സ്വയംപ്രഭൈശ്ച തേജോഭിര്മഹദ്ഭിഃ പുണ്യകര്മഭിഃ
അവരുടെ സ്വന്തം പ്രകാശത്താൽ, മഹത്തായ തേജസ്സും പുണ്യഫലവും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
സപുണ്യപുഷ്പവര്ഷം ച വായുയുക്തം മഹാജവമ്
പുണ്യപുഷ്പങ്ങളുടെ മഴയും വേഗതയേറിയ കാറ്റും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശരയൂസലിലം രാമഃ പദ്ഭ്യാം സ സമുപാസ്പൃശത്
ശരയൂനദിയുടെ വെള്ളം രാമൻ തന്റെ കാലുകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു.
ത്വം ഹി ലോകപതിര്ദേവ ന ത്വാം ജാനാതി കശ്ചന
നീ ലോകങ്ങളുടെ അധിപനാണ് ദേവാ, പക്ഷേ ആരും നിന്നെ അറിയുന്നില്ല.
ത്വമചിംത്യം മഹദ്ഭൂതമക്ഷയം ലോകസംഗ്രഹേ 2.8.6.
നീ അചിന്ത്യനും മഹത്തായ അത്ഭുതവുമാണ്, ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്ന അവിനാശിയാണ്.
പിതാമഹസ്യ വചനാദിദമേവാവിശത്സ്വയമ് തതോ വിഷ്ണുതനുന്ദേവാഃ പൂജയന്തഃ സുരോത്തമമ്
പിതാമഹന്റെ വചനപ്രകാരം അവൻ സ്വയം അകത്തേക്ക് കടന്നു; പിന്നെ വിഷ്ണുവിൽ സന്തോഷംകൊണ്ട ദേവന്മാർ ഉത്തമദേവനെ ആരാധിച്ചു.
സാധ്യാ മരുദ്ഗണാശ്ചൈവ സേന്ദ്രാഃ സാഗ്നിപുരോഗമാഃ സുപര്ണാ നാഗയക്ഷാശ്ച ദൈത്യദാനവരാക്ഷസാഃ
സാധ്യന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയെ മുൻനിർത്തിയവരും, സൂപർണ്ണന്മാർ, നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ദൈത്യന്മാർ, ദാനവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ — എല്ലാവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവാഃ പ്രഹൃഷ്ടാ മുദിതാഃ സര്വേ പൂര്ണമനോരഥാഃ
ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും ആനന്ദത്തോടെയും, തങ്ങളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ടവരായി അവിടെ നിന്നു.
അഥ വിഷ്ണുര്മഹാതേജാഃ പിതാമഹമുവാച ഹ
പിന്നീട് മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണു പിതാമഹനോടു പറഞ്ഞു:
ഇമേ തു സര്വേ മത്സ്നേഹാദായാതാഃ സര്വമാനവാഃ
എന്നെ സ്നേഹിച്ചിട്ടാണ് ഈ മനുഷ്യർ എല്ലാവരും ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്.
തച്ഛ്രുത്വാ വിഷ്ണുകഥിതം സര്വലോകേശ്വരോഽബ്രവീത്
വിഷ്ണു പറഞ്ഞത് കേട്ടു, ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
സ്വര്ഗദ്വാരേഽത്ര വൈ തീര്ഥേ രാമമേവാനുചിന്തയന്
സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വാതായനമായ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ, രാമനെ മാത്രം മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
സര്വേ സംതാനികംനാമ ബ്രഹ്മലോകാദനന്തരമ്
ബ്രഹ്മലോകം വിട്ട് ശേഷമുള്ള എല്ലാ സന്താനികന്മാരും,
യസ്യാ വിനിഃസൃതാ യേ വൈ സുരാസുരതനൂദ്ഭവാഃ
ആരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വിവിധ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചുവോ,
ഋഷയോ നാഗയക്ഷാശ്ച പ്രയാസ്യന്തി സ്വകാരണമ് 2.8.6.
മഹർഷിമാർ, നാഗന്മാർ, യക്ഷന്മാർ ഇവരും തങ്ങളുടെ താവളങ്ങളിലേക്ക് പോകും.
തജ്ജലം സരയൂം ഭേജേ പരിപൂര്ണം തതോ ജലമ്
അവർ വെള്ളം നിറഞ്ഞിരുന്ന സരയൂയിലേക്ക് കടന്നു.
മാനുഷം ദേഹമുത്സൃജ്യ തേ വിമാനാന്യഥാരുഹന്
മനുഷ്യശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ കയറി.
ദേഹത്യാഗം ച തേ തത്ര കൃത്വാ ദിവ്യവപുര്ദ്ധരാഃ
അവിടെ ശരീരം വിട്ട്, അവർ ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
പ്രാപ്യ ചോത്തമദേഹം വൈ ദേവലോകമുപാഗമന് തേഽപി പ്രവിവിശുഃ സര്വേ ദേഹാന്നിക്ഷിപ്യ വൈ തദാ
ഉത്തമമായ രൂപം പ്രാപിച്ച്, അവർ ദേവലോകത്തിൽ എത്തി; അപ്പോൾ എല്ലാവരും ശരീരം വിട്ട് അകത്തു കടന്നു.
തദാ സ്വര്ഗം ഗതാഃ സര്വേ സ്മൃത്വാ ലോകഗുരും വിഭുമ്
അപ്പോൾ എല്ലാവരും ലോകഗുരുവായ മഹാവിശ്വം ഓർത്ത് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
അതസ്തദ്ഗോപ്രതാരാഖ്യം തീര്ഥം വിഖ്യാതിമാഗതമ്
അതിനാൽ, ആ തീർത്ഥം ഗോപ്രതാരമെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി.
ജന്മാന്തരശതൈര്വിപ്ര യോഗോഽയം യദി ലഭ്യതേ
ബ്രാഹ്മണാ, നൂറുകണക്കിന് ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷമെങ്കിലും ഈ ഐക്യം ലഭിച്ചാൽ,
ഗോപ്രതാരേ ന സന്ദേഹോ ഹരിര്ഭക്ത്യാ സുനിഷ്ഠിതഃ
ഗോപ്രതാരത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഹരി ഉറപ്പായും നിലകൊള്ളുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
ഗോപ്രതാരേ നരോ വിദ്വാന്യോഽപി സ്നാതി സുനിശ്ചിതഃ
ഗോപ്രതാരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന പണ്ഡിതനും ഉറപ്പായും ശുദ്ധനാകും.
കാര്തിക്യാം ച വിശേഷേണ സ്നാതവ്യം വിജിതേന്ദ്രിയൈഃ സ്നാതുമായാന്ത്യയോധ്യായാം ഗോപ്രതാരേ വിശേഷതഃ ।। 2.8.6.
കാർത്തികമാസത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രിയജയമുള്ളവർ സ്നാനം ചെയ്യണം; അയോധ്യയിൽ ഗോപ്രതാരത്തിൽ സ്നാനത്തിനായി ആളുകൾ പ്രത്യേകിച്ച് വരുന്നു.
ഗോപ്രതാരസമം തീര്ഥം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി
ഗോപ്രതാരത്തിന് തുല്യമായ ഒരു തീർത്ഥവും മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല.
നിഷ്പാപഃ കലുഷം ത്യക്ത്വാ ശുക്ലാംഗഃ സിതകംചുകഃ
പാപങ്ങൾ വിട്ട്, മലിനതയില്ലാതെ, ശുദ്ധമായ ശരീരവും വെള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ച് ഒരാൾ ശുദ്ധനാകും.
യാനി കാനി ച തീര്ഥാനി ഭൂമൌ ദിവ്യാനി സുവ്രത
ധർമ്മശീലനായവാ, ഭൂമിയിൽ എത്ര ദിവ്യമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടോ,
ഗോപ്രതാരേ ജപോ ഹോമഃ സ്നാനം ദാനം ച ശക്തിതഃ
ഗോപ്രതാര ദിനത്തിൽ, ഒരാൾക്ക് കഴിയുന്നത്ര ജപവും ഹോമവും സ്നാനവും ദാനവും നിർവഹിക്കണം.
കാര്തികേ പ്രാപ്യ തദ്യന്തി തീര്ഥാനി സകലാന്യപി
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഇതിനെ പ്രാപിച്ചാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അതിനൊപ്പം ലഭിക്കും.