ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮੋਹੋऽਗਾਜ੍ਜਗਤੀਪਤੇਃ 1.3.1.5.
ਇਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਮੌਨੀ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਭਵ ਵਿਜ੍ਵਰਃ
ਚੁੱਪਚਾਪ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਰਬਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।
ਇਤਿ ਵਚਨਮੁਦੀਰ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਥਂ ਸ੍ਥਿਤਮਰੁਣਾਚਲਰੂਪਤੋ ਮਹੇਸ਼ਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ।
ਇਮਮਰੁਣਗਿਰੀਸ਼ਮੇष ਵੇਧਾ ਯਮਨਿਯਮਾਦਿਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਯੋਗਃ
ਇਹ ਅਰੁਣਗਿਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਪਰ੍ਯਂਕਸ਼ਯਨੇ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨੈਵ ਬੁਧ੍ਯਤ
ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੀ ਸੇਜ ਤੇ ਲੈਟੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ।
ਤਮਸਾ ਪੂਰਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਪਜ੍ਞਾਤਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੀਆਂ।
ਅਹੋ ਕष੍ਟਮਿਦਂ ਰੂਪਂ ਤਮਸਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮੋਹਨਮ੍
ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ!
ਜ੍ਯੋਤਿषਃ ਪੁਰੁषਂ ਪੂਰ੍ਣਮਪਸ਼੍ਯਂਤਂ ਸੁਰਾ ਅਪਿ
ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇ।
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਦੇਵਦੇਵਮੁਮਾਪਤਿਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤੇਜੋਮਯਾਚ੍ਛਂਭੋਃ ਸ੍ਫੁਲਿਂਗਾਂਸ਼ੁਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਉਸ ਚੰਭੂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਣਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।
ਬੋਧਿਤਃ ਸਕਲੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਰਮਾਪਤਿਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਗਾਉਣ 'ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਮਯਾ ਤਮਸਿ ਉਦ੍ਰੇਕਾਦਕਾਲੇ ਸ਼ਯਨਂ ਕृਤਮ੍
ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅਣਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਲਈ ਲੈਟ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਗਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕृਤ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਤਿ । 1.3.1.6.
ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ।
ਸਰ੍ਵਦੋषਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਸਰ੍ਵਾਭੀष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਂਤਯਨ੍ਨੇਵਮਾਤ੍ਮਸ੍ਥਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲਿਂਗਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਜੋਤਿ-ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ,
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਰष੍ਟਾਰਮੀਸ਼ਾਨਂ ਤੁष੍ਟਾਵ ਦੁਰਿਤਚ੍ਛਿਦਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ।
ਅਨੁਗृਹ੍ਯ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਯਭਾषਤ
ਉਸ ਨੂੰ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਕਿਹਾ, 'ਉਠੋ।'
ਨਮਸ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼ਾਯ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਤਿਗੁਣਧਾਰਿਣੇ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤਾਮੀਸ਼ੋ ਨਿਜਾਂਸ਼ੈਰ੍ਦੇਵਤਾਮਯੈਃ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਮਾਂ ਨਿਯੁਜ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਪ੍ਤੌ ਪਰਿਮੋਹ੍ਯ ਚ ਮਾਯਯਾ
ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ,
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਜਗਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੌ ਨ੍ਯਸ੍ਤਭਾਰੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਵਯਿ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਭਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਹਰ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਹਰੇਰਾਰ੍ਤਿਮਨੁਤਾਪਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਃ 1.3.1.6.
ਹੇ ਹਰਾ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਵੇਖਿਆ,
ਅਰੁਣਾਚਲਰੂਪੇਣ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਮੈਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮੈ ਵਿष੍ਣਵੇ ਤਤ੍ਰ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤੋ ਮਯਾ ਪੁਰਾ ਤੇਜੋਮਯਮਿਦਂ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਂ ਲੋਕਰਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਨਦੀਨਾਂ ਨਿਰ੍ਝਰਾਣਾਂ ਚ ਮੇਘਮੁਕ੍ਤਾਂਭਸਾਮਪਿ
ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ,
ਅਂਧਾਨਾਂ ਦृष੍ਟਿਲਾਭੇਨ ਪਂਗੂਨਾਂ ਪਾਦਸਂਚਰੈਃ
ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਕੇ, ਲੰਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਦਿੱਤੀ,
ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਵਿਮੋਚਨੈਃ
ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਹਰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕੇ,
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂਤਰ੍ਦਧੇ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਹਰਿਸ਼੍ਚੈਵਾਰੁਣਾਚਲਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹਰੀ ਵੀ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਮਦ੍ਰਿਂ ਪਰਿਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਰਾਨ੍ਕਾਨਨਸਂਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ਸਾਂਗੋਪਨਿषਦਾਨ੍ਸਮਂਤਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਧਾਰਿਣਃ
ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵੈਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ,