യജ്ഞാര്ഥം ച വിവാഹാര്ഥം വ്രതാര്ഥം ബ്രാഹ്മണായ വൈ
യജ്ഞത്തിനായി, വിവാഹത്തിനായി, വ്രതത്തിനായി, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണൻക്ക് വേണ്ടി,
ആരോഗ്യശാലാം യഃ കുര്യാദ്വൈദ്യപോഷണതത്പരഃ
ആരോഗ്യശാല പണിതു, വൈദ്യന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കാൻ മനസ്സോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ,
മുക്തീ കുര്വംതി തീര്ഥാനി യേ ച ദുഷ്ടാവരോധതഃ
നശിച്ചോ തടസ്സപ്പെട്ടോ പോയ തിരുത്തുകൾ പുനസ്ഥാപിക്കുന്നവരും,
വിഷ്ണോര്വാമമവാശംഭോര്ബ്രാഹ്മണാ ഏവ സുപ്രിയാഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ ഇടതുവശത്തേക്കും ശിവന്റെ ഇടതുവശത്തേക്കും ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവർ ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ്.
ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ ഗാവശ്ച കുലമേകം ദ്വിധാകൃതമ്
ബ്രാഹ്മണരും പശുക്കളും ഒരു കുടുംബം തന്നെയാണ്, രണ്ട് രൂപങ്ങളിൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ബ്രാഹ്മണാ ജംഗമം തീര്ഥം നിര്മിതം സാര്വഭൌമികമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്ന തിരുത്തുകളാണ്, എല്ലാ ലോകത്തിനും വേണ്ടി നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നവ.
ഗാവഃ പവിത്രമതുലം ഗാവോ മംഗലമുത്തമമ്
പശുക്കൾ അത്യന്തം വിശുദ്ധവും തുല്യരഹിതവുമാണ്; പശുക്കൾ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മംഗളമാണ്.
ശൃംഗാഗ്രേ സര്വതീര്ഥാനി ഖുരാഗ്രേ സര്വ പര്വതാഃ
അവയുടെ കൊമ്പിന്റെ അഗ്രത്തിൽ എല്ലാ തിരുത്തുകളും, കുരുവിന്റെ അഗ്രത്തിൽ എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളും.
ദീയമാനാം ച ഗാം ദൃഷ്ട്വാ നൃത്യംതി പ്രപിതാമഹാഃ
പശു ദാനം ചെയ്യുന്നത് കണ്ടാൽ പിതാമഹന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
രോരൂയംതേ ച പാപാനി ദാരിദ്ര്യം വ്യാധിഭിഃ സഹ 4.1.2.
പാപങ്ങൾ വിലപിക്കുകയും ദാരിദ്ര്യം രോഗങ്ങളോടൊപ്പം അകന്നുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഗവാം സ്തുത്വാ നമസ്കൃത്യ കൃത്വാ ചൈവ പ്ര ദക്ഷിണാമ്
പശുക്കളെ സ്തുതിച്ച് നമസ്കരിച്ചു, അവയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തശേഷം—
യാ ലക്ഷ്മീഃ സവര്ഭൂതാനാം യാ ദേവേഷു വ്യവസ്ഥിതാ
എല്ലാ ജീവികളിലും നിലകൊള്ളുന്ന ഐശ്വര്യവും, ദേവതകളിൽ സ്ഥാപിതമായ ഐശ്വര്യവും,
വിഷ്ണോര്വക്ഷസി യാ ലക്ഷ്മീഃ സ്വാഹാ ചൈവ വിഭാവസോഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്സിൽ ഉള്ള ലക്ഷ്മിയും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ സ്വാഹയും,
ഗോമയം യമുനാ സാക്ഷാദ്ഗോമൂത്രം നര്മദാ ശുഭാ
പശുവിന്റെ ചാണകം യമുന തന്നെയാണ്; പശുമൂത്രം ശുഭമായ നർമദയാണ്.
ഗവാമംഗേഷു തിഷ്ഠംതി ഭുവനാനി ചതുര്ദശ
പശുവിന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ പതിനാലു ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇതി മംത്രം സമുച്ചാര്യ ധേനൂര്വാധേനുമേവ വാ
ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പശുവിനോ കാളയിനോ അർപ്പിച്ചാൽ,
മയാ ച വിഷ്ണുനാ സാര്ധം ശിവേന ച മഹര്ഷിഭിഃ । വിചാര്യ ഗോഗുണാന്നിത്യം പ്രാര്ഥനേതി വിധീയതേ
ഞാനും വിഷ്ണുവും ശിവനും മഹർഷിമാരും ചേർന്ന് പശുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ആലോചിച്ചപ്പോൾ, ഈ പ്രാർത്ഥന എപ്പോഴും നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
ഗാവോ മേ പുരതഃ സംതു ഗാവോ മേ സംതു പൃഷ്ഠതഃ
പശുക്കൾ എനിക്ക് മുന്നിലും പിന്നിലും ഉണ്ടാകട്ടെ.
നീരാജയതി യോംഗാനി ഗവാം പുച്ഛേന ഭാഗ്യവാന്
പശുവിന്റെ വാലുകൊണ്ട് ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ നീരാഞ്ജനം ചെയ്യുന്നവൻ ഭാഗ്യശാലിയാകുന്നു.
ഗോഭിര്വിപ്രശ്ച വേദൈശ്ച സതീഭിഃ സത്യവാദിഭിഃ 4.1.2.
പശുക്കളോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും വേദങ്ങളോടും സദ്ഭാര്യമാരോടും സത്യവാദികളോടും കൂടെ,
മമ ലോകാത്പരോലോകോ വൈകുംഠ ഇതി ഗീയതേ
എന്റെ ലോകത്തിന് മുകളിലുള്ള ലോകം വൈകുണ്ഠം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ശിവലോകസ്തദുപരി ഗോലോ കസ്തത്സമീപതഃ
അതിനുമുകളിൽ ശിവലോകവും അതിനടുത്ത് ഗോലോകവും ഉണ്ട്.
ഗവാം ശുശ്രൂരൂഷകായേ ച ഗോപ്രദായേ ച മാനവാഃ
പശുക്കളെ സേവിക്കുന്നവരും രോഗികളെ നോക്കുന്നവരും പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവരും, മനുഷ്യരേ,
യത്ര ക്ഷീരവഹാ നദ്യോ യത്ര പായസ കര്ദമാഃ
പാലൊഴുകുന്ന നദികളും തൈരും പായസം കലർന്ന ചെളിയും ഉള്ളിടത്ത്,
ശ്രുതിസ്മൃതിപുരാണജ്ഞാ ബ്രാഹ്മണാഃ പരികീര്തിതാഃ
വേദം, സ്മൃതി, പുരാണം എന്നിവ അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ പ്രശസ്തരാണ്.
ശ്രുതിസ്മൃതീ തു നേത്രേ ദ്വേ പുരാണം ഹൃദയം സ്മൃതമ് പുരാണഹീനാദ്ധൃച്ഛൂന്യാത്കാണാംധാവപി തൌ വരൌ
വേദവും സ്മൃതിയും രണ്ട് കണ്ണുകളാണ്, പുരാണം ഹൃദയമെന്നു പറയുന്നു; പുരാണം ഇല്ലാതെ ഹൃദയം ശൂന്യമാണ്, എങ്കിലും കണ്ണില്ലാത്തവനും കാഴ്ചകുറഞ്ഞവനും ആ രണ്ടു കണ്ണുകൾ നല്ലവയാണ്.
തദ്ബാഹ്മണായ ഗോര്ദേയാ സര്വത്ര സുഖമിച്ഛതാ
എവിടെയും സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരു പശുവിനെ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം.
യസ്യ ധര്മേഽസ്തി ജിജ്ഞാസാ യസ്യ പാപാദ്ഭയം മഹത്
ധർമ്മം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും വലിയ പാപഭയം ഉള്ളവനും,
ചതുര്ദശസു വിദ്യാസു പുരാണം ദീപ ഉത്തമഃ 4.1.2.
പതിനാലു വിദ്യകളിൽ പുരാണം ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായ ദീപമാണ്.
ഉത്ഫുല്ലപദ്മനയനാ നിര്മിതാഃ സുകൃതാര്ഥിനഃ 4.1.2.
പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞതുള്ള പദ്മപൂവിന്റെ പോലെ കണ്ണുകളുള്ളവർ, പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.