ഋഷയോഽപി മഹാഭാഗാഃ സദാ പര്വണിപര്വണി
മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ഋഷിമാരും എല്ലാ ഉത്സവദിനങ്ങളിലും എന്നും അവിടെ എത്തുന്നു.
അസ്മിംസ്തീര്ഥേ സദാചാരാഃ സ്നാനം കുര്വന്തി യേ നരാഃ
ഈ തീർത്ഥത്തിൽ നല്ല സ്വഭാവമുള്ള പുരുഷന്മാർ സ്നാനം ചെയ്യുന്നു.
മഹാബാധാസു ഘോരാസു മഹാമാരീഷു തത്പരൈഃ
ഭയങ്കരമായ ദുരന്തങ്ങളിലും മഹാമാരികളിലും ആ ഭക്തന്മാർ അകന്നു പോവുന്നില്ല.
പായസൈ ര്വിവിധൈര്ഭോഗൈസ്തേഷാം ദോഷോ ന ജായതേ
വിവിധ വിഭവങ്ങളും ഭോഗങ്ങളും അർപ്പിച്ചാലും അവർക്കു പാപം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
പൂജയേത്ക്ഷേത്ത്രപാലം ച സര്വാഽഽപദി സമാഹിതഃ
എല്ലാ കഷ്ടതകളിലും മനസ്സോടെ ക്ഷേത്രപാലനെ ആരാധിക്കണം.
സ്നാത്വാ കുടുംബകേ തീര്ഥേ പൂജയിത്വാ മഹേശ്വരമ്
കുടുംബത്തോടൊപ്പം തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.
സൌവര്ണമണി മുക്താഭിര്വാസോഽലംകാരസംയുതമ്
സ്വർണ്ണം, രത്നങ്ങൾ, മുത്തുകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കണം.
ഫാല്ഗുനേ ച സിതേ പക്ഷേ യാ വൈ ചതുര്ദശീ ഭവേത്
ഫാൽഗുണ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുർദശി ദിവസത്തിൽ,
തദ്ദിനേ ച നരഃ സ്നാത്വാ രാത്രൌ ജാഗരണം ചരേത് 5.1.67.
ആ ദിവസം സ്നാനം ചെയ്ത് രാത്രി ഉണർന്നിരിക്കണം.
ധൂപൈര്ദീപൈശ്ച നൈവേദ്യൈര്വാസോഽലംകാരകാദിഭിഃ
ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം, വസ്ത്രം, അലങ്കാരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആരാധിക്കണം.
തസ്യ പാപം ക്ഷയം യാതി ശിവലോകേ മഹീയതേ
അവന്റെ പാപങ്ങൾ നശിക്കും, ശിവലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും.
അശ്വമേധഫലം തസ്യ ജാഗരേ ച ക്ഷണേക്ഷണേ
പ്രതി നിമിഷം ഉണർന്നിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
കൃത്വാ തു വിധിവദ്വ്യാസ ശിവപൂജാഽര്ചനം തഥാ
ശിവപൂജയും അർച്ചനയും യഥാവിധി നടത്തി,
കപിലാനാം സവത്സാനാം സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ
കിടാവുകളോടുകൂടിയ പതിനാലായിരം കപ്പലുകൾ അർപ്പിക്കണം.
ഇതി ശ്രീസ്കാന്ദേ മഹാപുരാണ ഏകാശീതിസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം പഞ്ചമ ആവന്ത്യഖണ്ഡേഽവന്തീക്ഷേത്ര മാഹാത്മ്യേ കുടുംബേശ്വരമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ സപ്തഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ അശീതിസാഹസ്ര്യമായ ശ്രീസ്കാന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ അഞ്ചാമത്തെ അവന്ത്യഖണ്ഡത്തിൽ, അവന്തീക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, കുടുംബേശ്വരമാഹാത്മ്യവിവരണം എന്ന അറുപത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ദേവപ്രയാഗമാഖ്യാതം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
ദേവപ്രയാഗം എന്ന പാപനാശിനി ഇവിടെ വിവരിച്ചു.
ദേവാനാം ച പരം സ്ഥാനം യത്ര തീര്ഥം പരംതപ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, അവിടെയാണ് ദേവന്മാരുടെ പരമമായ വാസസ്ഥലം, അവിടെ ഒരു വിശുദ്ധതീർത്ഥം ഉണ്ട്.
ക്ഷിപ്രായാഃ പൂര്വഭാഗേ ച തത്ര തീര്ഥം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ക്ഷിപ്രാ നദിയുടെ കിഴക്കേ ഭാഗത്താണ് ആ വിശുദ്ധതീർത്ഥം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ദേവം മാധവമിത്യാഖ്യം ഭുവി സര്വഫലപ്രദമ്
അവിടെ മാധവൻ എന്ന ദേവൻ ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ഫലങ്ങളും നൽകുന്നവനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ആനംദഭൈരവസ്തത്ര സര്വദേവനമസ്കൃതഃ
അവിടെ ആനന്ദഭൈരവൻ ഉണ്ട്, എല്ലാ ദേവന്മാരും അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
ന തസ്യ ജായതേ വ്യാസ യാതനാ ഭൈരവീ കദാ
വ്യാസനേ, അവിടെ ആരാധിക്കുന്നവന് ഭൈരവിയുടെ യാതനകൾ ഒരിക്കലും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ജ്യേഷ്ഠേ മാസേ സിതേ പക്ഷേ ദശമ്യാം ബുധ ഹസ്തയോഃ ദശാലാ ജായതേ വത്സ ഗംഗാജന്മ പരം ശുചി
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, ബുധനാഴ്ചയും ഹസ്തനക്ഷത്രവും കൂടിയ ദശമിതിയിലാണ്, പ്രിയമാനവാ, ഗംഗയുടെ വിശുദ്ധമായ ഉത്ഭവം സംഭവിക്കുന്നത്.
തദ്ദിനേ ച നരഃ സ്നാത്വാ സര്വതീര്ഥഫലം ലഭേത്
ആ ദിവസം അവിടെ കുളിക്കുന്നവന് എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും ലഭിക്കും.
യസ്യ ശ്രവണമാത്രേണ വ്രതഭംഗോ ന ജായതേ
അത് കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രം ഒരാളുടെ വ്രതം ഭംഗം ആകില്ല.
ബഹുവ്രതധരോ ദാംതോ വേദവേദാംഗപാരഗഃ।। 5.1.68.
അവൻ അനേകം വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവനും, ആത്മസംയമനമുള്ളവനും, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പഠിച്ചവനും ആണ്.
കിംചിദ്ദോഷപ്രസംഗേന വ്രതപൂര്തിര്ന ചാഭവത്
എങ്കിലും, ചെറിയൊരു പിഴവിന്റെ കാരണത്താൽ വ്രതം പൂർണ്ണമാകാൻ സാധിച്ചില്ല.
തസ്യ ഗേഹാഗതോ ബ്രഹ്മന്നാതിഥ്യാര്ഥം മഹാതപാഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഒരു മഹാതപസ്വി അതിഥിയായി അവന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി.
സത്കൃത്യ നാരദം ഭൂമന്വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അവൻ നാരായണനെ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
ഭഗവന്ഭവതാ സര്വം വിദിതം ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ
ഭഗവനേ, ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ എല്ലാം നിങ്ങൾക്കറിയാം.
യേന പാപപ്രസംഗേന വ്രതഭംഗോഽഭവദ്ധ്രുവമ്
ഏത് പാപബന്ധം കൊണ്ടാണ് വ്രതം ഭംഗം സംഭവിച്ചത് എന്ന് ഉറപ്പായി അറിയാമോ?