ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁକଥିତଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ:
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେଽତ୍ର ଵୈ ତୀର୍ଥେ ରାମମେଵାନୁଚିନ୍ତଯନ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ଏଠାରେ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେ ସଂତାନିକଂନାମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦନନ୍ତରମ୍
ସମସ୍ତ ସଂତାନିକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଛାଡ଼ିବା ପରେ,
ଯସ୍ଯା ଵିନିଃସୃତା ଯେ ଵୈ ସୁରାସୁରତନୂଦ୍ଭଵାଃ
ଯାହାଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି,
ଋଷଯୋ ନାଗଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ପ୍ରଯାସ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵକାରଣମ୍ 2.8.6.
ଋଷି, ନାଗ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ଠାରୁକୁ ଯିବେ।
ତଜ୍ଜଲଂ ସରଯୂଂ ଭେଜେ ପରିପୂର୍ଣଂ ତତୋ ଜଲମ୍
ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ସରୟୂ ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମାନୁଷଂ ଦେହମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତେ ଵିମାନାନ୍ଯଥାରୁହନ୍
ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
ଦେହତ୍ଯାଗଂ ଚ ତେ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯଵପୁର୍ଦ୍ଧରାଃ
ସେଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ଚୋତ୍ତମଦେହଂ ଵୈ ଦେଵଲୋକମୁପାଗମନ୍ ତେଽପି ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ସର୍ଵେ ଦେହାନ୍ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ଉତ୍ତମ ଦେହ ପାଇ, ସେମାନେ ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସମସ୍ତେ ସେଇ ସମୟରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଲୋକଗୁରୁଂ ଵିଭୁମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
ଅତସ୍ତଦ୍ଗୋପ୍ରତାରାଖ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଖ୍ଯାତିମାଗତମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ଗୋପ୍ରତାର' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତୈର୍ଵିପ୍ର ଯୋଗୋଽଯଂ ଯଦି ଲଭ୍ଯତେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶତ-ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୋଗ ଲାଭ ହେଲେ,
ଗୋପ୍ରତାରେ ନ ସନ୍ଦେହୋ ହରିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସୁନିଷ୍ଠିତଃ
ଗୋପ୍ରତାରରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରି ଅଟୁଟ ଭାବେ ବିରାଜିତି।
ଗୋପ୍ରତାରେ ନରୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଯୋଽପି ସ୍ନାତି ସୁନିଶ୍ଚିତଃ
ଗୋପ୍ରତାରରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାତଵ୍ଯଂ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସ୍ନାତୁମାଯାନ୍ତ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଗୋପ୍ରତାରେ ଵିଶେଷତଃ ।। 2.8.6.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଲୋକମାନେ ବିଶେଷ କରି ଗୋପ୍ରତାରରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
ଗୋପ୍ରତାରସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଗୋପ୍ରତାର ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ନିଷ୍ପାପଃ କଲୁଷଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶୁକ୍ଲାଂଗଃ ସିତକଂଚୁକଃ
ପାପ ଛାଡ଼ି, ଦୁଷିତତା ତ୍ୟାଗ କରି, ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଓ ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଯାନି କାନି ଚ ତୀର୍ଥାନି ଭୂମୌ ଦିଵ୍ଯାନି ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସୁବ୍ରତ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି,
ଗୋପ୍ରତାରେ ଜପୋ ହୋମଃ ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ଶକ୍ତିତଃ
ଗୋପ୍ରତାର ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଜପ, ହୋମ, ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକେ ପ୍ରାପ୍ଯ ତଦ୍ଯନ୍ତି ତୀର୍ଥାନି ସକଲାନ୍ଯପି
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରାଯାଏ।
ଗୋପ୍ରତାରେ କୃତଂ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଗୋପ୍ରତାର ଦିନରେ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପୂଜନଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ବିଶେଷ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ନଂ ବହୁଵିଧଂ ହେମ ଵାସାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ
ନାନା ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ସୁନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯଗ୍ରହେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ନର୍ମଦାଯାଂ ଶଶିଗ୍ରହେ 2.8.6.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ନର୍ମଦା ନଦୀରେ—
ଘୃତେନ ଦୀପକୋ ଯସ୍ଯ ତିଲତୈଲେ ନ ଵା ପୁନଃ
ଘୃତ କିମ୍ବା ତିଳ ତେଲରେ ତିଆରି ଦୀପ ଯେଉଁଠି ଅର୍ପିତ ହୁଏ—
ତେନେଷ୍ଟଂ କ୍ରତୁଭିଃ ସର୍ଵୈଃ କୃତଂ ତୀର୍ଥାଵଗାହନମ୍
ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ, ଏବଂ ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ।
ନାନାଵିଧାନି ତୀର୍ଥାନି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାନି ଚ
ନାନା ପ୍ରକାର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଣମଲ୍ପଂ ଚ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଵେଦପାରଗେ
ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଅଳ୍ପ ସୁନା ମଧ୍ୟ ଦାନ କରେ—
ଗୋପ୍ରତାରାଭିଧେ ତୀର୍ଥେ ତ୍ରିଲୋକୀଵିଶ୍ରୁତେ ଦ୍ଵିଜ
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୋପ୍ରତାର ନାମକ ତୀର୍ଥରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ—
ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ସଂତର୍ପଯେନ୍ନରଃ
ଯିଏ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ, ସେ—