ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ନିଜ ଭକ୍ତି ସହ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ହୋମ, ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଅତି କୃପାଳୁ ଏବଂ ଅତି ଭୟାନକ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମନ କରାଯାଉଥିଲା। ସେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକାର କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଭକ୍ତିରେ ରାଜା ଲିନ ହେଉଥିଲେ, ହଠାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ସହ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାନ ଚାହୁଁଛ, ମୋଠାରେ ଚୟନ କର।" ତାହାପରେ ରାଜା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ମୋ ନାମରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମୂର୍ତ୍ତିଟି ଏଠାରେ ଚିରକାଳ ରହୁ।" ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ, "ଏହି ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ତୋତ୍ର ମୋ ପାଇଁ ରଚିଛ, ଯେମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେବି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଏଠାରେ ମନେ କରିବେ, ସେ ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂରଣ ହେବ।" ଏଭଳି କହି, ସହସ୍ର କିରଣ ଧାରୀ ଭାସ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜା ଏଉଁ ଭାସ୍କରଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଯାହା ଭାସ୍କରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନ 'ଘୋଷାର୍କ-କୁଣ୍ଡ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲା। ରାଜା ଶୁଭ୍ର ଭାବନା ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିର ପୂଜା କଲେ। ଏହି କୁଣ୍ଡ ସଦା 'ରତିକୁଣ୍ଡ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦାନ ଦେଇଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରାଏ, ଏହା ସନ୍ଦେହର ବିଷୟ ନୁହେଁ, ହେ ମୁନି। ରତିକୁଣ୍ଡ ଏବଂ କୁସୁମାୟୁଧ-କୁଣ୍ଡ ଦୁଇଟିରେ ଯଦି ଦମ୍ପତି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଧର୍ମକାମୀ ଲୋକମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଶ୍ଚୟ ରତି ଏବଂ କମ୍ଦର୍ପ (ମନ୍ମଥ) ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ। ପ୍ରଥମେ ରତିକୁଣ୍ଡରେ ଏବଂ ପରେ କମ୍ଦର୍ପ-କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ରତି ଏବଂ କମ୍ଦର୍ପଙ୍କର ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଏଠିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କପୂର, କସ୍ତୂରୀ, କୁମ୍କୁମ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ରତି ଏବଂ କମ୍ଦର୍ପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ କୁସୁମାୟୁଧ-କୁଣ୍ଡରୁ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା ଅତୀତରେ ରାମ ଦେଖିଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ରାମ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ଉତ୍ତରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ହିଲା ଅଛି, ଯାହା ଧଳା ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳରେ ଶୋଭିତ। ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମା କେହି କହିପାରିବେ ନାହାନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ରେଶ୍ୱର ସମାନ କୌଣସି ଲିଙ୍ଗ ଗତେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଧୂପ, ବିଭିନ୍ନ ଉଙ୍ଗାଡ଼ା ଓ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କଲେ, ମୋକ୍ଷ ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ହସ୍ତରେ ରହିଥାଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ବିପଦ, ଦୁର୍ଘଟନା ଇତ୍ୟାଦି ଆସିଥାଏ, ଏହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ବନ୍ଦିତୀ' ନାମକ ଦେବୀ ବିରାଜିତ। ଯେଉଁମାନେ ରାଗୀ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଖଳ, ଜଞ୍ଜିର ଓ ଏପରି ଆବରୋଧରେ ବନ୍ଧିତ, ସେମାନେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥ କ୍ଷୟ ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମହିମା ଓ ଯଥାନୁଷ୍ଠାନରେ ଭକ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କରିଲେ, ମନୋବାଞ୍ଛା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଓ ପାପ ନାଶ ହୁଏ।