ଅନେକଜନ୍ମଚରିତଂ ଖଂଡଵ୍ରତକଦମ୍ବକମ୍
ଅନେକ ଜନ୍ମର କାର୍ଯ୍ୟ, ଅଧୂରା ବ୍ରତର ଏକଠା।
ଅତଃ ଖଣ୍ଡେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଭୁଵନତ୍ରଯେ 5.2.31.
ଏହିପରି, ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବତା ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଖଣ୍ଡଵ୍ରତାନି ପୂର୍ଣାନି ତେଷାମାଶୁ ଭଵଂତି ହି ତତ୍ସର୍ଵଂ ପୂର୍ଣତାଂ ଯାତି ଶ୍ରୀଖଂଡେଶ୍ଵରଦର୍ଶନାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ଅଧୂରା ବ୍ରତ ଶୀଘ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସବୁ କାମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଖଂଡେଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ ପାପଵିଘ୍ନୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ପାପ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ବାଧାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଖଣ୍ଡେଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ କୃତକୃତ୍ଯତ୍ଵମାପ୍ଯତେ
ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଜୀବନର ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଖଂଡେଶ୍ଵରେଽର୍ଚିତେ ଦେଵେ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ
ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା ହୁଏ।
ଦେଵଂ ଖଂଡେଶ୍ଵରଂ ଯେ ଵୈ ଯଜଂତି ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପ୍ରିଯେ
ଯେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ହୃଦୟରେ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ପ୍ରିୟେ,
ଧୂପ ଦୀପୈର୍ନମସ୍କାରୈର୍ଜପୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ
ଧୂପ, ଦୀପ, ନମସ୍କାର, ଜପ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଷ୍ଟୁତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଦୀର୍ଘାଯୁଷଃ ଶୁଭାଚାରା ଜାଯଂତେ ଦେହିନୋଽମଲାଃ ଖଂଡେଶ୍ଵରପ୍ରସାଦେନ ଜାଯଂତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପାରେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘଆୟୁ, ଶୁଭ ଆଚରଣ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଦେହର ସ୍ୱାମୀ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏତେ ଚ ଵିଷ୍ଣୁବ୍ରହ୍ମେଂଦ୍ରକୁଵେରଦହନାଦଯଃ
ଏହିମାନେ ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଏଷ ତେ କଥିତୋ ଦେଵି ପ୍ରଭାଵଃ ପାପନାଶନଃ
ହେ ଦେବୀ, ପାପ ନାଶକ ଖଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଵିଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧିପ୍ରଦଂ ପୁଂସାଂ ପତ୍ତନେଶ୍ଵରମୀଶ୍ଵରମ୍
ପଟ୍ଟନେଶ୍ୱର, ନଗରର ନାଥ, ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ।
ପୁରାଽହଂ ପର୍ଵତେ ଦେଵି ମଂଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦର୍
ପୁରୁଣା କଥାରେ, ମୁଁ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ ଥିଲି, ହେ ଦେବୀ,
କିମର୍ଥଂ ପର୍ଵତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କୈଲାସଂ ରମଣୀଯକମ୍
ମୋତେ ପଚାରାଯାଇଥିଲା, 'ତୁମେ କାହିଁକି ରମଣୀୟ କୈଳାସ ପାହାଡ଼କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ?'
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗନ୍ଧର୍ଵକିଂନରୋଦ୍ଗୀତନାଦିତମ୍
ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ,
ଅଥ କୋକିଲଚକ୍ରାହ୍ଵଚକୋରକୁରରାକୁଲମ୍
ଏବଂ କୋଇଲି, ଚକୋର ଓ କୁରରପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ,
ମହାକାଲଵନେ ଶୂନ୍ଯେ ନାନାଗୁଲ୍ମଲତାଵୃତେ
ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ନାନା ପ୍ରକାର ଝାଡ଼ ଓ ଲତା ଲଗିଛି, ସେଠି ଶୂନ୍ୟତା ଛାଇଥିଲା,
ଋକ୍ଷଵାନରଗୋମାଯୁଜନ୍ତୁକାଦିଵିରାଜିତେ
ଯେଉଁଠି ଭାଲୁ, ବାନର, ଗୋମାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ରହୁଥିଲେ,
କଥଂ ଵାସଃ କୃତୋ ଦେଵ କୌତୂହଲମିଦଂ ମମ
ସେଠି ଭଗବାନ କିପରି ବାସ କରିବାକୁ ଆସିଲେ? ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୋର ମନରେ ଉଠିଲା।
ଇତି ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମଂଦରେ ଚାରୁକନ୍ଦରେ
ଏଭଳି ଭାବେ, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଗୁହାରେ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଥିଲା।
ମହାକାଲଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସୁଖକରଂ ପରମ୍ 5.2.32.
ମହାକାଳ ଅରଣ୍ୟ ଏତେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଯେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଠାରୁ ମଧୁର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନୌପମ୍ଯଗୁଣଂ ଵିଦ୍ଧି ପତ୍ତନଂ ପର୍ଵତାତ୍ମଜେ ଗୀତଵାଦିତ୍ରଚାତୁର୍ଯୈଃ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧତେ ଯଃ ସୁରାଲଯମ୍
ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ପଟ୍ଟନ ଅପୂର୍ବ ଗୁଣରେ ଭରିଆ; ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଏହା ଦେବତାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ସହିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ଦେଵି ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦୋ ମୁନିଃ
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ଦେବୀ, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ ମୁନି ଆସିଥିଲେ।
ଵିନୋଦାର୍ଥଂ ମଯା ପୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ କୁତୂହଲାତ୍
ମୋର ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଉତ୍ସୁକତାରୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି।
କସ୍ମିନ୍ନାଶ୍ରମସଂସ୍ଥାନେ ତପସଃ ସଂଚଯଃ କୃତଃ
କେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ଏହି ତପସ୍ୟା ସଞ୍ଚୟ ହୋଇଥିଲା?
କୌତୁକଂ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତୁ ଵଦ ମେ ମୁନିସତ୍ତମ କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ପତ୍ତନସ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା କୌତୁକ କିଛି ମୋତେ କୁହ। ସେ ଏହି ସହରର କଥା ବଡ଼ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ କହିଲେ।
ବହୂନି ସଂପରିକ୍ରମ୍ଯ ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେ ବହୁ ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖିଲେ,
ଅଟନାର୍ଥଂ ମହାଦେଵ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପେ ମନୋରମେ
ମହାଦେବ, ମନୋହର ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପରେ ଘୁରିବା ପାଇଁ,
ସ୍ଵେଚ୍ଛାକଲ୍ପିତଵିନ୍ଯାସଃ ପ୍ରାସାଦଶତକଲ୍ପିତଃ
ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଶତଶଃ ମହଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ,
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାମୋଦସୁଖସ୍ପର୍ଶାନିଲାଵୃତଃ
ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶର ସୁଖ ଆଣୁଥିବା ପବନ ଏହି ସହରକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା,