ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଉପାସନା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିଲେ, ମଣିଷର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାଗ୍ରତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା ସଫଳ ଭାବେ କରିଥିଲେ, ବ୍ୟାସଦେବ, ଚୌଦ ହଜାର ଗାଈ ଓ ତାଙ୍କର ବଛା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରି ଅବନ୍ତିକ୍ଷେତ୍ରର କୁଟୁମ୍ବେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମାର ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ଦେବପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥର ବିବର୍ଣ୍ଣନ ଆସେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପରମ ନିବାସ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। କ୍ଷିପ୍ରା ନଦୀର ପୂର୍ବପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠି ମାଧବ ଦେବତା ଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦାତା ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଭୈରବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜନ କରନ୍ତି। ବ୍ୟାସଦେବ, ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଭୈରବୀଙ୍କର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠିରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦଶମୀ ତିଥି, ବୁଧବାର ଓ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଏକାସାଥି ହୁଏ, ସେଇ ଦିନ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କର ପବିତ୍ର ଜନ୍ମ ଘଟେ। ସେଇ ଦିନ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେ ଲୋକ ବହୁ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଆତ୍ମ-ନିୟମିତ ଓ ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥାଏ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଛୋଟ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଲେ। ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଜଣା। ଏହି ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କେଉଁ ପାପ ସଂଯୋଗରେ ଘଟିଲା? ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଧନସଞ୍ଚକ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଭାବେ ଅପରେ ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେବତା ଓ ତୀର୍ଥରେ ଅସ୍ତିକ ନଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ଚୁରି କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି କରି ସେ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ହ୍ରାସ ହେଲା ଏବଂ ଦରିଦ୍ର ହେଲେ। ପରେ ସେ ଚୋରି ଛାଡି ଯାତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସଂଯୋଗ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯମଙ୍କର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିୟମର ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣିଲେ—ଏହି ପାପୀ ଗୋଦା ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ସେଠାରେ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଂହରାଶିରେ କିମ୍ବା ବୃହସ୍ପତି ଗୁରୁରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ, ଆମ ପାଇଁ କେବେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—କ’ଣ ତପସ୍ୟା? କ’ଣ ଦାନ? କ’ଣ ତୀର୍ଥ ଓ ବ୍ରତର ପାଳନ? କ’ଣ ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ? ଯେଉଁଠି ଋଷି ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର ସରୋବର ବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି, ସେଠି କୋଟି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠିର ଉତ୍ତରେ ଅଛି ସୁତୀର୍ଥ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। କେବଳ ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁମୁଦ୍ବତୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।