ସ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ଯାତ୍ରାଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି
ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।
ତମାଯାଂତଂ ଵିଲୋକ୍ଯାଶୁ ବହୁଲାନନ୍ଦସୁନ୍ଦରମ୍
ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗିଲା।
ପରମାନଂଦସଂଦୋହଃ ସମଭୂତ୍ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ
ସେ ସମୟରେ ତୁମ ମନରେ ପରମ ଆନନ୍ଦର ବଢ଼ିବା ଅନୁଭବ ହେଲା।
କସ୍ମାଦାନଂଦପୋଷୋଽଭୂତ୍ତଵ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଆନନ୍ଦର ପୋଷଣ କାହିଁକି ହେଲା? ମୋତେ କୁହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଅହୋ ମହଦଥାଶ୍ଚର୍ଯ୍ଯଂ ଵିସ୍ମଯୋ ମୁନିସତ୍ତମ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, ମୁନିମାନ୍ୟ ସାଧୁ, ଏହା ଏକ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ, ମୋତେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ତସ୍ମାଦାନଂଦସଂଦୋହଃ ସମଭୂନ୍ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋ ମନରେ ଅନନ୍ଦର ଝରଣା ବହିଯାଇଛି।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯା ମହାପୁର୍ଯା ମହିମାନଂ ଗୁଣାଧିକମ୍
ଅୟୋଧ୍ୟାର ଏହି ବଡ଼ ସହରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ଓ ଅନେକ ଗୁଣ—
କଃ କ୍ରମସ୍ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଯାଃ କାନି ତୀର୍ଥାନି କୋ ଵିଧିଃ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵଦତାଂ ଵର
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର କ୍ରମ କଣ? କେଉଁଠି କେଉଁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏହାର ନିୟମ କଣ? ଏହା ସବୁ ମୋତେ ଖୋଲା ଭାବରେ କହିଦିଅ, ବକ୍ତାମାନ୍ୟ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଯେନ ପୃଚ୍ଛା ତେ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାମହିମାଶ୍ରିତା
ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହିମା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଛି।
ଅକାରୋ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯକାରୋ ଵିଷ୍ଣୁରୁଚ୍ଯତେ 2.8.1.
‘ଅ’ ଅକ୍ଷରକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ‘ୟ’ ଅକ୍ଷରକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵୋପପାତକୈର୍ଯୁକ୍ତୈର୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାତକୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ଜଡିତ, ସମସ୍ତ ପାପର ଭାର ଉଠାଇଛନ୍ତି—
ଵିଷ୍ଣୋରାଦ୍ଯା ପୁରୀ ଯେଯଂ କ୍ଷିତିଂ ନ ସ୍ପୃଶତି ଦ୍ଵିଜ
ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସହର, ଦ୍ୱିଜ, ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ।
କେନ ଵର୍ଣଯିତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ମହିମାଽସ୍ଯାସ୍ତପୋଧନ
ଏହି ସହରର ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବ, ତପସ୍ଵୀମାନ୍ୟ?
ସହସ୍ରଧାରାମାରଭ୍ଯ ଯୋଜନଂ ପୂର୍ଵତୋ ଦିଶି
ସହସ୍ରଧାରାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଏକ ଯୋଜନ ଯାଏ।
ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରଭାଗେ ତୁ ସରଯୂତମସାଵଧିଃ ମତ୍ସ୍ଯାକୃତିରିଯଂ ଵିପ୍ର ପୁରୀ ଵିଷ୍ଣୋରୁଦୀରିତା
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସରୟୂ ନଦୀ ଏବଂ ଅସା ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମା; ଏହି ସହର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମାଛର ଆକୃତିରେ ଅଛି ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପଶ୍ଚିମେ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧା ତୁ ଗୋପ୍ରତାରାସିତା ଦ୍ଵିଜ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଏହାର ମୁଣ୍ଡ ଗୋପ୍ରତାରା ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପୂର୍ଵତଃ ପୃଷ୍ଠଭାଗୋ ହି ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରମଧ୍ଯମଃ ପୂର୍ଵଂଦୃଷ୍ଟପ୍ରଭାଵୋଽସୌ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ଵସତ୍ଯପି
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପଛ ଅଂଶ ଅଛି, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶ; ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ପ୍ରଭା ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନତାରେ ବସିଛି।
କୀର୍ତିତୋ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଂ ଗତଵାନ୍କଥମ୍
ମୁନିମାନ୍ୟ, ଏହି ସହର କିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଲା, ତୁମେ କହିଥିବା ପ୍ରକାର?
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମେତି ଵିଖ୍ଯାତଃ ପୁରାଭୂଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା।
ଯୋଗଧ୍ଯାନରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରାଯଣଃ ଅଯୋଧ୍ଯାମାଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଃସାକ୍ଷାଦ୍ଵସେଦିତି ।। 2.8.1.
ସେ ସଦା ଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ; ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସି, ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାରେ ବସିଛନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲେ।
ଚିଂତଯନ୍ମନସା ଵୀରସ୍ତପଃ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସାହସୀ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ପଂଚାଗ୍ନିମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ହ୍ଯତପତ୍ସ ମହାତପାଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ, ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ କଠିନ ତପ କଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଥୋକ୍ତଵିଧିନା କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତଥାର୍ଚନମ୍
ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୂଜା କଲେ ।
ମନୋ ଵିଷ୍ଣୌ ସମାଵେଶ୍ଯ ଵିଧାଯ ପ୍ରାଣସଂଯମମ୍
ମନକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ।
ତନ୍ମଧ୍ଯେ ରଵିସୋମାଗ୍ନିମଣ୍ଡଲାନି ଯଥାଵିଧି
ସେ ମନରେ ଯଥାବିଧି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ଦେଖିଲେ ।
ପୀତାଂବରଧରଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍
ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମରୂପଂ ହରିଂ ଧ୍ଯାଯଞ୍ଜପନ୍ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ରୂପ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ।
ତତୋ ଦ୍ଵିଜଵରୋ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରେ ହରେରିମାମ୍ ଵିଷ୍ଣୁଶର୍ମାଥ ତୁଷ୍ଟାଵ ନାରାଯଣମତଂଦ୍ରିତଃ
ତାପରେ, ଧ୍ୟାନ କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହରିଙ୍କର ଏହି ସ୍ତୁତି ରଚନା କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଶର୍ମା ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ।
ପ୍ରସୀଦ ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରସୀଦ କମଲେକ୍ଷଣ
ଦେବଦେବେଶ, କମଳନୟନ, ଦୟା କର ।
ଜଯ କୃଷ୍ଣ ଜଯାଚିଂତ୍ଯ ଜଯ ଵିଷ୍ଣୋ ଜଯାଵ୍ଯଯ 2.8.1.
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଜୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଜୟ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିଜୟ, ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ବିଜୟ ।