ଜପଂ ହୋମଂ ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦେଵତାଃ 5.1.48.
ଜପ, ହୋମ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ — ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ—
ପ୍ରତିକଲ୍ପାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ପ୍ରତିକଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ଏହି ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି—
ପ୍ରସଂଗତୋ ରଜଃ କ୍ଲାଂତଃ ଶିପ୍ରାଂଭସି ଚ ମାନଵାଃ
ସଂସାରର ଧୂଳିରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶିପ୍ରା ନଦୀର ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ମନ୍ଵଂତରସହସ୍ରେଷୁ କାଶିଵାସେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
ହଜାର ମନ୍ବନ୍ତର ଧରି କାଶୀରେ ବସିଥିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ପ୍ରତିକଲ୍ପେ ଚ କଲ୍ପାଂତେ ସୈଵାସୀଚ୍ଚ ପୁରୀ ଶୁଭା
ପ୍ରତିକଳ୍ପ ଓ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ସେଇ ମଙ୍ଗଳମୟ ସହର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
ଯେ ଚୈତସ୍ଯ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରୀତିଂ କୁର୍ଵଂତି ମାନଵାଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରେମ ଭାବ ରଖନ୍ତି—
ଯଃ ଶୃଣୋତି କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପ୍ରତିକଲ୍ପୋଦ୍ଭଵାଂ ଶୁଭାମ୍
ଯେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କଥା ପ୍ରତିକଳ୍ପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି—
ଯୁଗେଯୁଗେ ଯଥା ଜାତା ତଥା ଖ୍ଯାତା ମଯାଽନଘ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଯେପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା, ସେପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି, ହେ ଅପରାଧହୀନ।
ଶିପ୍ରାଯାଶ୍ଚ କଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ପଵିତ୍ରାଂ ପାପହାରିଣୀମ୍
ଏବଂ ଶିପ୍ରା ନଦୀର ପବିତ୍ର, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶକ କଥା—
ସୁନ୍ଦରଂ କୁଂଡମାଖ୍ଯାତଂ ପିଶାଚମୋଚନଂ ତଥା
ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡ ଓ ପିଶାଚମୁକ୍ତି ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ନନା ହୋଇଛି।
ପୁଷ୍କରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗଯାତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୟାତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ—
ଖ୍ଯାତଂ ସଂଗମଜଂ ତୀର୍ଥଂ ଶନେର୍ଜନ୍ମକଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ସଂଗମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ଶନିଙ୍କ ଜନ୍ମର ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ବିଷୟରେ—
ପୁରୁଷୋତ୍ତମମହିମାନଂ କାଲେ କେନ କଥଂ ଭଵେତ୍
ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ମହିମା କେଉଁବେଳେ, କେଉଁ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା, କିପରି ପ୍ରକାଶ ପାଏ?
ଯସ୍ମିନ୍କାଲେ ଯଦା ଜାତା ମହାକାଲଵନେ ଶୁଭେ
କେଉଁ ସମୟରେ, କେଉଁ ଦିନେ, ମହାକାଳବନରେ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା?
ନାସ୍ତି ଵତ୍ସ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଶିପ୍ରାଯାଃ ସଦୃଶୀ ନଦୀ
ହେ ପ୍ରିୟ, ପୃଥିବୀରେ ଶିପ୍ରା ନଦୀ ସମାନ କୌଣସି ନଦୀ ନାହିଁ।
ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଜାଯତେ ଶିପ୍ରା ଜ୍ଵରଘ୍ନୀ ଚ ସୁରାଲଯେ
ଶିପ୍ରା ନଦୀ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ଜ୍ୱର ନାଶକ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ।
ଵାରାହକଲ୍ପେ ଵୈ ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁଦେହେତି ନାମତଃ 5.1.49.
ବାରାହ କଳ୍ପରେ ଏହାକୁ 'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହ' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ ।
ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ଶିପ୍ରାଯାଃ ସମାସେନ କଥାଂ ଶୁଭାମ୍
ତୁମେ ଶିପ୍ରାର ଶୁଭ କଥାଟିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବା ଉଚିତ ।
ମହାଦେଵୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ସର୍ଵତଃ
ମହାଦେବ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି ।
ଅପ୍ରାପ୍ତଭିକ୍ଷୋ ଭିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଵୈକୁଣ୍ଠମଗମଦ୍ଵିଭୁଃ
ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମିଳିନଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ।
ଲୋକନିଂଦାପରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କ୍ଷୁଧିତୋ ବହୁଵାସରୈଃ
ସେ ଜଗତକୁ ଅବହେଳା କରି, କ୍ରୋଧିତ ଓ ଦୀର୍ଘଦିନ ଖାଇନଥିବା ଦୁଃଖରେ ଅଛି ।
କପାଲଂ ଚ କରେ କୃତ୍ଵା ଇତ୍ଯୁ ଵାଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
କପାଳଟିକୁ ହାତରେ ଧରି, ସେ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ତର୍ଜନ୍ଯଗୁଂଲିମାଦଧତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ହାତ ଉଠାଇ, ତାହାରେ ତର୍ଜନୀ ଆଙ୍ଗୁଠି ରଖିଲେ ।
ତଦାଂଗୁଲିସମୁଦ୍ଭୂତଂ ବହୁ ସୁସ୍ରାଵଶୋଣିତମ୍
ତାହା ପରେ, ତର୍ଜନୀ ଆଙ୍ଗୁଠିରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ଝରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ତଦା ଉଦ୍ଵେଲିତା ସା ଵୈ ଧାରା ଜାତା ସମଂ ତତଃ
ସେ ସମୟରେ, ଏହି ଧାରା ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ଏକାଠି ଝରିଲା ।
ଵୈକୁଂଠେ ଚାଭଵତ୍ସଦ୍ଯୋ ନଦୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପାଵନୀ
ବୈକୁଣ୍ଠରେ, ସେଠାରେ ଏକ ନଦୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରେ ।
ଜ୍ଵରଘ୍ନୀ ଚ ଯଥା ପ୍ରୋକ୍ତା ତଥା ଵ୍ଯାସ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ 5.1.49.
ଯେପରି ଏହା ଜ୍ୱର ନଷ୍ଟ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରୁଛି ।
ଯୋଧଯାମାସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ହ୍ଯନିରୁଦ୍ଧପ୍ର ହେଲନଃ
ଦେତ୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ଅନିରୋଧ ଭାବରେ ଉପହାସ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ତସ୍ମାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚକ୍ରମାଦାଯ ସତ୍ଵରଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବାସୁଦେବ ତୁରନ୍ତ ଚକ୍ର ଉଠାଇଲେ ।
ସ ତଦା ଭଗ୍ନସଂକଲ୍ପଶ୍ଛିନ୍ନଦୋଶ୍ଚ ଵ୍ରଣାର୍ଦିତଃ
ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଦୋଷ କାଟିଦିଆଗଲା, ଏବଂ ଘାଉରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ।