पुरा किल मुनिर्धीरो रैभ्यो नाम तपोधनः
पूर्वी एक धीरगंभीर आणि तपस्वी ऋषी रायभ्य नावाचा होता.
तत्तपो विपुलं दृष्ट्वा भीतः सुरपतिस्ततः
त्याचे मोठे तप पाहून देवांचा राजा घाबरला.
ततः सा प्रेषिता तेनाजगाम गजगामिनी
मग त्याने पाठवलेल्या, हत्तीच्या चालीसारखी चालणारी ती आली.
वनफुल्ललताकुञ्जे मञ्जुकूजद्विहंगमे
फुललेल्या वेलींनी भरलेल्या वनात, गोड आवाजात गाणारे पक्षी असलेल्या कुंजात,
पुन्नागकेशराशोकच्छिन्नकिजल्कपिंजरे 2.8.7.
पुन्नाग, केशर आणि अशोक यांच्या केशरांनी विणलेल्या पिंजर्यांत,
सा बभौ कांतिसर्वस्वकोशः कुसुमधन्वनः
ती कामदेवासाठी सर्व आकर्षणांचा खजिना वाटत होती.
अंगप्रभासुवर्णेन सितमौक्तिकशोभिता
पांढऱ्या मोत्यांनी सजलेली, तिच्या अंगावर सोन्यासारखी कांती चमकत होती.
विलोमलोचनापांगतरंगधवलत्विषा
वरच्या वळणदार पापण्यांनी आणि डोळ्यांच्या कडा लाटांसारख्या उजळ असलेल्या तिच्या रंगाने ती झळकत होती.
कर्णोपलम्बिसंघुष्यद्भृङ्गाढ्यचूतमञ्जरी
कानातल्या दागिन्याजवळ गूंजणाऱ्या भुंग्यांनी भरलेल्या आंब्याच्या मंजिरींनी ती सजली होती.
तनुमध्या पृथुश्रोणिर्वर्णोद्भिन्नपयोधरा
कंबर बारीक, नितंब भरदार आणि स्तन रंगाने उठून दिसणारे होते.
अपश्यदाश्रमे तस्मिन्मुनिरायतलोचनाम्
त्या आश्रमात त्या मोठ्या डोळ्यांची तिला त्या ऋषीने पाहिले.
त्रिनेत्रवंचनायैव कल्पितां ललनातनुम्
ती स्त्रीची मूर्ती फक्त त्रिनेत्राला फसवण्यासाठी निर्माण केली होती.
विलोक्य तां विशालाक्षीं मुनिर्व्याकुलितेन्द्रियः
ती विशाल डोळ्यांची स्त्री पाहून ऋषींच्या इंद्रियांना अस्वस्थता आली.
समागता तपोविघ्नहेतवे मम सन्निधौ
ती माझ्या तपात विघ्न आणण्यासाठी माझ्या समोर आली.
उवाच वनिता भूत्वा प्रांजलिर्मुनिमादरात् 2.8.7.
ती स्त्रीरूप धारण करून, दोन्ही हात जोडून, आदराने त्या ऋषींना म्हणाली.
त्वच्छापस्य कथं मुक्तिर्भविता नियतव्रत
तुमच्या शापातून मला मुक्ती कशी मिळेल, हे नियमाने व्रत पाळणाऱ्या?
तत्र स्नानं कुरुष्वाद्य सौंदर्यं परमाप्नुहि
त्या ठिकाणी आज स्नान कर आणि श्रेष्ठ सौंदर्य प्राप्त कर.
त्वन्नाम्नैव च विख्यातिं तोयं यास्यति तद्ध्रुवम्
तुझ्या नावावरून हे पाणी नक्कीच प्रसिद्ध होईल.
सुन्दरी साऽभवत्क्षिप्रं तत्स्थानं ख्यातिमाययौ
ती लवकरच सुंदर झाली आणि त्या ठिकाणाला कीर्ती मिळाली.
अत्र स्नानं मुनिश्रेष्ठ यः कुर्याद्विधिवज्जनः
मुनिश्रेष्ठ, जो कोणी येथे विधिपूर्वक स्नान करतो—
भाद्रे शुक्लतृतीयायां यात्रा सांवत्सरी भवेत्
शुभे, शुक्ल तृतीयेला येथे दरवर्षी यात्रा करावी.
एवं कुर्वन्नरो विद्वान्विष्णुलोके वसेत्सदा
अशा प्रकारे करणारा ज्ञानी पुरुष नेहमी विष्णुलोकात वास करतो.
घोषार्ककुंडं परममुर्वशीकुंडदक्षिणे
उर्वशीकुंडाच्या दक्षिणेला श्रेष्ठ घोषार्ककुंड आहे.
यत्र स्नानेन दानेन सूर्यलोके महीयते
जिथे स्नान व दान केल्याने मनुष्य सूर्यलोकात सन्मानित होतो.
व्रणी कुष्ठी दरिद्री वा दुःखाक्रांतोऽपि यो नरः 2.8.7.
ज्याला जखमा, कुष्ठरोग, दारिद्र्य किंवा दुःखाने ग्रासले असेल—
रविवारे विशेषेण कर्त्तव्यं स्नानमादरात्
विशेषतः रविवारी, श्रद्धेने स्नान करावे.
कर्त्तव्यं विधिवत्स्नानं सूर्यलोकाभिकांक्षया
सूर्यलोकाची इच्छा ठेवून, विधिपूर्वक स्नान करावे.
सप्तम्यां रवियुक्तायां स्नानं बहुफलप्रदम्
सूर्ययुक्त सप्तमीला स्नान केल्याने अनेक फल मिळतात.
समुद्रमेखलामेकः पृथिवीं समपालयत्
समुद्राने वेढलेल्या पृथ्वीचे रक्षण एकट्याने त्याने केले.
यः प्रतापात्स्फुरन्भाति प्रभाकर इवापरः
जो आपल्या तेजाने दुसऱ्या सूर्यासारखा प्रकाशमान दिसतो.