ଅଵିଚାର୍ଯ କୃତଂ ମୁଗ୍ଧେ ଭୁଵନକ୍ଷଯକାରଣାତ୍
ବିଚାର ନ କରି, ହେ ଅଭିନ୍ନ, ତୁମେ ଭୁବନର ନାଶର କାରଣ ହେଲା।
ଅହମପ୍ଯଖିଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସଂହରିଷ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷଯେ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଉପସଂହାର କରିବି।
କେଯଂ ଵା ତ୍ଵାଦୃଶୀ କୁର୍ଯାଦୀଦୃଶଂ ସଦ୍ଵିଗର୍ହିତମ୍
ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କିଏ ଏପରି ନିନ୍ଦିତ କାମ କରିପାରିବ?
ଇତି ଶମ୍ଭୋର୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମଲୋପଭଯାକୁଲା
ଶମ୍ଭୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମ ହରାଇଯିବା ଭୟରେ ସେ ଦେବୀ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଅଥ ଦେଵଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଵ୍ଯାଜହାର ଦଯାନିଧିଃ
ତାପରେ, ଦୟାର ଧାମ ଦେବ, ଶାନ୍ତ ମନରେ କଥା କହିଲେ।
ମନ୍ମୂର୍ତେସ୍ତଵ କେଯଂ ଵା ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତିରିହୋଚ୍ଯତେ 1.3.1.3.
ମୋ ରୂପ ତୁମେ, ତୁମ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏଠାରେ କହାଯିବ?
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିକ୍ରିଯାକଲ୍ପା ଵିଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିବୁଧାଦଯଃ
ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, କ୍ରିୟା, କଳ୍ପ, ବିଦ୍ୟା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ—
ମାନ୍ଯଯାଭିନ୍ନଯା ଦେଵ୍ଯା ଭାଵ୍ଯଂ ଲୋକସିସୃକ୍ଷଯା
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଅଭିନ୍ନ ଭାବିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଲୋକସୃଷ୍ଟି ଚାହେ।
ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକାନୁରୂପଂ ତେ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ
ତେଣୁ, ଲୋକଙ୍କର ଅନୁରୂପ ତୁମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେବ।
ସ୍ଵାମିନା ନାନୁପାଲ୍ଯେତ ଯଦି ତ୍ଯାଜ୍ଯୋଽନୁଜୀଵିଭିଃ
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ ନ କଲେ, ଅନୁଜୀବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଅହମେଵ ତପଃ ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯାତ୍ମନି ସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ନିଜେ, ନିଜ ମନରେ ବସି, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା କରିବି।
ତ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ତ୍ଵତ୍ତପୋଦର୍ଶନାଦପି
ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ସ୍ପର୍ଶ ଓ ତୁମର ତପସ୍ୟାକୁ ଦେଖିବାରୁ,
କର୍ମଭୂମେସ୍ତ୍ଵମାଧିକ୍ଯହେତଵେ ପୁଣ୍ଯମାଚର
କର୍ମଭୂମିରେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଧର୍ମେ ଦୃଢତରା ବୁଦ୍ଧିଂ ନିବଧ୍ନୀଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ଧର୍ମରେ ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ଦୃଢ ରଖ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତ୍ଵମେଵୈତତ୍ସକଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵେଦୈର୍ଦେଵି ସନାତନୈଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଚିରଯୁଗୀ ବେଦ ତୁମକୁ ଦେବୀ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି।
ଯା ଦିଵଂ ଦେଵସଂପୂର୍ଣା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଯତି ଭୂତଲେ 1.3.1.3.
ଯେଉଁ ଦେବୀ ଭୂମିକୁ ଦେବମୟ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ମନେ ହୁଏ ଶ୍ୱର୍ଗ ଭଳି।
ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଵାସଂ ଵାଂଛଂତି ସଂତତମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସେଠି ନିରନ୍ତର ରହିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଯତ୍ର ସ୍ଥିତାନାଂ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ କମ୍ପନ୍ତେ ପାପକୋଟଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ମାନବମାନେ ବସିଥିଲେ, ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ପାପ ଭୟରେ କମ୍ପିଯାଉଛି।
ସଂପୂର୍ଣଶୀତଲଚ୍ଛାଯଃ ପ୍ରସୂନଫଲପଲ୍ଲଵୈଃ
ଏଠି ଢେର ଢେର ଶୀତଳ ଛାୟା, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ କିଶଳୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଗଣାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରା ଡାକିନ୍ଯୋ ଯୋଗିନୀଗଣାଃ
ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦାକିନୀ ଓ ଯୋଗିନୀମାନେ ଦଳ ଦଳରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଅହଂ ଚ ନିଷ୍କଲୋ ଭୂତ୍ଵା ତଵ ମାନସପଂକଜେ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କଳ ହୋଇ, ତୁମର ମନର ପଦ୍ମରେ ବସିଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଦେଵଦେଵେନ ଦେଵୀ କଂପାଂତିକଂ ଯଯୌ
ଦେବତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ କମ୍ପା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
କଂପାଂ ଚ ଵିମଲାଂ ସିନ୍ଧୁଂ ମୁନିସମଘନିଷେଵିତାମ୍
କମ୍ପା ନଦୀ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ଅନେକ ଦଳରେ ପୂଜିତ।
ଫଲପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣଂ କୋକିଲାଲାପସଂକୁଲମ୍
ଏଠି ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଆ, କୋକିଳମାନଙ୍କର କୁହୁକୁହୁ ଶବ୍ଦରେ ମୁହିଯାଇଛି।
କାମାଗ୍ନିପରିଵୀତାଂଗୀ ତପଃକ୍ଷାମେଵ ସାଽଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ଅଭିଲାଷାର ଅଗ୍ନିରେ ଘିରି ଥିଲା, ତପସ୍ୟାରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
କାମଶୋକପରୀତାଂଗୀ ପୁରାରିଵିରହାକୁଲା ।। 1.3.1.3.
ତାଙ୍କର ଦେହ ଅଭିଲାଷା ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ପୁରାରିଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ହେବାର ଦୁଃଖରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ।
ଇମମଘହରମାଗତାନିଶଂ ସ୍ଵଯମପି ପୂଜଯିତୁଂ ତପୋଭିରୀଶମ୍
ସେ ନିଜେ ଦିନ ରାତି ଏଠି ଆସି, ପାପ ଦୂର କରିବା ତପସ୍ୟାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
କଥମିଵ ଵିରହଃ ଶିଵସ୍ଯ ସହ୍ଯଃ କ୍ଷୁଭିତଧିଯାତ୍ର ଭୃଶଂ ମନୋଭଵେନ
ମନ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ, କିପରି ଶିବଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ହେବାର ଦୁଃଖ ସହିବା ଯାଏ?
ସାଂତ୍ଵଯନ୍ତୀ ସ୍ତୁତିଶତୈରୁପାଯୈଃ ଶିଵଦର୍ଶନୈଃ
ସେ ଶତଶତ ସ୍ତୁତି, ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଓ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
ଦେଵି ତ୍ଵମଵିନାଭୂତା ସଦା ଦେଵେନ ଶଂଭୁନା
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସଦା ଶଂଭୁ ଦେବଙ୍କ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ ରହିଛ।