സ്വര്ഗാപവര്ഗയോഃ പുംസാം ഭൂമിരേവ വിശിഷ്യതേ
സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും തമ്മിൽ മനുഷ്യർക്കു ഭൂമി ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
ഫലം ച ത്രിവിധം പുംസാം ത്വയൈവ കഥിതം പുരാ
മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ഫലങ്ങൾ മനുഷ്യർക്കു നീ മുമ്പേ തന്നെ വിശദീകരിച്ചു.
പുണ്യക്ഷയേണ ക്ഷീയേത പ്രായഃ പ്രാഥമികം ദ്വയമ്
പുണ്യം ക്ഷയിച്ചാൽ സാധാരണയായി ആദ്യം പറയുന്ന രണ്ടു ഫലങ്ങളും കുറയുന്നു.
തത്സിദ്ധിസ്തു ത്വയാ പ്രോക്താ വിശുദ്ധജ്ഞാനഗോചരാ
ആ ലഭി ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ നേടാൻ കഴിയൂ എന്ന് നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്.
തജ്ജ്ഞാനം കുത്ര വാ ക്ഷേത്രേ ശാസ്ത്രാദിപഠനം വിനാ 1.3.2.1.
അത്തരം ജ്ഞാനം എവിടെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, ശാസ്ത്രപഠനം പോലുള്ളവ ഇല്ലാതെ?
ജ്ഞാനയോഗക്രിയാചര്യാസ്വശേഷാണാം ശരീരിണാമ്
ശരീരമുള്ളവരിൽ ശേഷിച്ചവർക്കു ജ്ഞാനവും യോഗവും കര്മ്മവും ചെയ്യുന്നതിലാണ് ആശ്രയം.
യസ്യ സ്ഥാനസ്യ മാഹാത്മ്യാദല്പൈരപി ശരീരിണഃ
ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ട്, കുറച്ച് ശ്രമം മാത്രം ചെയ്താലും ശരീരമുള്ളവർക്ക്—
ഭസ്മരുദ്രാക്ഷവഹനാദീശ്വരസ്മരണാത്സകൃത്
ഭസ്മവും രുദ്രാക്ഷവും ധരിച്ചാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഭഗവാനെ ഒരിക്കൽ പോലും ഓർത്താലോ—
അബുദ്ധിപൂര്വകേണാപി യത്ര വാസേന ദേഹിനാമ്
അവിടെയെ വെറുതെ താമസിച്ചാലും, മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശമില്ലാതിരുന്നാലും ശരീരമുള്ളവർക്ക്—
ജാതാനാം വര്ണസാംകര്യ്യേ തൈരശ്ചീ യോനിമീയുഷാമ്
വർണ്ണസംകരമായവരായിട്ടു ജനിച്ചവർക്കും, മൃഗശരീരത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കും—
ഇതീരയിത്വാ സ മൃകംഡുനംദനഃ സമം മുനീംദ്രൈരപരൈര്മഹാത്മഭിഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മൃകണ്ടുനന്ദനൻ, മറ്റ് മഹാത്മാക്കളായ മുനിമാരോടൊപ്പം—
നംദികേശ്വര ഉവാച സ്ഥാനം ത്വയാ മുനേ പൃഷ്ടമസ്തി മാഹേശ്വരാഗ്രണി
നന്ദികേശ്വരൻ പറഞ്ഞു: മഹേശ്വരഭക്തന്മാരിൽ പ്രധാനനായ മുനിയേ, നീ ചോദിച്ച സ്ഥലം ഉണ്ട്.
പ്രകല്പിതം ഹി ദേവേന തത്തത്കര്മാനുഗുണ്യതഃ
ദൈവം ഓരോ പ്രവൃത്തിയുടെയും സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് ആ സ്ഥലം സൃഷ്ടിച്ചു.
ത്വയാ ശുശ്രുഷിതം തേഷാം ഹിതായ മഹതേ ഹ്യലമ്
നീ അവരെ വലിയ ഉപകാരത്തിനായി മനസ്സോടെ സേവിച്ചു.
സ്വല്പൈര്ഹി കര്മഭിര്ജ്ഞാനൈരപി പ്രാപ്താ പുനഃപുനഃ
കുറച്ച് പ്രവൃത്തികളാലും, ജ്ഞാനത്തിലൂടെയും, അവയെ വീണ്ടും വീണ്ടും നേടാം.
കഥം നു വിരതോ ദേഹീ ഗര്ഭമോകസമാഗമാത്
വിരക്തനായ ശരീരിയ്ക്ക് ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശനം എങ്ങനെ ഒഴിവാക്കാം?
പ്രദേശാഃ കഥിതാഃ പൂര്വം പ്രസംഗവശതോ മയാ
ആ പ്രദേശങ്ങൾ മുമ്പ് അവസരമുണ്ടായപ്പോൾ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചിരുന്നു.
കേചിത്തീരേഷു ഗംഗായാഃ കേചിത്സാരസ്വതേ തടേ
ചില പ്രദേശങ്ങൾ ഗംഗയുടെ തീരത്തും, ചിലത് സരസ്വതിയുടെ കരയിലും ഉണ്ട്.
അപരേ നര്മദാതീരേ പരേ ഗോദാവരീതടേ
ചിലർ നർമദയുടെ തീരത്തും മറ്റുചിലർ ഗോദാവരിയുടെ കരയിലും ഇരിക്കുന്നു.
സമുദ്രപാര്ശ്വേഷ്വിതരം ദ്വീപേഷ്വന്യേ സരസ്വതാമ്
ചിലർ സമുദ്രത്തിൻ സമീപവും ചിലർ ദ്വീപുകളിലും മറ്റുചിലർ സരസ്വതിയുടെ അടുത്തും വസിക്കുന്നു.
കൃഷ്ണവേണീതടേ കേചിത്തുംഗഭദ്രാംതികേ പരേ 1.3.2.2.
ചിലർ കൃഷ്ണയും വേണ്ണയും നദികളുടെ തീരത്തും മറ്റുചിലർ തുങ്ഗഭദ്രയുടെ സമീപത്തും ഉണ്ട്.
കാവേരീതീര ഇതരേ കേചിദ്വേഗവതീതടേ
ചിലർ കാവേരിയുടെ തീരത്തും മറ്റുചിലർ വേഗവതിയുടെ കരയിലും താമസിക്കുന്നു.
കേചിദൈരാവതീതീരേ ത്വിതരേ യാതുകാംക്ഷികേ
ചിലർ ഐരാവതിയുടെ തീരത്തും മറ്റുചിലർ യാതുകാങ്ക്ഷിയുടെ സമീപത്തും ഉണ്ട്.
കന്യാതടേഷു കതിചിത്കതിചിത്കുമാരീതീരേ പരേ ച തമസാവരുണാംതികേന്യേ
ചിലർ കന്യയുടെ തീരത്തും ചിലർ കുമാരിയുടെ കരയിലും, മറ്റുചിലർ തമസയും വരുണയും നദികളുടെ അടുത്തും ഉണ്ട്.
വിപാശാഭ്യാശ ഇതരേ ശതദ്രുതിതടേ പരേ
ചിലർ വിപാശയുടെ സമീപത്തും മറ്റുചിലർ ശതദ്രുവിന്റെ തീരത്തും ഉണ്ട്.
കേചിദ്ബിംദുസരോഭ്യര്ണേ പരേ പംപാസരസ്തടേ
ചിലർ ബിന്ദുസരസ്സിന്റെ അടുത്തും മറ്റുചിലർ പമ്പാസരസ്സിന്റെ തീരത്തും ഉണ്ട്.
അപരേ മാലിനീതീരേ പരേ ഗംധവതീതടേ
ചിലർ മാലിനിയുടെ തീരത്തും മറ്റുചിലർ ഗന്ധവതിയുടെ കരയിലും ഉണ്ട്.
ഇംദ്രദ്യുമ്നസരസ്യന്യ ഏകേ തു മണികര്ണികേ പാതാലഗംഗാസവിധേ ശരാവത്യംതികേ പരേ
ചിലർ ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസരസ്സിന്റെ അടുത്തും മറ്റുചിലർ മണികർണികയിലും, ചിലർ പാതാളഗംഗയുടെ സമീപത്തും മറ്റുചിലർ ശരാവതിയുടെ അടുത്തും ഉണ്ട്.
ലോഹിത്യാകൂലയോഃ കേചിത്കതിചിത്കാലമാതടേ
ചിലർ ലോഹിത്യയുടെ സംഗമത്തിലും ചിലർ കാലമയുടെ തീരത്തും ഉണ്ട്.
സുരലോപാംതികേ കേചിത്പയോഷ്ണീതീരയോഃ പരേ
ചിലർ സുരലോപയുടെ സമീപത്തും മറ്റുചിലർ പയോഷ്ണിയുടെ തീരത്തും ഉണ്ട്.