ପାପବୁଦ୍ଧିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଧୀମତା
ପାପ ଭାବନା ଛାଡ଼ି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶାକାହାରେଣ ମୁନ୍ଯନ୍ନୈଃ କୃଷ୍ଣାର୍ଚନପରୋ ନରଃ 2.4.32.
ଶାକ ଓ ମୁନିମାନେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, କୃଷ୍ଣ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସମ୍ଯକ୍ସମାପ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଭଳି ଭଲଭାବେ ସମାପ୍ତ କଲେ, ଉଲ୍ଲେଖିତ ଫଳ ମିଳେ।
ମଦ୍ଯପୋ ଯଃ ପିବେନ୍ମଦ୍ଯଂ ଜନ୍ମନୋ ମରଣାଂଽତିକମ୍
ଯିଏ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଦ୍ୟପାନ କରେ,
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵା ଭର୍ତୃଵାକ୍ଯେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମଵର୍ଧନମ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ଧର୍ମବୃଦ୍ଧିକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ପୁରା କଶ୍ଚିଦତିଥିର୍ନାମ ଵୈ ନୃପଃ ଭୁକ୍ତ୍ଵେହ ନିଖିଲାନ୍ଭୋଗାନଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯଯୌ
ଏକଥା ସମୟରେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତିଥି ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭୋଗି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଗଲେ।
ଇତ୍ଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵ୍ରତଂ ନିତ୍ଯଂ ପଞ୍ଚକଂ ଭୀଷ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ ପଯୋମୂଲଫଲାଽଽହାରୈର୍ହଵିଷ୍ଯୈର୍ଵ୍ରତତତ୍ପରଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଯିଏ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ନାମକ ବ୍ରତକୁ ସଦା ପାଳନ କରେ, ସେ ଦୁଧ, କନ୍ଦମୂଳ, ଫଳ କିମ୍ବା ହବିଷ୍ୟ ଖାଇ ଏହି ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସୀଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ପୂର୍ଵଵତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଆସିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉପାସନା କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଦ୍ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକମିତି ପ୍ରଥିତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମେକାଦଶୀପ୍ରଭୃତି ପଂଚଦଶୀନିରୁଦ୍ଧମ୍
ଏହି ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରତଟି ଏକାଦଶୀ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ମୁକ୍ତିଦଂ ତତ୍ତ୍ଵବୁଦ୍ଧୀନାଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁରସତ୍ତମ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଶୁଣ।
ତାଵଦ୍ଗର୍ଜତି ସେନାନୀର୍ଗଂଗା ଭାଗୀରଥୀ କ୍ଷିତୌ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀ ଭୂମିରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେନାପତି ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ତାଵଦ୍ଗର୍ଜଂତି ତୀର୍ଥାନି ଆସମୁଦ୍ରସରାଂସି ଵୈ
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ରାଜସୂଯଶତାନି ଚ
ହଜାର ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତଶଃ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ,
ଦୁର୍ଲଭଂ ଚୈଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
ତିନି ଲୋକରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୁର୍ଲଭ,
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ସଂତତିଂ ଜ୍ଞାନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସୁଖସଂପଦଃ
ସମ୍ପଦ, ସନ୍ତାନ, ଜ୍ଞାନ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖସମୃଦ୍ଧି,
ମେରୁମଂଦରତୁଲ୍ଯାନି ପାପାନ୍ଯୁପାର୍ଜିତାନି ଚ
ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମାନ ଭାରି ଯେତେ ପାପ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ,
ଉପଵାସଂ ପ୍ରବୋଧିନ୍ଯାଂ ଯଃ କରୋତି ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଯିଏ ପ୍ରବୋଧିନୀ ଦିନରେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଉପବାସ କରେ,
ପୂର୍ଵଜନ୍ମସହସ୍ରେଷୁ ପାପଂ ଯତ୍ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମର ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଯେତେ ପାପ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି,
ଶୃଣୁ ଷଣ୍ମୁଖ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜାଗରସ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷଣମ୍ 2.4.33.
ହେ ଷଣ୍ମୁଖ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଗରଣର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଶୁଣ।
ଫଲମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ଦାନମିଂଦ୍ରିଯସଂଯମମ୍
ଫଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ—
ସାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଚୈଵ ପ୍ରୋତ୍ସାହମାଲସ୍ଯାଦିଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ଆଳସ୍ୟ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦୋଷ ଛାଡି,
ନୀରାଜନସମାଯୁକ୍ତମନିର୍ଵିଣ୍ଣେନ ଚେତସା
ନୀରାଜନ କରିବାରେ ମନ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ମନ ଦୁଃଖିତ ନ ହୋଇ,
ଏତୈର୍ଗୁଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାଗରଣଂ ଵିଭୋଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ଯିଏ ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ଧନ ପ୍ରତି କଞ୍ଚସ୍ନାତା ଛାଡି,
ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ କାର୍ତିକେଽଥାର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଯେଉଁଠି କୃତ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ନିତ୍ୟ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଯଥୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ପଂଚରାତ୍ରୋଦିତେନ ଵୈ
ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେମିତି ବିଧି ଦିଆଯାଇଛି, ସେହି ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି କାର୍ତିକେ ଯୋର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଅଥବା କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ 'ନମୋ ନାରାୟଣ' ବୋଲି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ହରେର୍ନାମସହସ୍ରଂ ଚ ଗଜରାଜସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣମ୍ 2.4.33.
ହରିଙ୍କ ହଜାର ନାମ ଓ ଗଜରାଜଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି,
ଯୁଗକୋଟିସହସ୍ରାଣି ମନ୍ଵଂତରଶତାନି ଚ
ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଯୁଗ ଓ ଶତ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
କୁଲେ ତସ୍ଯ ଚ ଯେ ଜାତାଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଲୋକ,