अहं होमस्य चोद्वेगान्निःसृतस्त्वामवेक्षितुम्
"मी यज्ञातून उद्विग्न होऊन तुझ्याकडे पाहायला आलो आहे."
पतितात्र विभो त्राहि कृच्छ्रादस्मात्सुदुःसहात् 7.3.1.
"मी इथे पडले आहे, प्रभो, या भयंकर आणि सहन न होणाऱ्या संकटातून मला वाचवा."
सरस्वतीं समादध्यौ नदीं त्रैलोक्यपावनीम्
त्याने त्रैलोक्य शुद्ध करणाऱ्या सरस्वती या नदीचे ध्यान केले.
श्वभ्रं तत्पूरयामास समंताद्विमलैर्जलैः
सरस्वतीने त्या खड्ड्यात सर्व बाजूंनी शुद्ध पाणी भरले.
संहृष्टा मुनिना सार्द्धं ययावाश्रमसम्मुखम्
ती ऋषीसोबत आनंदाने आश्रमाच्या दिशेने निघाली.
स दृष्ट्वा श्वभ्रमध्यं तं गंभीरं च महामुनिः
तो महान ऋषी तो खोल खड्डा पाहून थांबला.
तस्य चिंतयतो विप्रा बुद्धिरेषोदपद्यत तस्माद्गच्छाम्यहं शीघ्रं हिमवन्तं नगोत्तमम्
तो ब्राह्मण विचार करत असताना त्याच्या मनात विचार आला, "म्हणून मी लवकरच हिमालय या उत्तम पर्वताकडे जाईन."
स एव पर्वतं चात्र प्रेषयिष्यति भूधरः
"तोच पर्वत, पृथ्वीचा स्वामी, इथे दुसरा पर्वत पाठवेल."
ततो जगाम स मुनिर्हिमवन्तं नगोत्तमम् अर्घ्यपाद्यादिसंस्कारैः संपूज्य इदमब्रवीत्
मग तो ऋषी हिमालय या श्रेष्ठ पर्वताकडे गेला आणि अर्घ्य, पाद्य वगैरे विधीने त्याचा सन्मान करून म्हणाला:
स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सफलं मेऽद्य जीवितम्
"मुनिश्रेष्ठा, तुझे स्वागत आहे! आज माझे जीवन सफल झाले."
ब्रूहि कार्यं मुनिश्रेष्ठ अपि जीवितमात्मनः
मुनिश्रेष्ठा, काय करावं हे सांगा—even जर ते तुमच्या स्वतःच्या जीविताशी संबंधित असेल तरी.
अगाधं नन्दिनी तत्र पतिता धेनुरुत्तमा ॥ 7.3.1.
तेथे नंदिनी ही उत्तम गाय खोल जागेत पडली.
यत्नादाकर्षिता तस्माद्भूयः पतनजाद्भयात्
ती पडल्याच्या भीतीने आणि खूप प्रयत्न करून बाहेर काढली गेली.
तस्मात्कञ्चिन्नगश्रेष्ठं तत्र प्रेषय भूधरम्
म्हणून, शिखरांच्या अधिपती, तिथे एखादा श्रेष्ठ डोंगर पाठवा.
तत्प्रमाणं नगं कंचित्प्रेषयामि विचिंत्य च
मी योग्य तो डोंगर, त्याचा आकार पाहून, पाठवीन.
न संख्या विद्यतेऽधस्तात्तस्य पर्वतसत्तम
त्या खाली किती आहेत याला मोजदाद नाही, हे पर्वतश्रेष्ठा.
अभूत्कौतूहलं तेन सर्वं विस्तरतो वद
त्याला कुतूहल वाटू लागलं; सर्व तपशीलवार सांग.
अहिल्या दयिता तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी
अहिल्या ही त्याची प्रिय आणि कीर्तीमान धर्मपत्नी होती.
शिष्यानध्यापयामास स मुनिः शतशस्तदा
त्या काळी त्या ऋषींनी शेकडो शिष्यांना शिक्षण दिलं.
तस्यान्योऽपि च यः शिष्यो गुरुभक्तिपरायणः
त्यातला एक शिष्य गुरुच्या सेवेत विशेष मन लावणारा होता.
न तं विसर्जयामास जरयापि परिप्लुतम्
वृद्धापकाळाने त्रस्त असतानाही त्याला त्यांनी कधीच दूर केलं नाही.
जातकार्यसमायुक्तो विद्यापारंगतोऽपि सः
तो आवश्यक कामांत गुंतलेला आणि विद्वान असूनही तसाच होता.
प्रभूतानि समादाय आश्रमं परमं गतः
खूप वस्तू घेऊन तो त्या उत्तम आश्रमात गेला.
काष्ठलग्नां तदा श्वेतां जटामेकां ददर्श सः
तेव्हा त्याने लाकडाला चिकटलेली एकच पांढरी जटा पाहिली.
धिग्धिङ्मे जीवितं नष्टं कुतः कार्यरतस्य च
हाय, माझं जीवन संपलं—कर्तव्य करत असताना असं कसं घडलं?
भविष्यति कुलच्छेदः शैथिल्यान्मम दुर्मतेः
माझ्या दुर्लक्षामुळे आणि चुकीच्या मनामुळे घराण्याचा नाश होईल.
तस्य दुःखं तथा क्षिप्रं गौतमाय निेवेदितम् 7.3.2.
त्याचं दुःख लगेचच गौतमांना सांगितलं गेलं.
वत्स गच्छ गृहं त्वं च अग्निहोत्रादिकाः क्रियाः
बाळा, घरी जा आणि अग्निहोत्र वगैरे विधी कर.
इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि प्रत्युवाच गुरुं प्रति
गुरूजींनी असं म्हटल्यानंतर त्यानेही आपल्या गुरूजींना उत्तर दिलं.
तेनैव परिपूर्णत्वं जातं मे नात्र संशयः
यामुळेच मला पूर्णत्व मिळालं आहे, यात मला काहीच शंका नाही.