शिवशब्दामृतास्वादः शिवार्चनकथाक्रमः
'शिव' या शब्दाचा अमृतासारखा स्वाद मिळतो आणि शिवाची पूजा कशी करावी हे समजते.
उवाच करुणामूर्तिररुणाद्रीशमानमन् ब्रह्मोवाच श्रूयतां वत्स पार्वत्याश्चरितं यत्पुरातनम्
करुणेचे मूर्तिमंत रूप असलेल्या ब्रह्मदेवांनी अरुणाद्रीच्या प्रभूला वंदन करून सांगितले — 'बाळा, पार्वतीचे प्राचीन चरित्र ऐक.'
अरुणाद्रीशमाश्रित्य यथा सा निर्वृताभवत्
अरुणाद्रीच्या प्रभूचा आश्रय घेऊन तिने कशी परम आनंद मिळवला, ते मी सांगतो.
रत्नसिंहासनं दिव्यं रत्नतोरणसंयुतम्
तेथे रत्नांनी बनवलेला, रत्नांच्या कमानीने सजलेला एक दिव्य सिंहासन होते.
परार्ध्य दृषदास्तीर्णं बद्धमुक्तावितानकम्
त्यावर अत्यंत मौल्यवान रत्नांचे आसन पसरले होते आणि मोत्यांच्या छत्राने ते झाकले होते.
प्रलंबमालिकाजालनिनदद्भृंगसंकुलम् 1.3.1.3.
त्याच्या सभोवताली लटकणाऱ्या फुलांच्या माळा होत्या आणि त्यात मधमाशांचा गूंज भरलेला होता.
पार्वतीसिंहसंचारपरित्रस्तमहागजम्
पार्वतीच्या सिंहामुळे घाबरलेला मोठा हत्ती तिथे इकडेतिकडे फिरत होता.
आसेवितपुरोरंगं दिक्पालकनिषेवितम्
त्या प्रांगणात श्रेष्ठ प्राणी वावरत आणि दिशांचे रक्षक त्याची सेवा करत.
ब्रह्मर्षिभिस्तथा देवैः सिद्धै राजर्षिभिवृतम्
तेथे ब्रह्मर्षी, देव, सिद्ध आणि राजर्षी यांचा मोठा मेळा होता.
रुद्राक्षधारसुभगैरापूर्णं शिवतत्परैः
शिवभक्त, सुंदर रुद्राक्षांनी सजलेले, तिथे सर्वत्र दिसत होते.
घंटाटंकारसुभगैर्वेदध्वनिविमिश्रितैः
घंटांचा गोड आवाज आणि वेदपठणाचा गजर यांचे सुंदर मिश्रण तिथे घुमत होते.
अलंचकार भगवन्भक्तानुग्रहकाम्यया
भगवानाने भक्तांवर कृपा करण्याच्या इच्छेने हे सर्व सुंदरपणे सजवले.
अंबिकासहितः श्रीमान्विजहार दयानिधिः
दयाळू प्रभू, अंबिकेसह, आनंदाने तिथे विहरत होते.
गणानां विकटैर्नृत्यै रमयामास पार्वतीम्
गणांच्या वेड्या नृत्यांनी त्यांनी पार्वतीला आनंद दिला.
वरान्प्रदाय विविधान्भक्तलोकाय वाञ्छितान्
भक्तांना हवीहवीशी विविध वरं देऊन,
विजहारोमया सार्द्धं रत्नप्रासादपंक्तिषु 1.3.1.3.
मी तिच्यासोबत रत्नांनी सजलेल्या महालांच्या रांगा ओलांडून निघून गेलो.
केलिपर्वतशृंगेषु हेमरंभावनांतरे
खेळकर डोंगरांच्या शिखरांवर, सोन्याच्या केळीच्या बागांमध्ये,
वातेन मंदगतिना विहारविहतश्रमः
हळूहळू वाहणाऱ्या वाऱ्यामुळे आमचा फिरण्याचा थकवा दूर झाला.
रतिरूपां शिवां देवीं सर्वसौभाग्यसुन्दरीम्
ती देवी सर्व सौभाग्यांनी सुंदर, आनंदाचा मूर्तरूप म्हणून प्रकट झाली.
रमणं जानती मुग्धा पश्चादभ्येत्य सादरम्
ती निरागसपणे, आनंद जाणून, आदराने पुढे आली.
पिदधे लीलया शंभोः किमेतदिति कौतुकात्
कौतुकाने, खेळत-खेळत तिने 'हे काय?' असे म्हणत शंभूला झाकले.
अन्धकारोऽभवत्तत्र चिरकालं भयंकरः
तेथे दीर्घ काळ भयंकर अंधार पसरला.
देवीलीलासमुत्थेन तमसाभूज्जगत्क्षयः
देवीच्या लीलामधून निर्माण झालेल्या त्या अंधारामुळे जगाचा नाश झाला.
शून्यं ज्योतिः प्रचारेण विनाशं प्रत्यपद्यत
प्रकाशाची गती थांबल्याने सर्वत्र रिकामेपण आले आणि नाश झाला.
नापि जीवाः समभवन्नव्यक्तं केवलं स्थितम्
कोणतेही जीव राहिले नाहीत; फक्त अव्यक्तच उरले.
तपसा लब्धस्फूर्तीनां विचारः समपद्यत 1.3.1.3.
तपस्येने ज्यांना पुन्हा चेतना मिळाली, त्यांच्यात विचार सुरू झाला.
भगवानपि सर्वात्मा न नूनं कालमाक्षिपत्
सर्वांचा आत्मा असलेला भगवानही काळ पुढे ओढत नाही.
तेनेदमखिलं जातं निस्तेजो भुवनत्रयम्
म्हणूनच हे संपूर्ण त्रैलोक्य तेजरहित झाले.
का गतिर्लब्धराज्यानां तपसो देवजन्मनाम्
तपस्येने जन्मलेल्या देवांना मिळालेल्या राज्याचे पुढे काय होते?
इति निश्चित्य मनसा वीक्ष्य ते ज्ञानचक्षुषा
असे मनाशी ठरवून, त्यांनी ज्ञानदृष्टीने सर्व पाहिले.