અરુણેસ્મિન્મહાક્ષેત્રે દેહિભિર્લબ્ધજન્મભિઃ
અરુણના પવિત્ર પ્રદેશમાં, જે શરીર ધારણ કરી જન્મ પામે છે—
અન્યત્ર મુક્તદેહાનામપ્યત્ર શ્રાદ્ધકર્મણા 1.3.2.7.
અન્યત્ર, શરીરથી મુક્ત થયેલાઓ માટે પણ, અહીં શ્રાદ્ધ વિધિથી—
અયોધ્યાં મથુરાં માયાં કાશીં કાંચીમવંતિકામ્
અયોધ્યા, મથુરા, માયા, કાશી, કાંચી અને અવંતિકા—
ઇત્યુક્તવંતં ચ શિલાદપુત્રં મૃકણ્ડુસૂનુઃ પુનરપ્યુવાચ
આ રીતે બોલેલા શિલાદાના પુત્રને, મૃકંડુના પુત્રએ ફરીથી સંબોધન કર્યું.
માર્કંડેય ત્વયા મન્યે મયિ ન્યસ્તો મહાન્ભરઃ
માર્કંડેય, મને લાગે છે કે તું મારા પર મોટો ભાર મૂકી દીધો છે.
સ્થાને કુતૂહલાક્ષિપ્તં મનસ્તવ મહામતે
મહાન બુદ્ધિ ધરાવનાર, તારા મનમાં ઉત્સુકતા ઉદભવવી યોગ્ય છે.
કથં વા શક્યતે વક્તું જાનાનરપિ કાર્ત્સ્ન્યતઃ
જાણનારને પણ, આ બધું સંપૂર્ણ રીતે કેવી રીતે કહી શકાય?
કથં વા શ્રુતમપ્યેતદાશ્ચર્યરસભાવિતૈઃ
કેવી રીતે, સાંભળ્યા પછી પણ, આ અદ્ભુત વાતો આશ્ચર્યથી ભરેલા લોકો સમજી શકે?
ઇદાનીં સ્મર ચિત્રં તુ ચરિત્રં સ્મરવૈરિણઃ
હવે સ્મરણ કર, કામના શત્રુના અદભુત કાર્યોને.
અદ્ભુતં શિવચારિત્રમાસ્કંદિતમનોહરમ્
શિવના અદ્ભુત કાર્યો સતત અને મનને આકર્ષતા છે.
તથાપ્યેષ પ્રવક્ષ્યેઽહમંશાંશેન યથામતિ
ત્યાં છતાં, હું મારી શક્તિ મુજબ થોડું થોડું કહીશ.
પુરાદિદેવકલ્પાદૌ નિર્વિકલ્પો મહેશ્વરઃ
દેવોના પ્રથમ યુગની શરૂઆતમાં, મહેશ્વર એકરૂપ હતા.
ઉદ્ભાવિતં ચ તદ્વિશ્વં સ્રષ્ટું પાતું ચ સર્વદા
તેમણે એ વિશ્વ સર્જ્યું, હંમેશા સર્જન અને રક્ષણ માટે.
અસૃજદ્દક્ષિણાંગેન ત્ર્યંબકઃ પરમેષ્ઠિનમ્ 1.3.2.8.
ત્રયંબકએ પોતાના જમણા ભાગમાંથી પરમેષ્ઠી (બ્રહ્મા) ને સર્જ્યા.
બ્રહ્માણં રજસા વિષ્ણું સત્ત્વેન સમયૂયુજત્
બ્રહ્માને રજસ અને વિષ્ણુને સત્વ ગુણ આપ્યા.
ઈશાતે સર્વજગતાં સૃષ્ટિરક્ષાવિધાનયોઃ
તે સર્વ જગતના ઈશ્વર કહેવાય છે, સર્જન અને રક્ષણના નિયમ માટે.
દક્ષં ચ દક્ષિણાંગુષ્ઠાત્સૃષ્ટ્યૈ પ્રાવર્તયદ્વિધિઃ
સૃષ્ટિ માટે વિધિએ દક્ષને પોતાના જમણા અંગૂઠામાંથી ઉત્પન્ન કર્યો.
શૂદ્રાંશ્ચ પદ્ભ્યાં નિરમાત્સ્વયં ચ કમલાસનઃ
પદ્માસન સ્વયં પોતાના પગમાંથી શૂદ્રોને ઉત્પન્ન કર્યા.
મરુતઃ ફણિનો ગૃધ્રા ગંધર્વાસરસોઽપિ ચ
મરુત, સાપ, ગૃધ્ર, ગંધર્વ અને નદીઓ પણ ઉત્પન્ન થયા.
નાનાજ્ઞાતિત્વમાપાદ્ય નાનાકર્મપ્રવર્તકાઃ
તેઓએ વિવિધ ઓળખ મેળવી, અને અનેક પ્રકારના કાર્યો કરવા લાગ્યા.
પુલસ્ત્યપુલહાભ્યાં ચ જજ્ઞિરે યક્ષરાક્ષસાઃ
પુલસ્ત્ય અને પુલહા પાસેથી યક્ષ અને રાક્ષસો જન્મ્યા.
ભૃગોરગ્નિઃ સમુદભૂચ્ચ્યવનાદ્યાસ્તથર્ષયઃ યત્પુત્રપૌત્રૈર્ભુવનમિદમાપૂર્યતેઽખિલમ્
ભૃગુમાંથી અગ્નિ, અને ચ્યવન તથા અન્ય ઋષિઓ ઉત્પન્ન થયા, જેમના પુત્રો અને પૌત્રો આ સમગ્ર જગતને ભરતા જાય છે.
એવં બ્રહ્માઽઽત્મજૈઃ સ્વીયૈરિદમાપૂરયજ્જગત્
એ રીતે બ્રહ્માએ પોતાના સંતાનો દ્વારા જગતને ભર્યું.
અચ્યુતોઽપિ ભૃગોઃ પુત્રીમુદ્વાહ્ય કમલાલયામ્ 1.3.2.8.
અચ્યૂતએ પણ ભૃગુની પુત્રી, કમલાલયાને લગ્નમાં લીધા.
સૃષ્ટિસ્થિતિભ્યાં દ્રુહિણાબ્જનાભૌ સ્વાધીનતાં નૂનમુપાગતાભ્યામ્
સૃષ્ટિ અને પાલન દ્વારા પદ્મજ અને પદ્મનાભે નિશ્ચિતપણે પોતાનું સ્વાધીનત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે.
વિરંચ્યપ્યુતયોરાસીદ્વિવાદો મોહસંભવઃ
વિરંચ અને ઉતય વચ્ચે પણ મોહથી જન્મેલો વિવાદ થયો.
રજોવિકારાભ્યધિકો બાહ્યે નીલ ઇવોત્થિતઃ
રજસની વધુતા બહાર દેખાઈ, જેમ કે નીલ રંગ ઊભો થાય છે.
પિતામહસ્ય લોકાનાં કિમેવમતિમોહિતઃ
લોકોના પિતામહ કેમ એટલા મોહિત છે?
ત્વત્ત એવોદિતૌ દૈત્યૌ નિહત્ય મધુકૈટભૌ
મધુક અને કૈટભ નામના બે દૈત્ય માત્ર તારી પાસેથી ઉત્પન્ન થયા, અને તું જ તેમને સંહાર્યો.
ત્વામેવ સૃજતો નિત્યં બહુધા મમ વેધસઃ
મારા માટે, સૃષ્ટિકર્તા હંમેશા તને અનેક રૂપોમાં ઉત્પન્ન કરે છે.