अविचार्य कृतं मुग्धे भुवनक्षयकारणात्
गोंधळलेल्या एकाकी, विचार न करता तू जगांचा विनाश घडवून आणलास.
अहमप्यखिलाँल्लोकान्संहरिष्यामि संक्षये
मी देखील संहाराच्या वेळी सर्व लोकांना मागे घेईन.
केयं वा त्वादृशी कुर्यादीदृशं सद्विगर्हितम्
तुझ्यासारखीच दुसरी कोण अशी निंदनीय कृती करू शकेल?
इति शम्भोर्वचः श्रुत्वा धर्मलोपभयाकुला
शंभूंचे हे शब्द ऐकून, ती धर्म नष्ट होईल या भीतीने घाबरली.
अथ देवः प्रसन्नात्मा व्याजहार दयानिधिः
मग प्रसन्न मनाने, दयाचा खजिना असलेल्या देवाने बोलायला सुरुवात केली.
मन्मूर्तेस्तव केयं वा प्रायश्चित्तिरिहोच्यते 1.3.1.3.
तूच माझ्या रूपात असताना, तुझ्यासाठी कोणते प्रायश्चित्त सांगावे?
श्रुतिस्मृतिक्रियाकल्पा विद्याश्च विबुधादयः
वेद, स्मृती, कर्मकांड, विद्या आणि ज्ञानी लोक—
मान्ययाभिन्नया देव्या भाव्यं लोकसिसृक्षया
सृष्टीची इच्छा असलेल्या पूज्य देवीपासून हे सर्व वेगळे नाहीत असं मानावं.
तस्माल्लोकानुरूपं ते प्रायश्चित्तं विधीयते
म्हणून, लोकांच्या स्वरूपानुसार तुझं प्रायश्चित्त ठरवले जाईल.
स्वामिना नानुपाल्येत यदि त्याज्योऽनुजीविभिः
मालकाचं ऐकलं नाही, तर त्याला त्याच्या आश्रितांनी सोडून द्यावं.
अहमेव तपः सर्वं करिष्याम्यात्मनि स्थितः
मीच सर्व तप करीन, स्वतःमध्ये स्थिर राहून.
त्वत्पादपद्मसंस्पर्शात्त्वत्तपोदर्शनादपि
तुझ्या कमळासारख्या पायांचा स्पर्श आणि तुझ्या तपाचं दर्शन यामुळे,
कर्मभूमेस्त्वमाधिक्यहेतवे पुण्यमाचर
कर्मभूमीवर तुला श्रेष्ठता मिळावी म्हणून पुण्यकर्मे कर.
धर्मे दृढतरा बुद्धिं निबध्नीयान्न संशयः
धर्मात तुझं मन ठाम असावं, यात काहीच शंका नाही.
त्वमेवैतत्सकलं प्रोक्ता वेदैर्देवि सनातनैः
हे देवी, सनातन वेदांनी सर्व काही तूच आहेस असं सांगितलं आहे.
या दिवं देवसंपूर्णा प्रत्यक्षयति भूतले 1.3.1.3.
तीच आहे जिला पृथ्वी देवांनी भरलेलं स्वर्गासारखं दिसतं.
देवाश्च मुनयः सर्वे वासं वांछंति संततम्
सर्व देव आणि ऋषी तिथे नेहमी राहावं असं इच्छितात.
यत्र स्थितानां मर्त्यानां कम्पन्ते पापकोटयः
जिथे राहणाऱ्या माणसांच्या पापांच्या कोटी कोटी थरथरतात.
संपूर्णशीतलच्छायः प्रसूनफलपल्लवैः
थंड, घन सावली, फुलं, फळं आणि कोवळ्या पानांनी भरलेली,
गणाश्च विविधाकारा डाकिन्यो योगिनीगणाः
विविध प्रकारचे गण, डाकिनी आणि योगिनींचे समुदाय,
अहं च निष्कलो भूत्वा तव मानसपंकजे
आणि मीही, सर्व भेद विसरून, तुझ्या मनाच्या कमळात वास करतो.
इत्युक्ता देवदेवेन देवी कंपांतिकं ययौ
देवतांच्या देवाने असं सांगितल्यावर देवी कंपा नदीकडे गेली.
कंपां च विमलां सिन्धुं मुनिसमघनिषेविताम्
ती कंपा नदी, निर्मळ आणि ऋषींच्या समुदायांनी सेविलेली,
फलपुष्पसमाकीर्णं कोकिलालापसंकुलम्
फळांनी, फुलांनी भरलेली आणि कोकिळांच्या गाण्यांनी गूंजणारी,
कामाग्निपरिवीतांगी तपःक्षामेव साऽभवत्
कामाग्नीने वेढलेलं तिचं शरीर, तपामुळे कृश झालं.
कामशोकपरीतांगी पुरारिविरहाकुला ।। 1.3.1.3.
काम आणि शोकाने व्याकुळ शरीर, पुरारिवरून दूर असल्याने अस्वस्थ.
इममघहरमागतानिशं स्वयमपि पूजयितुं तपोभिरीशम्
ती पाप हरणारा प्रभूला, दिवसरात्र, स्वतःच तपाने पूजायला आली.
कथमिव विरहः शिवस्य सह्यः क्षुभितधियात्र भृशं मनोभवेन
मन कामदेवाने फार अस्वस्थ असताना, शंकरांचा विरह कसा सहन होईल?
सांत्वयन्ती स्तुतिशतैरुपायैः शिवदर्शनैः
शेकडो स्तोत्रांनी, विविध उपायांनी आणि शिवाचे दर्शन घडवून तिने सांत्वन केले.
देवि त्वमविनाभूता सदा देवेन शंभुना
देवी, तू नेहमीच शंभू देवाच्या सोबत अविभाज्य राहिलीस.