ତତ୍ର ପୂର୍ଵଦିଶାଭାଗେ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ପିଶାଚୋ ନୈଵ ଜାଯତେ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନରୈଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତୈଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦାନ କରିଲେ କେହି ପିଶାଚ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହି କାମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କରିବା ଦରକାର ।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି ।
ତତ୍ସଂନିଧୌ ପୂର୍ଵଭାଗେ ମାନସଂନାମ ନାମତଃ ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସେଠାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ମାନସ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।
ନାନାଵିଧାନି ପାପାନି ମେରୁତୁଲ୍ଯାନି ଵୈ ପୁନଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାପ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଭାରୀ ହେଉଥିବା ପାପମାନେ,
ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଵିଦ୍ଯତେ ପାପଂ ମାନସଂ କାଯିକଂ ତଥା
ଯେଉଁସବୁ ପାପ ଅଛି, ମନରେ କିମ୍ବା ଦେହରେ ହେଉ,
ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ସଦା କାର୍ଯ୍ଯା ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ, ଏହି କାମ ସବୁବେଳେ କରିବା ଉଚିତ ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଵର୍ତ୍ତତେ ସୁକୃତୈକଭୂଃ
ତେଣୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ଶୁଭ ଭୂମି ଅଛି ।
ଯତ୍ର ସ୍ନାନଂ ତଥା ଦାନଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ସଦା 2.8.9.
ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ।
ନାନାଵିଧାନି ସ୍ଥାନାନି ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଅଛି ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵତ୍ର ସୁମନୋହରମ୍
ଏହି ତୀରରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅଛି ।
ଯସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ତମସା ସୁତରଂଗିଣୀ
ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ତମସା ନଦୀ ଅନେକ ଧାରା ସହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ।
ଯସ୍ଯ ଦର୍ଶନତୋ ନୄଣାଂ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନାନାଵିଧଗୁଲ୍ମଶୋଭିତଂ ଲତାପ୍ରତାନାଵନତଂ ମନୋହରମ୍
ଏହି ସ୍ଥାନ ଫୁଲିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଝାଡ଼ି ଓ ଲତାରେ ଢାକି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ତମାଲଗୁଲ୍ମୈର୍ନିଚିତଂ ସୁଗଂଧିଭିଃ ସକର୍ଣିକାରୈର୍ବକୁଲୈଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ତମାଳ ଜାଡି, କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ବକୁଳ ଗଛରେ ଢାକି ରହିଛି।
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାଂବୁଜରେଣୁଭୂଷିତୈର୍ଵିହଂଗମୈଶ୍ଚାରୁଫଲପ୍ରଚାରିଭିଃ
କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ଶୋଭିତ, ଓ ସୁନ୍ଦର ଫଳ ଖୋଜି ଘୁରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି।
କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ଚକ୍ରାହ୍ଵରଵୋପନାଦିତଂ କ୍ଵଚିଚ୍ଚ କାଦମ୍ବକଦମ୍ବକୈର୍ଯୁତମ୍
ଅନ୍ୟଏଠି କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି, ଏବଂ କାଦମ୍ବ ଗଛର ଝୁଣ୍ଡି ରହିଛି।
ମଦାକୁଲାଭିର୍ଭ୍ରମରୀଭିରାରାନ୍ନିଷେଵିତଂ ଚାରୁସୁଗଂଧିପୁଷ୍ପଵତ୍
ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ମନ ଲଗାଇ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟନାନାଵିଧପକ୍ଷିସେଵିତଂ ପ୍ରମତ୍ତହାରୀତକୁଲୋପନାଦିତମ୍ 2.8.9.
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆନନ୍ଦିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମତିହାରା ହରିତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକରେ ମଝିରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଉଠିଛି।
ନିବିଡନିଚୁଲନୀଲଂ ନୀଲକଣ୍ଠାଭିରାମଂ ମଦମୁଦିତଵିହଂଗୀଵୃନ୍ଦନାଦାଭିରାମମ୍
ଘନ ନୀଳ ନିଚୁଳ ଗଛରେ ଢାକି ରହିଛି, ମୟୂରମାନେ ଦେଖି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଗୀତରେ ମନ ହରିଯାଉଛି।
ଇତ୍ଯାଦିବହୁଶୋଭାଢ୍ଯଂ ସର୍ଵଦିକ୍ଷୁ ମନୋହରମ୍ ଯତ୍ପ୍ରଭାଵାଦଭୂତ୍ତୀର୍ଥଂ ପାଵନଂ ତତ୍ସଦା ମହତ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମନମୋହନା, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେଠି ତୀର୍ଥ ହୋଇଥିଲା ଓ ସଦା ପବିତ୍ର ରହିଛି।
ତତ୍ପୂର୍ଵଂ ଗୌତମସ୍ଯର୍ଷେରାଶ୍ରମଂ ପାଵନଂ ମହତ୍ ପ୍ରଥମଂ ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତୁଃ କିଲ ତପୋନିଧେଃ
ଏଠି ପୂର୍ବରୁ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କର ମହାନ ଓ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପିତା ତପସ୍ଵୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ସେଠି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ନାନାଵିଧାନି ତୀର୍ଥାନି ଚାଶ୍ରମାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ତୀର୍ଥ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।
ତମସାନାମ ସା ଜ୍ଞେଯା ଵର୍ତତେ ତଟିନୀ ଶୁଭା
ସେ ଶୁଭ୍ର ନଦୀକୁ ତମସା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାନେନ ଦାନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠି ବିଶେଷ କରି ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କଲେ,
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ।
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ନିର୍ମଲମାନସୈଃ
ତେଣୁ ଏଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତମସାପରମଂ ଶୁଭମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତମସା ନଦୀ ପରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଭାଦ୍ରେ ଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ତସ୍ଯ ଯାତ୍ରା ଶୁଭାଵହା ତସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିନାଶନମ୍ ।। 2.8.9.
ଭାଦ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ସେଠି ଯାତ୍ରା କଲେ ଶୁଭ ମିଳେ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଭୈରଵୋ ନାମ ନାମତଃ
ତେଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭୈରବ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।