచేయదు.

యథా మణిరయస్కాంతస్సాన్నిధ్యాదుపకారకః అయసశ్చలతస్తద్వచ్ఛివో ఽప్యస్యేతి సూరయః

ఎలా అంటే, అయస్కాంతం దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు ఇనుపం కదిలినట్లే, శివుని సన్నిధిలోనే ఆ మలము పనిచేస్తుందని జ్ఞానులు చెబుతారు.

న నివర్తయితుం శక్యం సాన్నిధ్యం సదకారణమ్ అధిష్ఠాతా తతో నిత్యమజ్ఞాతో జగతశ్శివః

ఈ సన్నిధి ఎప్పటికీ ఉండే కారణం, దాన్ని తొలగించలేము. అందువల్ల, శివుడు జగత్తుకు తెలియని పాలకుడిగా ఎప్పుడూ ఉంటాడు.

న శివేన వినా కించిత్ప్రవృత్తమిహ విద్యతే తత్ప్రేరితమిదం సర్వం తథాపి న స ముహ్యతి

ఇక్కడ శివుడు లేకుండా ఏదీ జరగదు. ఇది అంతా ఆయన ప్రేరణ వల్ల జరుగుతుంది. అయినా ఆయన ఎప్పుడూ మోహించడు.

శక్తిరాజ్ఞాత్మికా తస్య నియన్త్రీ విశ్వతోముఖీ తయా తతమిదం శశ్వత్తథాపి స న దుష్యతి

ఆయన శక్తి, ఆజ్ఞ రూపంగా, అన్నింటినీ నియంత్రిస్తూ, అన్ని వైపులా వ్యాపించి ఉంది. అయినా ఆయనకు ఎలాంటి మలినత రాదు.

అనిదం ప్రథమం సర్వమీశితవ్యం స ఈశ్వరః ఈశనాచ్చ తదీయాజ్ఞా తథాపి స న దుష్యతి

అన్నిటికీ అధిపతిగా ఉండే ఆయన, తన పరిపాలన వల్ల ఆజ్ఞను ప్రసరిస్తాడు. అయినా ఆయనకు ఎలాంటి మలినత ఉండదు.

యో ఽన్యథా మన్యతే మోహాత్స వినష్యతి దుర్మతిః తచ్ఛక్తివైభవాదేవ తథాపి స న దుష్యతి

ఎవరైనా మోహంతో వేరుగా భావిస్తే, వారు అవివేకులై నశిస్తారు. అయినా ఆయన శక్తి మహిమ వల్ల ఆయనకు మలినత రాదు.

ఏతస్మిన్నంతరే వ్యోమ్నః శ్రుతాః వాగరీరిణీ సత్యమోమమృతం సౌమ్యమిత్యావిరభవత్స్ఫుటమ్

ఆ సమయంలో ఆకాశంలో నుండి 'సత్యం', 'ఓం', 'అమృతం', 'శాంతం' అనే పదాలు స్పష్టంగా వినిపించాయి.

తతో హృష్టతరాః సర్వే వినష్టాశేషసంశయాః మునయో విస్మయావిష్టాః ప్రేణేముః పవనం ప్రభుమ్

అప్పుడా మునులు, ఎంతో ఆనందంతో, అన్ని సందేహాలు పోయి, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయి, పవనుని ప్రభువుకు నమస్కరించారు.

తథా విగతసన్దేహాన్కృత్వాపి పవనో మునీన్ నైతే ప్రతిష్ఠితజ్ఞానా ఇతి మత్వైవమబ్రవీత్

మునుల సందేహాలను తొలగించిన తరువాత కూడా, పవనుడు వీరికి స్థిరమైన జ్ఞానం రాలేదని భావించి ఇలా అన్నాడు.

పరోక్షమపరోక్షం చ ద్వివిధం జ్ఞానమిష్యతే పరోక్షమస్థిరం ప్రాహురపరోక్షం తు సుస్థిరమ్

జ్ఞానం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది: పరోక్షం, అపరోక్షం. పరోక్ష జ్ఞానం స్థిరంగా ఉండదు, అపరోక్ష జ్ఞానం మాత్రం నిజంగా స్థిరంగా ఉంటుంది.

హేతూపదేశగమ్యం యత్తత్పరోక్షం ప్రచక్షతే అపరోక్షం పునః శ్రేష్ఠాదనుష్ఠానాద్భవిష్యతి

కారణాలు, ఉపదేశం ద్వారా వచ్చే జ్ఞానాన్ని పరోక్షం అంటారు. కానీ ఉత్తమమైన ఆచరణ ద్వారా అపరోక్ష జ్ఞానం కలుగుతుంది.

నాపరోక్షాదృతే మోక్ష ఇతి కృత్వా వినిశ్చయమ్ శ్రేష్ఠానుష్ఠానసిద్ధ్యర్థం ప్రయతధ్వమతన్ద్రితాః

ప్రత్యక్ష అనుభవం లేకుండా ముక్తి సాధ్యం కాదని నిశ్చయంగా తెలుసుకొని, మీరు ఉత్తమమైన ఆచరణను సంపూర్ణంగా సాధించేందుకు అలసట లేకుండా శ్రమించండి.

కిం తచ్ఛ్రేష్టమనుష్ఠానం మోక్షో యేనపరోక్షితః తత్తస్య సాధనం చాద్య వక్తుమర్హసి మారుత

ఆ ఉత్తమమైన ఆచరణ ఏమిటి? దాని ద్వారా ముక్తి ప్రత్యక్షంగా లభిస్తుంది. దానికి మార్గాన్ని నేడు మీరు వివరించాలి, ఓ మారుతా.

శైవో హి పరమో ధర్మః శ్రేష్ఠానుష్ఠానశబ్దితః యత్రాపరోక్షో లక్ష్యేత సాక్షాన్మోక్షప్రదః శివః

శైవ ధర్మమే పరమమైనది, అది ఉత్తమ ఆచరణగా పిలవబడుతుంది. అందులో ప్రత్యక్ష అనుభవం లభిస్తుంది, శివుడు స్వయంగా ముక్తిని ప్రసాదిస్తాడు.

స తు పఞ్చవిధో జ్ఞేయః పఞ్చభిః పర్వభిః క్రమాత్ క్రియాతపోజపధ్యానజ్ఞానాత్మభిరనుత్తరైః

అది ఐదు విధాలుగా తెలుసుకోవాలి. అవి వరుసగా: క్రియ, తపస్సు, జపం, ధ్యానం, జ్ఞానం — ఇవన్నీ ఒక్కొక్కటి అత్యుత్తమమైనవే.

తైరేవ సోత్తరైస్సిద్ధో ధర్మస్తు పరమో మతః పరోక్షమపరోక్షం చ జ్ఞానం యత్ర చ మోక్షదమ్

ఈ ఐదు విధాలూ వాటి ఉన్నత రూపాలతో కలిపి పరమ ధర్మాన్ని సంపూర్ణంగా స్థాపిస్తాయి. అక్కడ ప్రత్యక్ష, అప్రముఖమైన జ్ఞానం రెండూ ఉంటాయి; అవే ముక్తిని ప్రసాదిస్తాయి.

పరమో ఽపరమశ్చోభౌ ధర్మౌ హి శ్రుతిచోదితౌ ధర్మశబ్దాభిధేయేర్థే ప్రమాణం శ్రుతిరేవ నః

పరమమైనదీ, అపరమైనదీ రెండు ధర్మాలు శాస్త్రాల ద్వారా చెప్పబడ్డాయి. 'ధర్మం' అనే పదానికి అర్థం చెప్పడంలో మనకు ఆధారం శాస్త్రమే.