ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ଵିଜ୍ଞାଯ ହରିମଚ୍ଯୁତମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା, ଅଚ୍ୟୁତ ହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ—
ଆଗତ୍ଯ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଯାତ୍ରାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଯଥାଵିଧି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରହ୍ମା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ତତଃ ସ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଵିସ୍ତୀର୍ଣଜଲକଲ୍ଲୋଲକଲିତଂ କଲୁଷାପହମ୍
ସେଠାର ଜଳ ବିସ୍ତୃତ ତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯାହା ଅଶୁଦ୍ଧିକୁ ଦୂର କରେ।
ହଂସସାରସଚକ୍ରାହ୍ଵ ଵିହଂଗମମନୋହରମ୍
ହଂସ, ସାରସ ଓ ଚକ୍ର ନାମକ ଚିତ୍ରାକର୍ଷକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠିକୁ ଅତି ମନୋହର କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର କୁଣ୍ଡେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ନାତାଃ ଶୁଦ୍ଧିସମନ୍ଵିତାଃ
ସେଠି ତାଳାବରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିର୍ମଳତା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ତଦାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ସର୍ଵେ ସହସା ସୁରାଃ
ତାପରେ, ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ହଠାତ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଇଗଲେ।
ଅସ୍ଯ କୁଣ୍ଡସ୍ଯ ସକଲଂ ଖାତସ୍ଯ ଵିମଲତ୍ଵିଷଃ
ଏହି ତାଳାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖୋଦିଥିବା ଶୁଭ୍ର ଆଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଅତ୍ର ସ୍ନାନେନ ସର୍ଵେଷାମସ୍ମାକଂ ଵିଗତଂ ରଜଃ ସର୍ଵେ ଵଯଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃପଯା ତ୍ଵମତୋ ଵଦ ।। 2.8.2.
ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବାରୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଳ ଦୂର ହୋଇଗଲା; ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଦୟାରେ ଆଉ କିଛି କହ।
କୁଣ୍ଡସ୍ଯୈତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନାନାଫଲସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହି ତାଳାବର ମହିମା ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଵିଧିଵତ୍ପାପାତ୍ମାନୋଽପି ଜଂତଵଃ ନିଵସଂତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଏଠି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପୀ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ବସିପାରନ୍ତି।
ଅତ୍ର ଦାନେନ ହୋମେନ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ଏଠି ଦାନ ଓ ହୋମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ—
ମମାସ୍ମିନ୍ସରସି ଶ୍ରୀମାଞ୍ଜାଯତେ ସ୍ନାନତୋ ନରଃ
ମୋ ଏହି ସରସିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ଧନୀ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହୁଏ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞସମଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵୈ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଓ ବଡ଼ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଅସ୍ମିନ୍କୁଣ୍ଡେ ଚ ସାଂନିଧ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ସଦା ମମ
ମୋର ସାନିଧ୍ୟ ଏହି ତାଳାବରେ ସଦା ରହିବ।
ଯାତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯତି ସଦା ସୁରାଃ ସାଂଵତ୍ସରୀ ମମ
ହେ ଦେବମାନେ, ମୋର ବାର୍ଷିକ ଯାତ୍ରା ସଦା ଏଠି ହେବ।
ସ୍ଵର୍ଣଂ ଚୈଵ ସଦା ଦେଯଂ ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସୁନା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୋଷାକ ସଦା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ତର୍ଦଧେ ସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତୀର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତପୋଧନ
ହେ ତପସ୍ୱୀ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଦେଖିବା ପରେ ସେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ତତ୍କୁଣ୍ଡଂ ଵିଖ୍ଯାତଂ ପରମଂ ଭୁଵି 2.8.2.
ସେ ସମୟରୁ ଏହି କୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତପୋରାଶିରଗସ୍ତ୍ଯଃ କୁଂଭସଂଭଵଃ
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି କହି, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ ତପସ୍ୱୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତପରାଶି ଥିଲେ।
ଋଣମୋଚନସଂଜ୍ଞଂ ତୁ ସରଯୂତୀରସଂଗତମ୍
ସେ ସରୟୂ ନଦୀର କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଋଣମୋଚନ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡାନ୍ମୁନିଵର ଧନୁଃସପ୍ତଶତେନ ଚ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାକୁଣ୍ଡ ସାତଶ ଧନୁଷରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ମୁନିଵରୋ ଲୋମଶୋ ନାମ ନାମତଃ
ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଲୋମଶ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଶସ୍ତ ମୁନି ଥିଲେ।
ତତଃ ସ ଋଣନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ଗତକଲ୍ମଷଃ
ତାପରେ ସେ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହେଇଗଲା।
ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଵେତସ୍ଯ ମହତୋ ଗୁଣାଂସ୍ତୀର୍ଥଵରସ୍ଯ ଵୈ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ମହାନ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଦେଖ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଜଂତୂନାମୃଣନିର୍ଯାତନଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଋଣର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି।
ଐହିକଂ ପାରଲୌକିକ୍ଯଂ ଯଦୃଣତ୍ରିତଯଂ ନୃଣାମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଋଣ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକର, ଦୂର ହେଇଯାଏ।
ସର୍ଵତୀର୍ଥୋତ୍ତମଂ ଚୈତତ୍ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକମ୍
ଏହା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସତ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ମାଦତ୍ର ଵିଧାନେନ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ଶକ୍ତିତଃ 2.8.2.
ଏହିଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତଵ୍ଯଂ ଚ ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ଦେଯଂ ଵସ୍ତ୍ରାଦି ଶକ୍ତିତଃ
ସ୍ନାନ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସୁନା, ପୋଷାକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।